Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Ł. T. (dalej "Skarżący", "Strona", "Wnioskodawca") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Prezes ARiMR") z [...] maja 2017 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Olsztynie (dalej "Dyrektor Oddziału") z [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków i odmowy przyznania takiej pomocy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z [...] maja 2014 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
W wyniku rozpoznania wniosku decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału przyznał Wnioskodawcy pomoc finansową w wysokości 100.000 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W dniu [...] października 2015 r. pomoc została przekazana na konto bankowe wskazane przez Stronę.
Pismem z [...] października 2016 r. organ wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień, ponieważ przy weryfikacji dokumentów dostarczonych 27 kwietnia 2016 r. do Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (wniosek w ramach działania "Inwestycje w środki trwałe" poddziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ "Modernizacja gospodarstw rolnych") ustalono, iż Skarżący zawarł związek małżeński. W dniu 14 października 2016 r. do organu wpłynął skrócony akt małżeństwa oraz oświadczenie małżonki Wnioskodawcy – A. T., zgodnie z którym rozpoczęła ona prowadzenie działalności rolniczej 14 listopada 2008 r., ponieważ została właścicielem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich i siedzib stad tych zwierząt oraz została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik.
W tej sytuacji, na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", Dyrektor Oddziału [...] listopada 2016 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną o przyznaniu Stronie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor Oddziału decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] uchylił w całości własną decyzję ostateczną z [...] września 2015 r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków i odmówił przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu wskazano, iż ujawnione zostały nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi wydającemu decyzję z [...] września 2015 r. o przyznaniu pomocy, a istotne dla sprawy podczas jej wydawania. Nową okolicznością faktyczną w sprawie jest ujawnienie 27 kwietnia 2016 r. faktu, że małżonka Skarżącego (małżeństwo zawarte 18 października 2014 r. - po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy), rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej 14 listopada 2008 r. W trakcie prowadzonego postępowania, Strona nie kwestionowała daty rozpoczęcia działalności rolniczej przez A. T. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która zaistniała po złożeniu wniosku, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy polegająca na zawarciu przez Skarżącego związku małżeńskiego z osobą prowadzącą działalność rolniczą od 2008 r., nie została organowi ujawniona.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Skarżący wniósł odwołanie.
W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy podkreślił, iż fakt zawarcia związku małżeńskiego nie został przez Wnioskodawcę ujawniony, co miało bezpośredni wpływ na treść decyzji z [...] września 2015 r. o przyznaniu pomocy.
Zgodnie bowiem z § 2 ust. 7 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 201 ze zm.) pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" może być przyznana osobie fizycznej także w przypadku, gdy jej małżonek przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy prowadził działalność rolniczą, pod warunkiem, że:
- 1) małżonkowi, zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i przed jego zawarciem, nie przyznano pomocy w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" ani w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem;
- 2) wcześniej niż w okresie 15 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i przed jego zawarciem, w odniesieniu do małżonka nie zaistniał żaden z przypadków określonych w ust. 2 (określającym w jakich przypadkach uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą).
Jednocześnie organ podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, że A. T., która zawarła związek małżeński z Ł. T. w dniu 18 października 2014 r. rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej z dniem 14 listopada 2008 r.
Okoliczności te, istotne dla sprawy, nie były znane organowi wydającemu decyzję z dnia [...] września 2015 r. o przyznaniu pomocy. Natomiast uwzględnienie tych okoliczności uzasadnia uchylenie w całości decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków i odmowę przyznania tej pomocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Zarzucił naruszenie:
- 1) § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez bezzasadne uznanie, że Wnioskodawca nie spełnił warunków do przyznania mu pomocy finansowej,
- 2) § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy Wnioskodawca nie był w związku małżeńskim,
- 3) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji mimo, że istniały podstawy do jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji,
- 4) art. 7 oraz 8 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania poprzez uznanie, że § 2 ust. 7 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia należy rozpatrywać nie tylko na etapie złożenia przez beneficjentów wniosków o przyznanie pomocy, co stanowi o zastosowaniu przez organ II instancji wykładni rozszerzającej powołanych przepisów, jak również brak wyjaśnienia Stronie podstawy przyjęcia takiego poglądu przez organ II instancji.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości prezentowane stanowisko i argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny sprawy został w toku postępowania administracyjnego ustalony prawidłowo. Decyzją z [..] września 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału przyznał Wnioskodawcy pomoc finansową w wysokości 100.000 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Pomoc została przekazana na konto bankowe wskazane przez Stronę. Podczas weryfikacji dokumentów dostarczonych 27 kwietnia 2016 r. do Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (wniosek w ramach działania "Inwestycje w środki trwałe" poddziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ "Modernizacja gospodarstw rolnych") ustalono, iż Skarżący zawarł związek małżeński z A. T..
W dniu 14 października 2016 r. do organu wpłynął skrócony akt małżeństwa oraz oświadczenie małżonki Wnioskodawcy – A. T., zgodnie z którym rozpoczęła ona prowadzenie działalności rolniczej 14 listopada 2008 r.
W tych okolicznościach Dyrektor Oddziału wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną o przyznaniu Stronie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor Oddziału uchylił w całości decyzję ostateczną o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu wskazano, iż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi wydającemu decyzję z [...] września 2015 r. o przyznaniu pomocy, tj. w dniu 27 kwietnia 2016 r. został ujawniony fakt, że małżonka Skarżącego (małżeństwo zawarte 18 października 2014 r. - po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy), rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej 14 listopada 2008 r. Okoliczność ta, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, zaistniała po złożeniu wniosku, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy i w tamtym czasie nie została organowi ujawniona.
Zgodnie z § 2 ust. 7 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" może być przyznana osobie fizycznej także w przypadku, gdy jej małżonek przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy prowadził działalność rolniczą, ale pod warunkiem, że wcześniej niż w okresie 15 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i przed jego zawarciem, w odniesieniu do małżonka nie zaistniał żaden z przypadków określonych w ust. 2 (prowadzenie działalności rolniczej).
Jednocześnie w sprawie bezsporne jest, a Skarżący tego nie kwestionuje, że A. T., rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej z dniem 14 listopada 2008 r. Treść wskazanej regulacji prawnej nie budzi wątpliwości, przyznanie pomocy małżonkowi Wnioskodawcy wyklucza przyznanie jej samemu Wnioskodawcy. Dotyczy to również przypadku, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, związek małżeński został zawarty po dniu złożenia wniosku, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy.
Wobec powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi dotyczące naruszenia § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również zarzuty dotyczące uchybienia przepisom procedury administracyjnej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji, w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. wskazując przyjęte ustalenia, dowody na których się oparto oraz podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.