Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z 7 lutego 2007 r. wniesionej przez M. K. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] stycznia 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 20 lipca 2006 r. M. K. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie należności wobec KRUS. W niniejszym wniosku M. K. przytoczył argumenty natury finansowej oraz zdrowotnej.
Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres [...].
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że zgromadzone dowody w sprawie w szczególności: posiadanie przez wnioskodawcę oraz jego żonę stałego źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalnych z ZUS (świadczenie wnioskodawcy wynosi [...] zł, jego żony [...] zł) oraz pobieranie świadczenia rentowego przez wspólnie zamieszkałą z nim córkę K. K. w kwocie [...] zł nie potwierdzają ciężkiej sytuacji materialnej.
Dalej organ I instancji podkreślił, że z wnioskodawcą zawarto układ ratalny na bardzo korzystnych warunkach (raty po [...] zł), który nie wpływa zasadniczo na pogorszenie sytuacji finansowej rodziny.
Pismem z dnia 26 października 2006 r. M. K. zwrócił się Prezesa KRUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku M. K. z dnia 30 października oraz dokumentów które wpłynęły dnia 28 września 2006 r. i 2 listopada 2006 r. Prezes KRUS przywrócił
Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 termin o wznowienie postępowania, zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006 r. decyzji, znak [...] w sprawie umorzenia należności.
Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności składkowych.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające ustaliło: zakup przez wnioskodawcę od [...] gruntów o pow. [...] i darowanie ich dwóm synom, z którego jeden posiada mieszkanie w M., a drugi w S., uzyskiwanie źródła dochodu w wynajmu mieszkania w W., wynajem z [...] terenu wraz z zabudowaniami w P., sprzedaż mieszkania w K. i nabycie kolejnego lokalu w C. [...], posiadanie stałego źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalnych z ZUS. Organ wskazał również, że zadłużenie jest objęte układem ratalnym, który jest realizowany.
Zdaniem organu w związku z powyższym ww. okoliczności wskazują, że sytuacja materialno- bytowa wnioskodawcy oraz rodziny umożliwia uregulowanie całej należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r. M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ww. skargi M. K. podkreślił, że w uzasadnieniu odmowy Prezes KRUS w żadnym stopniu nie odniósł się do jego aktualnej sytuacji materialnej. Zdaniem skarżącego sytuacja materialna jego synów nie ma żadnego związku z jego sytuacją.
Skarżący podkreślił, że przytoczone ustalenia mają charakter wybiórczy oraz że uzasadnienie zawiera również ustalenia nie zgodne z prawdą. Wskazał m.in., że syn [...] nie posiada mieszkania w S. a mieszkanie w C. aktualnie nie nadaje się do zamieszkania. Dalej skarżący podkreślił, że aktualny stan jego zdrowia w uzasadnieniu został pominięty w całości.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych wart. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Ponadto art. 135 p.p.s.a. pozwala Sądowi na stosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jak również poprzedzające ją postanowienie organu rentowego z dnia [...] grudnia 2006r. wydane w przedmiocie " przywrócenia terminu o wznowienie postępowania, zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006r. decyzji w sprawie umorzenia należności" podjęte zostały z rażącym naruszeniem prawa -przepisów procedury administracyjnej: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 58 par 1, art. 138 par 1 pkt 1
Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 ustawy K.p.a., uzasadniającym przyjęcie przesłanki z art. 156 par 1 pkt 3 K.p.a. prowadzącej do stwierdzenia na zasadzie art. 145 par 1 pkt 2 p.p.s.a nieważności podjętych rozstrzygnięć.
Z akt sprawy wynika, iż decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] września 2006r. Prezes KRUS rozpatrując wniosek dłużnika M. K. odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Powyższa decyzja wraz ze stosownym pouczeniem o przysługującym wnioskodawcy prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została mu doręczona w dniu 4 października 2006r. (k 289 akt adm.). Skarżący pismem z dnia 26 października 2006r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego prośby o umorzenie zadłużenia z tytułu składek. Organ odwoławczy, a sprawie niniejszej ponownie rozpatrujący sprawę Prezes KRUS zobowiązany był na tym etapie postępowania do zbadania czy wniosek skarżącego spełnia warunki formalne odnośnie odwołań, jak również czy został wniesiony w terminie. W przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) bądź uchybienia terminu do jego wniesienia organ administracyjny podejmuje rozstrzygnięcie zgodnie z art. 134 ustawy K.p.a. o ile, w przypadku uchybienia terminu strona nie złoży wniosku o jego przywrócenie. Wówczas postępowanie organu toczy się na zasadach określonych w art. 58 k.p.a.
W sprawie niniejszej natomiast organ rentowy z rażącym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w sytuacji złożenia przez skarżącego wniosku w trybie instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy błędnie, w sposób prawnie nieuzasadniony zastosował procedurę dotyczącą instytucji wznowienia postępowania, tj. nadzwyczajnego środka wzruszenia decyzji ostatecznych wydając w dniu [...] grudnia 2006r. na podstawie art 145 par. 1 pkt 5 ustawy K.p.a. postanowienie o przywróceniu terminu " o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006r. decyzji w sprawie umorzenia należności", w następstwie czego wydana została zaskarżona decyzja.
W tym miejscu ponownie wskazać należy, iż w sprawie nie zapadła decyzja ostateczna, gdyż za takową nie można uznać decyzji wydanej w I instancji dnia [...] września 2006r., skoro skarżący złożył w sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sprawa zatem nie została w toku instancji ostatecznie rozstrzygnięta. Skarżący nie składał również wniosku o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Powyższe uzasadnia przyjęcie braku jakichkolwiek
Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 podstaw prawnych do wydania w dniu [...] grudnia 2006r rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 145 par 1 pkt 5 w zw. z art. 56 par 1 ustawy K.p.a. O instytucji wznowienia postępowania w sprawie na tym jego etapie nie może być mowy, skoro po wydaniu powyższego postanowienia dalsze postępowanie organu prowadzi do wydania zaskarżonej decyzji która jak wynika z jej treści i wskazanej podstawy prawnej wydana zostaje na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 K.p.a. po rozpoznaniu wniosku dłużnika o ponowne rozpoznanie sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż postępowanie organu odwoławczego po wniesieniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przeprowadzone zostało wadliwie i doprowadziło do wydania z rażącym naruszeniem prawa postanowienia z dnia [...] grudnia 2006r., a następnie decyzji będącej przedmiotem skargi. Wady prawne obu aktów uzasadniają wyeliminowanie ich z obrotu prawnego z przyczyn o których mowa w art. 156 K.p.a. co prowadzi zgodnie z art. 145 parł pkt 2 p.p.s.a. do stwierdzenia ich nieważności.
Rozstrzygnięcie Sądu o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postanowienia Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2006r. z przyczyn wyżej omówionych uzasadnia tym samym odstąpienie przez Sąd od rozważań na temat podniesionych w skardze zarzutów odnośnie merytorycznego załatwienia sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rentowy przeprowadzi postępowanie w przedmiocie złożonego przez skarżącego w dniu 26 października 2006r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy badając, czy spełnia on warunki formalne odnośnie odwołań, jak również czy został złożony w terminie i w zależności od jego wyników podejmie stosowne rozstrzygnięcie. O ile w sprawie zostanie ustalone, iż skarżący składał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku(w aktach sprawy brak informacji na ten temat) przeprowadzi również i w tym względzie stosowne postępowanie według zasad określonych w art.58 par 1 i 2 K.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kierując się treścią art. 145par1pkt2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.