Uzasadnienie
Skarżąca [...]. Sp. z o.o. z siedzibą w K. załączyła do skargi (złożony na urzędowym formularzu PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację materialną. W tym kontekście wskazała, że w roku 2015 odnotowała stratę w kwocie [...]zł, jak również podniosła, iż miesięczny koszt utrzymania spółki zamyka się w kwocie [...] zł. Ponadto skarżąca jest obciążona karami pieniężnymi w łącznej wysokości [...] zł. Na dzień [...] marca 2016re. stan kasy spółki wynosił -4.030,39 zł.
W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł. W rubryce nr 7 formularza PPPr zatytułowanej "Wartość środków trwałych wnioskodawcy (według bilansu za ostatni rok)" skarżąca podała: "brak". Oświadczyła również, że w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości [...] zł.
Ponadto oświadczyła, iż posiada jeden rachunek bankowy, na którym - według stanu na dzień 31 marca 2016 r. – saldo było ujemne i wynosiło – 288,02 zł.
Do formularza wniosku skarżąca załączyła: zeznanie CIT-8 za 2015 rok, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 4 do 31 marca 2016 r., dokumenty potwierdzające miesięczny koszt utrzymania skarżącej, wezwanie do zapłaty nałożonych na spółkę kar pieniężnych, raport o zaliczce miesięcznej na podatek dochodowy od łącznej kwoty dokonanych wpłat za miesiąc marzec 2016 r. oraz zestawienie finansów spółki na dzień 31 marca 2016 r.
Wobec tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej skarżącej spółki, (w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego) skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni:
a/ pełnego rocznego sprawozdania finansowego spółki za 2014 rok oraz za 2015 r. b/ dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 maja 2016 r., c/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu spółka nadesłała:
- • wyciągi z rachunku bankowego obejmujące miesiące: kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., na którym saldo końcowe - na dzień 30 czerwca 2016 r. - wynosiło 0 zł,
- • zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 1 do 31 maja 2016 r.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527).
W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżąca spółka nie przedstawiła w sposób zupełny i klarowny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim spółka nie przedłożyła pełnych rocznych sprawozdań finansowych za lata 2014-2015. Zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.), sprawozdanie finansowe składa się z:
- 1) bilansu;
- 2) rachunku zysków i strat;
- 3) informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.
W niniejszej sprawie skarżąca nie nadesłała żadnego z tych dokumentów.
Z załączonego do formularza wniosku PPPr zeznania CIT-8 za rok 2015 wynika, że skarżąca w roku ubiegłym poniosła stratę w wysokości [...] zł – przy przychodzie w kwocie [...] zł i kosztach uzyskania przychodów w wysokości [...] zł. Natomiast zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od [...] do [...] maja 2016 r. wskazuje, iż w okresie pierwszych pięciu miesięcy bieżącego roku spółka z tytułu sprzedaży usług wypracowała przychód w kwocie [...] zł oraz poniosła koszty w wysokości [...] zł, co spowodowało wykazanie straty w kwocie 4.806,96 zł.
W dalszej kolejności należy wskazać, że analiza nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wskazuje, że spółka dysponuje jeszcze dwoma innymi rachunkami bankowymi (prowadzonym w tym samym banku, tj. [...] Bank [...].) o numerach [...], z których nie przedstawiła wyciągów. Nie wiadomo więc jaki jest stan środków na nieujawnionych rachunkach bankowych i jakie transakcje były na nich dokonywane w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ponadto podnieść należy, że prezes zarządu skarżącej spółki dokonuje regularnych wpłat na ujawniony rachunek bankowy – od kilku do kilkudziesięciu tysięcy zł w skali miesiąca. I tak w miesiącu marcu 2016 r. suma jego wpłat wyniosła 24.950 zł, w kwietniu 2016 r. – wpłacił w sumie 29.000 zł, w maju – 14.450 zł, a w czerwcu 2016 r. zasilił rachunek kwotą 7.800 zł.
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wyjaśniła faktycznego stanu jej środków pieniężnych.
Dodatkowo podkreślić należy, że podnoszona przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia jej z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.
W tym miejscu podnieść należy, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych jest właśnie kategoria "przychodu", a nie "dochodu" (stanowiącego nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania). Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tymczasem z przedłożonego przez skarżącą dokumentu CIT-8 wynika, iż w roku ubiegłym wypracowała ona przychód przekraczający 1,9 miliona zł. Nadto zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 1 do 31 maja 2016 r. wskazuje, iż w okresie pierwszych pięciu miesięcy bieżącego roku przychód spółki z tytułu sprzedaży usług sięgnął kwoty [...] zł. Powyższe dane pozwalają przypuszczać, iż w roku bieżącym przychód skarżącej będzie znacznie wyższy niż w roku poprzednim.
W orzecznictwie podnosi się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie straty skarżącej, należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.