Uzasadnienie
W dniu [...] stycznia 2016 r. E.S. (dalej: "Skarżący") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie odmowy umorzenia należności ustalonej decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).
Postanowieniem z 4 marca 2016 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Przesyłka z odpisem powyższego postanowienia wysłana skarżącemu została zwrócona do Sądu przez operatora pocztowego w dniu 25 maja 2016 r. z adnotacją: adresat nie żyje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 161 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 j.t.)– dalej ustawy p.p.s.a – Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Zakresem pojęcia "prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego" objęte są takie prawa i obowiązki, które odnoszą się do określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jej indywidualną sytuację, zatem te, które nie przechodzą na następców prawnych, bowiem są związane wyłącznie z określoną osobą. Takie rozumienie tego pojęcia koreluje z brzmieniem art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą nie należą do spadku. Zgodnie z regulacją zawartą w tym kodeksie, w skład masy spadkowej wchodzą natomiast prawa i obowiązki majątkowe (art. 922 § 1 k.c.).
Należy jednak podkreślić, iż dziedziczeniu podlegają tylko prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilnoprawnym, a więc wszelkie prawa i obowiązki będące elementami stosunków cywilnoprawnych. Wobec tego nie wchodzą do spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, w tym stosunków administracyjnoprawnych (por. "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki" Elżbieta Skowrońska-Bocian, Wyd. LexisNexis 2004 r., str. 10). Do spadku nie należą zatem majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. IV CK 215/03, Lex nr 152889).
W niniejszej sprawie przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a udziału w sprawie nie zgłosiła żadna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania.
Zaskarżona decyzja wydana została bowiem na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr. 258, poz. 1747) oraz art. 54 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (DZ. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, z późn. zm.) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności przyznanych w ramach wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Jej wydanie zostało natomiast poprzedzone rozważeniem stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego i uwzględnieniem wyłącznie jego możliwości płatniczych.
Podkreślić również należy, iż ewentualna odpowiedzialność osób trzecich z tytułu nienależnie pobranych płatności winna być poprzedzona wydaniem decyzji o zakresie odpowiedzialności osób trzecich (tj. np. spadkobierców dłużnika). Jak wynika bowiem z art. 29 ust 1 pkt. 1 w zw. z art. 29 ust 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438, j.t.) do należności z tytułu nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, którymi niewątpliwie są płatności ONW, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613), w tym. art. 100 ust. 1-3 tej ustawy, przewidującym konieczność wydania przez organ podatkowy decyzji o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy celem skutecznego dochodzenia wymagalnych zobowiązań podatkowych zmarłych podatników od ich spadkobierców. Wobec powyższego należy przyjąć, iż wynik wskazanego postępowania nie dotyczy interesu prawnego innych osób.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.