Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z [...] stycznia 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego nr [...] z [...] września 2014 r. ustalającą na 189.589,40 euro, tj. 753.617,87 zł kwotę nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej zgodnie z art. 123 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:
Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G. decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. udzielił A.O. wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. W wyniku tego rozstrzygnięcia Stronie wypłacono 22 września 2011 r. wsparcie w wysokości 753.617,87 zł.
W wyniku wznowienia postępowania, decyzją nr [...] z [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G. uchylił uprzednio wydaną decyzję o przyznaniu pomocy i odmówił stronie udzielenia wsparcia z tytułu kryzysu EHEC z powodu niedotrzymania warunków mechanizmu WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw". Powodem wznowienia postępowania w sprawie udzielenia wsparcia były wyniki kontroli ex-post przeprowadzonej od 12 października do 30 listopada 2012 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z., zgodnie z którymi strona sprzedała w okresie objętym możliwością wsparcia działań kryzysowych ponad 800 ton dojrzałych pomidorów za kwotę blisko 2 mln zł. Od decyzji tej odwołała się A.O..
Prezes ARR uwzględnił odwołanie Strony i decyzją z [...] sierpnia 2013 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] czerwca 2013 r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G. wydał decyzję nr [...] z [...] września 2013 r., którą ponownie odmówił skarżącej wsparcia z tytułu kryzysu EHEC. Po rozpatrzeniu ponownego odwołania Skarżącej, Prezes ARR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji decyzją nr [...] z [...] listopada 2013 r.
Na to ostatnie rozstrzygnięcie Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Natomiast w oparciu o decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia, Prezes ARR wydał [...] kwietnia 2014 r. decyzję nr [...] o ustaleniu nienależnie pobranej płatności, od której Strona odwołała się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W wyniku postępowania odwoławczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z [...] lipca 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na wskazanie niewłaściwej podstawy naliczania odsetek od kwoty nienależnie pobranych środków.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, [...] września 2014 r. Prezes ARR wydał decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności wraz z odsetkami. A.O. odwołała się od tego rozstrzygnięcia do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARR z dnia [...] września 2014 r. Właśnie to rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2015 r. jest przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w rozpoznawanej obecnie sprawie.
A.O. we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze zarzuciła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenie przepisów prawa procesowego:
- 1. art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków,
- 2. art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., przejawiające się w nieprzeprowadzeniu w sprawie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy płatność dokonana na rzecz Strony miała charakter płatności nienależnej, a także na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, skąd wynika przyjęty przez organ stan faktyczny sprawy (pobranie środków finansowych w sposób nieuprawniony), skoro postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu wsparcia w sektorze owoców i warzyw i odmowie udzielenia Stronie pomocy nie zostało prawomocnie zakończone,
- 3. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezawieszenie postępowania pomimo istnienia ku temu istotnych przesłanek,
- 4. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., polegające na nieodniesieniu się do wniosku Strony o zawieszenie postępowania,
- 5. art. 12 i art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną zwłokę w załatwieniu sprawy, przekładającą na zwiększenie ewentualnego zobowiązania finansowego Strony oraz naruszenie przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., będące konsekwencją uznania, że przy wydawaniu decyzji w I instancji nie doszło do naruszenia normy o charakterze kompetencyjnym (poprzez wydanie rozstrzygnięcia zastrzeżonego dla Prezesa Agencji Rynku Rolnego przez inny organ, który nie mógł zostać do tego upoważniony, tj. poprzez naruszenie przepisów o właściwości — podpisanie decyzji przez osobę nieupoważnioną), powodujące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji,
- 2. art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Rynku Rolnego poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie środki finansowe w postępowaniu, które nie zostało prawomocnie zakończone, jest samoistną i wystarczającą podstawą pozwalającą na stwierdzenie, że płatność ta miała charakter nienależny i wyłącza ciążący na Prezesie Agencji Rynku Rolnego obowiązek ustalenia — w drodze przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego — że płatność miała charakter nienależny.
W konsekwencji, w skardze wniesiono o:
- 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., ewentualnie, na wypadek uznania braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji,
- 2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c albo art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Pismem z 27 sierpnia 2015 r. Skarżąca wniosła m. in. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego z urzędu, gdyż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, tj. postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt II GSK 2353/14, ze skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2014r. sygn. akt V SA/Wa30014/14, którym oddalono skargę Strony na decyzję Prezesa ARR z [...] listopada 2013 r. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem z 2 września 2015 r., którym zawieszono niniejsze postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed NSA w sprawie sygn. akt II GSK 2353/14. Po jego zakończeniu, niniejsze postępowanie zostało podjęte postanowieniem z 23 czerwca z 2016 r. W tej sytuacji Skarżąca pismem z 17 sierpnia 2016 r. ponownie wniosła o zawieszenia postępowania argumentując, że wobec uchylenia przez NSA wyroku WSA w Warszawie z 22 maja 2014 r., kwestia prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego sądowej kontroli decyzji odmawiającego stronie udzielenia wsparcia pozostaje nadal otwarta. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem WSA w Warszawie z 21 września 2016 r.
Postępowanie sądowo-administracyjne zostało podjęte postanowieniem WSA w Warszawie z 27 czerwca 2017 r. Stało się tak, ponieważ NSA wyrokiem w sprawie sygn. akt II GSK 44/17 z 4 kwietnia 2017 r. oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARR od wyroku WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1731/16 z 23 września 2016 r., którym prawomocnie uchylono decyzję Prezesa ARR z [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G. z [...] września 2013 r. w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] września 2011 r. o udzieleniu A.O. wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Tym samym to ostatnie rozstrzygnięcie aktualnie nadal funkcjonuje w obrocie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Dzieje się tak niezależnie od tego, że nie sposób podzielić en bloc argumentów skargi kasacyjnej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprost, że została ona wydana na podstawie i w oparciu o decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji z [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie sygn. akt II GSK 44/17 z 4 kwietnia 2017 r. oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARR od wyroku WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1731/16 z 23 września 2016 r., którym prawomocnie uchylono decyzję Prezesa ARR z [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G. z [...] września 2013 r. w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] września 2011 r. o udzieleniu A.O. wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Tym samym to ostatnie rozstrzygnięcie aktualnie nadal funkcjonuje w obrocie prawnym.
Co więcej zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8) k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona lub zmieniona. Z sytuacją taka mamy aktualnie do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie i w oparciu o inne decyzje organów I i II instancji, które obecnie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem sądu.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. także decyzji jej poprzedzającej.
Na rozprawie 6 września 2017 r. pełnomocnik Skarżącej przedstawił Sądowi poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. o odmowie uchylenia decyzji nr [...] z [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. W dacie wyrokowania przez Sąd, decyzja ta nie miała waloru ostateczności. Z tej przyczyny nie mógł zostać uwzględniony złożony na rozprawie wniosek pełnomocnika Skarżącej o umorzenie jako bezprzedmiotowego kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 p.p.s.a.).
W toku dalszego procedowania organy uwzględnią aktualny stan faktyczny sprawy.
Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.