Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. D. (dalej: Skarżący) jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] orzekającą o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] grudnia 2008r. do Komendy Głównej Straży Granicznej wpłynęło pismo Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie obywatela S. B. D. informujące, iż Fundacji znana jest sytuacja Cudzoziemca przebywającego w Polsce bez wizy i zawierające opinię, że wydalenie Go z terytorium RP po 23 latach pobytu byłoby niehumanitarne. Ponadto Fundacja wskazała, iż wydalenie cudzoziemca naruszałoby postanowienia art.97 ust.1 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2006r. Nr 234, poz.1695 ze zm.). Zasugerowano jednocześnie zasadność wystąpienia do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.
W dniu [...] lutego 2009r Wojewoda [...] wydał decyzję Nr [...] orzekając o wydaleniu B. D. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że Cudzoziemiec przebywał i podejmował pracę w naszym kraju bez stosownych zezwoleń.
W ustawowym terminie B. D. wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odwołanie od powyższej decyzji. W motywach odwołania Skarżący powołał się na wieloletni pobyt w Polsce oraz pozostawanie w konkubinacie z obywatelką polską. Zarzucił zaskarżonej decyzji, że narusza jego prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Ponadto Cudzoziemiec podniósł, że w toku postępowania administracyjnego nie uwzględniono okoliczności uzasadniających udzielenie Mu zgody na pobyt tolerowany.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Organ odwoławczy podkreślił m.in., iż nielegalny pobyt Cudzoziemca na terytorium RP świadczy o lekceważeniu przez Niego powszechnie respektowanego w stosunkach międzynarodowych prawa ustanowionego dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu cudzoziemców. Podstawowym obowiązkiem cudzoziemca, który chce przebywać na terytorium RP jest obowiązek lojalności wobec polskich władz wyrażający się w szczególności w przestrzeganiu obowiązujących w nim przepisów. Organ uznał wydalenie Cudzoziemca za uzasadnione.
Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] lub stwierdzenie ich nieważności zarzucił naruszenie następujących przepisów:
- - prawa materialnego, tj. art. 97 ust.1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez naruszenie prawa do życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
- - prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm. – dalej "kpa") poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony; art.8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji; art.10 poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu; art.80 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego z przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów; art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 158 kpa poprzez wydanie decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art.88 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r. Nr 234 poz.1694 ze zm.). Zgodnie z treścią cyt. przepisu cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:
- 1) przebywa na tym terytorium bez wymaganej wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub! zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE;
- 2) wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej
Dokonując literalnej wykładni powołanego przepisu podkreślić należy, iż użycie przez ustawodawcę określenia "wydaje się decyzję" nie nasuwa wątpliwości, iż mamy do czynienia z obowiązkiem wydania decyzji o określonej treści w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. Przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne". Dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie, czy w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z dyspozycji omawianego przepisu.
Art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli;:
- 1) zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- 2) cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że związek małżeński został zawarty w celu uniknięcia wydalenia.
Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:
- 1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993r. Nr 61, poz. 284 i 285, z 1995r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998r. Nr 147, poz. 962 oraz. z 2002r. Nr 127, poz. 1084);
1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;
2)jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu lub od cudzoziemca.
Przepisu ust. 1 pkt 1a nie stosuje się w przypadku, gdy dalszy pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Cudzoziemcowi można udzielić zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, do którego wydanie cudzoziemca jest niedopuszczalne na podstawie orzeczenia sądu o niedopuszczalności wydania cudzoziemca albo na podstawie rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości o odmowie jego wydania, uwzględniając przyczynę, z powodu której odmówiono wydania cudzoziemca, oraz interes Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2 w/w przepisu).
W ocenie Sądu, na gruncie powyższych unormowań prawnych i w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy administracji zasadnie przyjęły iż Skarżący dopuścił się naruszenia obowiązujących w Polsce regulacji prawnych. Bezsporne są bowiem okoliczności, iż Skarżący przebywa nieprzerwanie w Polsce od 1985 roku. W roku 1998 Cudzoziemiec ukończył studia na Uniwersytecie W. W dniu [...] kwietnia 1998r. Wojewoda [...] wydał decyzję Nr [...] orzekającą o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z nielegalnym pobytem w naszym kraju. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1998r. Jednakże Skarżący nie wyjechał z Polski, pozostając w dalszym ciągu nielegalnie na terytorium RP. W dniu [...] lutego 2004r. Wojewoda [...] wydał decyzję Nr [...] o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia [...] lutego 2005r., w trybie art. 154 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2003r.
Nr 128, poz. 175). Po upływie terminu ważności powyższego zezwolenia B. D. nie podjął żadnych formalnych starań o dalszą legalizację pobytu i pozostał w Polsce bez stosownego zezwolenia. Z materiału dowodowego wynika, że Cudzoziemiec utrzymywał się ze świadczenia usług polegających na organizowaniu imprez muzycznych. Okoliczność nielegalnego pobytu w Polsce po dniu, w którym upłynął termin udzielonego Cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jest bezsporna w sprawie, przyznana przez samego Skarżącego.
W ocenie Sądu, Szef Urzędu zasadnie również wskazał, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art.89 ustawy o cudzoziemcach, a w szczególności art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które stanowią, że decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, której udziela się m.in. jeżeli wydalenie cudzoziemca naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz. U. z 199Ir. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000r. Nr 2, poz.
- 11) w stopniu istotnie zagrażający m jego rozwojowi psycho-fizycznemu.
Z zeznań Cudzoziemca wynika, że nie obawia się On powrotu do kraju pochodzenia, gdzie przebywa Jego matka i dwóch braci, z którymi utrzymuje kontakt. W Polsce Cudzoziemiec nie założył rodziny.
Skarżący wskazuje, iż w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącym art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z wydaleniem cudzoziemca zwraca się uwagę na więzi, jakie zostały nawiązane z państwem goszczącym, w którym spędzili większość życia. Należy jednak zwrócić uwagę, że Cudzoziemiec przyjechał do Polski jako osoba dorosła w 1985r. (w wieku [...] lat). Przed udzieleniem Mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w 2004r. ok. 9 lat przebywał w Polsce nielegalnie. Po upływie ważności tego zezwolenia tj. od dnia [...].02.2005r. ponownie zdecydował się na nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. A zatem w blisko 24 letnim okresie pobytu Skarżącego w Polsce przez ponad 13 lat pobyt ten był niezalegalizowany.
W tym stanie rzeczy Skarżący nie może powoływać się na długość swojego pobytu w Polsce jako przesłankę do uniknięcia skutków naruszenia obowiązujących regulacji prawnych.
Odnosząc się do przywołanego przez cudzoziemca orzeczenia tj. wyroku z dnia [...].10.2005r. w sprawie K. przeciwko Republice Federalnej Niemiec należy stwierdzić, iż Organ zasadnie podniósł, iż ww. orzeczenie nic może stanowić argumentu za uchyleniem zaskarżonej decyzji, z uwagi na liczne odmienności w stanie faktycznym obu spraw.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy wyjaśnić, iż jak słusznie podkreślił Organ powołując się na orzecznictwo, o naruszeniu powagi rzeczy osądzonej można mówić jedynie w przypadku, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy natomiast, to sytuacja, gdy w obu przypadkach w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym. W niniejszej sprawie doszło zarówno do istotnej zmiany stanu prawnego jak i stanu faktycznego. W dacie wydania pierwszej decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Polski obowiązywały przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1997r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 1997r. nr 114 poz. 739 ze zm.: Dz.U. z 1998 nr 106 poz. 668). Zgodnie z art.
- 52. ust 1 w/w ustawy cudzoziemiec mógł być wydalony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:
- 1) przebywa na nim bez wymaganego zezwolenia na wjazd lub pobyt,
- 2) zajdzie którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 1,
- 3) nie posiada środków niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu,
- 4) podjął zatrudnienie lub wykonywał inną pracę zarobkową, nie posiadając na to wymaganego zezwolenia lub zgody, albo podjął inną działalność bez uzyskania wymaganego zezwolenia.
Ustawodawca pozostawił wówczas decyzję w sprawie wydalenia do uznania organów właściwych w sprawie. Obecnie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r. Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.) stanowi, że cudzoziemca wydala się o ile zachodzą przesłanki wymienione w tej regulacji, co oznacza, że w takich przypadkach wydalanie jest obligatoryjne, o ile nie zachodzą wyjątki wskazane w art. 89 ustawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 1998r. stanowiły art. 52 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy, a więc okoliczności częściowo odmienne od obecnie podniesionych.
Ponadto w poprzednio obowiązującej ustawie w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania pierwszej decyzji o wydaleniu, tj. w 1998r. nie było odpowiednika instytucji pobytu tolerowanego. Ponadto już po wydaniu w 1998r. decyzji o wydaleniu, na mocy szczególnej regulacji ustawowej (art. 154 ustawy o cudzoziemcach) udzielono Skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji. W tym stanie rzeczy wydana uprzednio decyzja o wydaleniu Cudzoziemca z Polski stała się bezprzedmiotowa, ponieważ nie powinna podlegać wykonaniu. A zatem powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego (art.162 § 1 pkt 1 kpa). Wskazane zaniedbanie, z przyczyn omówionych powyżej, nie miało jednak wpływu na dopuszczalność wydania nowej decyzji o wydaleniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w działaniach organów orzekających w sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy obu instancji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów natury procesowej Sąd wyjaśnia, iż w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także i jednocześnie wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 kpa.
Zaskarżona decyzja odpowiada prawu i z tych względów na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
Zdanie Odrębne
VOTUM SEPARATUM
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu.
Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
- III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a, lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchybienie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
IV. Oceniając - w powyższym kontekście - treść skargi wskazać trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było zaniechanie powiadomienia strony skarżącej, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do sformułowania żądania wszczęcia postępowania w sprawie jego wznowienia na wniosek strony (art. 147 k.p.a.) - vide B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s.85, teza 5.
Niezależnie od argumentacji skargi podnieść trzeba, iż art. 10 k.p.a. wprowadza zasadę oznaczającą z jednej strony obowiązek zapewnienia stronie przez Organ czynnego udziału w każdym postępowaniu, z drugiej stwarza warunki w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Strona nie jest zobowiązana do czynnego udziału w postępowaniu, stanowi to jej uprawnienie, jednakże organ administracji ma obowiązek umożliwienia stronie skorzystania z tego uprawnienia. Zgodnie zas z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzanych dowodów. W sprzeczności z tą zasadą będzie sytuacja, kiedy nie dostrzegając treści art. 10 k.p.a. Organ nie dał możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które stanowiły następnie podstawę do wydania negatywnej decyzji. w --
Naruszenie obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które w istotny sposób może wpływać na wynik sprawy i ustalenia faktyczne Organu.
Ocena dowodów zgromadzonych i rozpatrzonych z naruszeniem przepisów art. 81 k.p.a. musi być w każdym przypadku potraktowana nie jako swobodna lecz jako dowolna ocena dowodów (patrz m.in. M.Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 478).
- V. Mając na względzie treść art. 134 §1 w zw. z art. 145 §1 ust. 1b p.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone akty administracyjne.