Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez C. H. (dalej: skarżący/strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ/Prezes ARiMR) z (...) maja 2019 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia (...) marca 2019 r., nr (...) ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom".
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu (...) sierpnia 2015 r. Dyrektor O. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr (...) o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 100.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, w tym uzupełnienia wykształcenia.
Następnie, pismem z 2 grudnia 2016 r. Dyrektor O. Oddziału Regionalnego ARiMR przypomniał stronie o konieczności przedłożenia dokumentów potwierdzających realizację zaciągniętych zobowiązań w tym dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, tj. do 25 października 2018 r.
Pismem z 17 grudnia 2018 r. Dyrektor O. OR ARiMR zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" na mocy decyzji nr (...) z (...) sierpnia 2015 r.
Decyzją z (...) marca 2019 r., nr (...) Dyrektor O. Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", w wysokości 100 000,00 zł.
Od ww. rozstrzygnięcia skarżący w dniu 2 kwietnia 2019 r. (data stempla pocztowego) złożył odwołanie do Prezesa ARiMR za pośrednictwem Dyrektora O. OR ARiMR, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
W toku rozpatrywania sprawy Pan C. H. przedłożył następujące dokumenty związane z uzyskaniem wykształcenia:
- • dyplom z [...] kwietnia 2019 r. nr (...) potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie Rolnik (złożony w dniu 30 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • zaświadczenie z [...] marca 2019 r. wystawione przez Zespół Szkół w G. informujące, że Beneficjent w okresie od 1 września 2009 r. do 15 czerwca 2012 r. był uczniem Zasadniczej Szkoły Zawodowej w zawodzie mechanik - operator pojazdów i maszyn rolniczych (złożone w dniu 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie z [...] marca 2019 r. nr (...) informujące, że Pan C. H. zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie w zakresie kwalifikacji R.03. Prowadzenie produkcji rolniczej (złożone w dniu: 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • informacja z [...] grudnia 2018 r. z Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej we W. o skierowaniu do ośrodka egzaminacyjnego na część pisemną i praktyczną egzaminu eksternistycznego zawodowego (złożona w dniu 30 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • rozstrzygnięcie w sprawie dopuszczenia do egzaminu eksternistycznego zawodowego z [...] września 2018 r. wystawione przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną we W. (złożone w dniach: 18 września 2018 r. i 30 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • zaświadczenie nr (...) z [...] sierpnia 2018 r. informujące, że Beneficjent będzie w roku szkolnym 2018/2019 słuchaczem / uczniem 3 semestru Trzyletniego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych (...) w K. (złożone w dniu 18 września 2018 r.);
- • zaświadczenie nr (...) z [...] czerwca 2013 r. o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin (złożone w dniu 18 września 2018 r.);
- • świadectwo czeladnicze z [...] października 2012 r. nr (...), z którego wynika, że Beneficjent zdał egzamin czeladniczy przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w O. i uzyskał tytuł czeladnika w zawodzie mechanik - operator maszyn i pojazdów rolniczych (złożone w dniach: 31 lipca 2014 r., 18 września 2018 r. i 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • świadectwo ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej z [...] czerwca 2012 r. nr (...) (złożone w dniach: 31 lipca 2014 r. i 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • - świadectwo uzyskania tytułu zawodowego z [...] grudnia 2011 r. nr (...), z którego wynika, że Pan C. H. zdał egzamin kwalifikacyjny przed Państwową Komisją Egzaminacyjną powołaną przy [...] Ośrodku Doradztwa Rolniczego i uzyskał tytuł zawodowy w zawodzie rolnik (złożone w dniach: 31 lipca 2014 r., 18 września 2018 r. i 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);
- • świadectwo szkolne z [...] czerwca 2010 r. nr (...) informujące, że Strona uczęszczała w roku szkolnym 2009/2010 do klasy pierwszej Zasadniczej Szkoły Zawodowej w G. o trzyletnim okresie nauczania w zawodzie mechanik - operator pojazdów i maszyn rolniczych i otrzymała promocję do klasy drugiej (złożone w dniu 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego).
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Prezes ARiMR, decyzją z (...) maja 2019 r., nr (...) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych. Organ II instancji stwierdził, że skarżący nie uzupełnił wykształcenia w terminie zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 201, z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie" tj. do dnia 26 sierpnia 2018 r. Ponadto, w wymaganym terminie tj. od dnia 27 sierpnia 2018 r. do 25 października 2018 r. nie został złożony w ARiMR dokument potwierdzający kwalifikacje zawodowe.
Wobec powyższego organ uznał, iż beneficjent nie dopełnił warunków wskazanych w przepisach: § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia i w okresie 3 lat od dnia odbioru decyzji o przyznaniu pomocy tj. do dnia 26 sierpnia 2018 r. nie uzupełnił wykształcenia; § 19 pkt 6 rozporządzenia i w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy tj. od 27 sierpnia 2018 r. do 25 października 2018 r. nie złożył w ARiMR wymaganego dokumentu.
Podkreślono, że fakt nieuzupełnienia wykształcenia i niedostarczenia w wymaganym terminie dokumentu potwierdzającego uzyskanie wykształcenia do czego obligują przepisy § 18 ust. 1 pkt 6 i § 19 pkt 6 rozporządzenia stanowi o niewywiązaniu się przez stronę ze zobowiązań zawartych w decyzji nr (...) z dnia (...).08.2015 r. wydanej przez Dyrektora O. OR ARiMR, zgodnie z którą pomoc została Beneficjentowi wypłacona.
W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- 2) art. 75 § 1 i 77 k.p.a., polegające na niedopuszczeniu jako dowodu wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie niezałatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela;
- 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora O. Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego [...] marca 2019 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy o braku kwot nienależnie pobranych płatności w stosunku do Skarżącego.
Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. § 6 ust. 1 pkt 1, § 18 ust 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie spełnił przesłanek w przepisie tym wskazanych;
- 2) art. § 20 ust 3 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, pomimo, iż przesłanki wynikające z tego przepisu nie zostały spełnione.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ utrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wnioskiem złożonym 20 czerwca 2014 r. (uzupełnionym w dniu 1 sierpnia 2014 r.), wystąpił o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W załączniku plan rozwoju gospodarstwa w tabeli 1.5 Sposób uzupełnienia wykształcenia wskazano: rolnik uzyska świadectwo i dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rolnik, zdając egzamin eksternistyczny przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną we W., ul. (...), (...) W.; uzyskany zostanie tytuł zawodowy: rolnik. Ponadto, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia 30 lipca 2014 r., w którym oświadcza on, że zobowiązuje się w okresie od 19 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. podjąć naukę w pozaszkolnych formach kształcenia - Kurs zawodowy (eksternistyczny) zlokalizowanym w: Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we W., ul. (...), (...) W. w zawodzie rolnik. Po zakończeniu nauki skarżący uzyska następujący tytuł zawodowy: rolnik.
Decyzją z (...)sierpnia 2015 r. skarżącemu została przyznana pomoc finansowa w wysokości 100.000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W punkcie 4h zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do uzupełnienia wykształcenia w terminie 3 lat od dnia doręczenia decyzji. W punkcie 5f pouczenia stwierdzono, że strona jest zobowiązana do przedłożenia w Agencji dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy; z tym, że w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat i 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Decyzja została doręczona 26 sierpnia 2015 r.
Z uwagi na rozpoczęcie nauki po upływie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy skarżący został wezwany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z [...] września 2018 r. do przedstawienia dokumentów potwierdzających zaistnienie okoliczności siły wyższej.
Należy w powyższym kontekście wyjaśnić, iż szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Jednym z warunków przyznania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia). W § 6 ust. 1 rozporządzenia zawarto zamknięty katalog sytuacji, w których warunek posiadania kwalifikacji zawodowych uważa się za spełniony. Przepis ten stanowi, że warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli osoba fizyczna posiada:
- 1) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe, lub
- 2) tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
- 3) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
- 4) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie, lub
- 5) kwalifikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu pomocy młodym rolnikom w państwie, którego obywatelstwo posiada, w ramach analogicznego działania współfinansowanego przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - jeżeli nie posiada obywatelstwa polskiego.
Osobie nieposiadającej określonych w rozporządzeniu kwalifikacji zawodowych, może być przyznana pomoc, jeżeli zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). Dodatkowo w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia zawarto zapis, iż osoba taka powinna uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (§ 19 pkt 6 rozporządzenia).
Nieuzupełnienie wykształcenia powoduje obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy w 100% (§ 20 ust. 1 i 3). Nieprzedłożenie w terminie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia również powoduje obowiązek zwrotu pomocy.
Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów, skarżący posiadając wykształcenie zasadnicze zawodowe, inne niż rolnicze zobowiązany był uzupełnić wykształcenie. Zobowiązanie takie zostało określone w decyzji o przyznaniu pomocy.
W przedmiotowej sprawie decyzję o przyznaniu pomocy doręczono skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2015 r., a zatem zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 6 oraz § 19 pkt 6 rozporządzenia, termin na uzupełnienie wykształcenia upływał z dniem 26 sierpnia 2018 r., natomiast termin na dostarczenie dokumentu, upływał w dniu 25 października 2018 r.
W ocenie skarżącego, organy obu instancji w sposób błędny dokonały oceny przedstawionych dowodów w zakresie oceny posiadanych przez niego kwalifikacji, wskazując w decyzji z (...)sierpnia 2015 r. na konieczność jego uzupełnienia w sytuacji gdy przedstawione dowody tj. świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnik z dnia [...] grudnia 2011 r. a następnie ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej z [...] czerwca 2012 r. już na etapie składania wniosku wskazywało, iż beneficjent posiada wymagane wykształcenie w rozumieniu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Powyższe stanowisko jest niezasadne.
Organ trafnie uznał bowiem, iż skarżący w odpowiednim terminie nie złożył dokumentu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, co powoduje, że nie spełnił warunku zawartego w decyzji z [...] sierpnia 2015 r. i nie uzupełnił wykształcenia.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko organu, iż decyzja o przyznaniu pomocy z [...] sierpnia 2015 r., w której zawarto warunek uzupełnienia wykształcenia nadal znajduje się w obrocie prawnym, a zobowiązania w niej nałożone w pełnym zakresie nadal wiążą organ (który zobowiązał się wypłacić kwotę pomocy) i skarżącego (który zobowiązał się uzupełnić wykształcenie).
Odnosząc się jednak do podnoszonych w skardze argumentów wskazujących na posiadanie przez wnioskodawcę wykształcenia rolniczego zasadniczego w dacie składania wniosku należy podkreślić, iż nie znajdują one oparcia w ówczesnym stanie prawnym (przed dniem 1 września 2012 r.).
Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, z późn. zm.) zasadnicze szkoły zawodowe oznaczają jeden z typów szkół ponadgimnazjalnych o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także dalsze kształcenie w szkołach wymienionych w lit. e i f. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1b ustawy o systemie oświaty egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a jest przeprowadzany na podstawie standardów wymagań, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt 10.
Należy zauważyć, iż zgodnie z § 109 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562, z późn. zm.) egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe jest formą oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu, ustalonych w standardach wymagań będących podstawą do przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe określonych w odrębnych przepisach. Egzamin zawodowy jest przeprowadzany dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych, w tym zasadniczych szkół zawodowych. W § 113 wskazano, iż egzamin zawodowy jest przeprowadzany jeden raz w ciągu roku szkolnego - w okresie od czerwca do sierpnia, w terminie ustalonym przez dyrektora Komisji Centralnej. Zgodnie z § 139 ust. 1 zdający, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, wydany przez komisję okręgową, zgodnie z odrębnymi przepisami.
W § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. Nr 97, poz. 624, z późn. zm.) wskazano, że absolwent zasadniczej szkoły zawodowej, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje dyplom.
Nieuprawnione jest zatem stwierdzenie, że skarżący posiadał wymagane wykształcenie w rozumieniu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Trafnie przy tym zauważono w skardze, iż dopiero ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 września 2012 r., wprowadzono zmianę w art. 11a ust. 3 ustawy poprzez dodanie zapisu, iż wykształcenie zasadnicze zawodowe posiada również osoba, która zdała egzamin eksternistyczny z zakresu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla zasadniczej szkoły zawodowej przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną oraz ukończyła kwalifikacyjne kursy zawodowe w zakresie wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w danym zawodzie, lub uzyskała dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe.
W świetle powyższych ustaleń, organ trafnie zastosował § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, mając na względzie, iż skarżący nie podjął nauki w terminie wynikającym ze złożonego oświadczenia, a warunek w postaci uzupełnienia wykształcenia spełnił dopiero w dniu 15 kwietnia 2019 r. (karta 506 akt adm.).
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Niesporne jest w szczególności, że w świetle oświadczenia zawartego w części IX pkt c) wniosku skarżący nie posiadał 3-letniego stażu pracy w rolnictwie.
Odnosząc się zaś do podnoszonych w piśmie z 17 września 2019 r. okoliczności wskazujących na problemy rodzinne i zdrowotne stanowiące przeszkodę dla terminowego uzupełnienia wykształcenia należy uznać, iż nie mogą one zasługiwać na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.
Przy czym zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Z kolei zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:
uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:
- a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,
- b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,
- c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,
- d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,
- e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta;
niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.
W myśl § 22 ust. 2 rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są w szczególności:
zaświadczenie wydane przez dyrektora szkoły lub zaświadczenie z uczelni o zakończeniu lub przewidywanym zakończeniu nauki i uzyskaniu świadectwa lub dyplomu;
kopia wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia;
kopia deklaracji dotyczącej przystąpienia do egzaminu zawodowego wraz z potwierdzeniem jej złożenia.
Wskazane przepisy formułują okoliczności egzoneracyjne, których istnienia skarżący w toku postępowania, w prawem przewidzianym trybie, nie wykazał. W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że dokument o uzupełnieniu wykształcenia powinien zostać przedłożony w ARiMR w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, czyli do dnia 25 października 2018 r. Tym samym okoliczność niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia nie budzi wątpliwości, a skarżący nie zakwestionował tych ustaleń faktycznych.
Istota problemu sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do tego czy podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z przewlekłą chorobą własną i członków rodziny mogą uzasadniać stwierdzenie wystąpienia siły wyższej, jak również czy skarżący dokonał skutecznego zawiadomienia o okolicznościach egzoneracyjnych w terminie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż o zaistnieniu wskazanych okoliczności poinformował dopiero w piśmie z 17 września 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie organu do udokumentowania okoliczności siły wyższej nie przedstawił jednak jakiejkowlwiek dokumentacji medycznej.
Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy ważne jest również, czy beneficjent wykazał, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zaistniały okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Zgodnie z przywołaną regulacją innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.
W związku z tym, że skarżący nie udowodnił, że podjął naukę w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy oraz, że kontynuował ją bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień organ II instancji zasadnie wywiódł, że nie spełniono wymogu wynikającego z § 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.