Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. S.(dalej jako: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej też jako "organ odwoławczy" lub "Dyrektor Izby") z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.(dalej jako: "Dyrektor Oddziału" lub "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], którym oddalono zarzuty z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...], wystawionych przez organ egzekucyjny [...] października 2012 r., obejmujących należności z tytułu odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki A. sp. z o.o. w K. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne i oraz Fundusz Pracy i FGŚP.
Zawiadomieniami z 10 października 2012 r. o nr od [...] do [...] organ pierwszej instancji dokonał zajęć wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim. Zawiadomienia wraz z tytułami wykonawczymi wysłano skarżącemu 25 października 2012 r. listem poleconym przez operatora pocztowego - Pocztę Polską, na adres skarżącego: ul. A. [...], [...] K.. Przesyłka została zwrócona do organu pierwszej instancji 19 listopada 2012 r. po bezskutecznym dwukrotnym awizowaniu w dniach 26 października 2012 r. i 5 listopada 2012 r.
Egzekucja z rachunku bankowego w ING Bank Śląski okazała się bezskuteczna z uwagi na brak środków na rachunku, a ponadto wystąpił zbieg z egzekucjami prowadzonymi przez komorników sądowych.
Postanowieniem z [...] września 2013 r. Sąd Rejonowy w N.D.M. wyznaczył do prowadzenia łącznej egzekucji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł.J. K., jednak nie doszło do przekazania akt egzekucji administracyjnej z uwagi na zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika.
9 kwietnia 2014 r. skarżący wniósł o zwolnienie spod egzekucji kwoty 38 500 zł znajdującej się na rachunku bankowym w ING Banku Śląskim S.A.
Postanowieniem z [...] maja 2014 r. organ egzekucyjny nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji środków na rachunku bankowym prowadzonym przez ING Bank Śląski S.A. w wysokości 38 500 zł. 29 października 2014 r. dokumenty egzekucyjne dotyczące skarżącego zostały przesłane na wniosek Sądu Rejonowego dla W. w W. do sprawy o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Akta egzekucyjne zostały zwrócone organowi egzekucyjnemu 12 stycznia 2015 r. 21 sierpnia 2015 r. skarżący osobiście zapoznał się z aktami dotyczącymi przeniesienia na niego odpowiedzialności za zobowiązania spółki A. sp. z o.o. oraz dalszego postępowania egzekucyjnego i odebrał 61 kopi dokumentów sporządzonych dla niego.
[...] grudnia 2015 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, w których podniósł przedawnienie roszczenia i stwierdził, że tytuły egzekucyjne o numerach od [...] do [...] nigdy nie zostały mu doręczone.
Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. organ egzekucyjny oddalił wniesione zarzuty z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.
Pismem z 28 stycznia 2016 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. o zwrot koperty wraz z potwierdzeniem odbioru przez zobowiązanego A. S. zajęć i tytułów egzekucyjnych, która wraz z innymi dokumentami została przekazana pismem z 29 października 2014 r., a po weryfikacji akt zwróconych pismem z 7 stycznia 2015 r. stwierdzono brak przedmiotowej koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Pismem z 2 marca 2016 r. sekretariat Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywiny poinformował, że po prawomocnym zakończeniu sprawy I Co 1776/14 sąd zwrócił wszystkie dokumenty nadesłane przez ZUS i w aktach sprawy brak jest dokumentów i w aktach sprawy brak jest koperty, o której mowa w piśmie z 28.01.2016 r. 28 stycznia 2016 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z [...] stycznia 2016 r. oddalające wniesione zarzuty z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.
Pismem z 4 marca 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat w N. wystąpił do Poczty Polskiej S.A. w celu pozyskania dowodu potwierdzającego nadanie do strony przesyłki zawierającej tytuły wykonawcze. W odpowiedzi Poczta Polska S.A. w piśmie z 1 kwietnia 2016 r. poinformowała, że z uwagi na upływ terminu reklamacji i przechowywania dokumentów oraz z przyczyn organizacyjno – technicznych (brak dokumentów źródłowych) nie jest w stanie udzielić żądanych informacji.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że tytuły wykonawcze nr [...] do [...] zostały doręczone na adres skarżącego 9 listopada 2012 r. w trybie art. 44 § 4 k.p.a., zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął 16 listopada 2012 r. Natomiast pismo zawierające zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało nadane w placówce Poczty Polskiej 3 grudnia 2015 r., a więc z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że brak w aktach postępowania oryginalnej koperty ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez zobowiązanego tytułów wykonawczych i zajęć egzekucyjnych wynika z faktu, że dokument ten zaginął. W aktach sprawy znajdują się jednak wygenerowane z aplikacji C6 służącej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych do obsługi korespondencji wychodzącej wydruki "Rejestr przesyłek" oraz "Potwierdzenie odbioru", które zawierają nr nadawczy przesyłki listowej – [...], oznaczenie adresata przesyłki – A. S., datę pisma – 25.10.2012 r., datę pozostawienia przesyłki do dyspozycji adresata w UP – 26.10.2012 r., datę powtórnego awiza – 5.11.2012 r. oraz datę zwrotu przesyłki 19.11.2012 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z 29 października 2014 r. skierowane do Sądu Rejonowego dla W. w W., którym to pismem Zakład przesłał dokumenty egzekucyjne dotyczące skarżącego w celu rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej tj. zajęcia i tytuły od nr [...] do [...] z 10.10.2012 r. oraz zwrotne potwierdzenie odbioru zajęć i tytułów wykonawczych.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty skarżącego jako zgłoszone po terminie nie mogły zostać merytorycznie przez organ egzekucyjny rozpoznane i brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z [...] stycznia 2016 r.
Postanowienie organu II instancji zostało doręczone Skarżącemu 11 kwietnia 2016 r. 9 maja 2016 r. skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania:
- 1) art. 44 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że tytuły wykonawcze z dnia [...] października 2012 r. od nr [...] do [...] zostały skarżącemu prawidłowo doręczone w trybie zastępczym, w sytuacji gdy w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty, które pozwalałyby na przyjęcie takiego domniemania (oryginały kopert, potwierdzeń nadań czy zwrotnych potwierdzeń odbioru), nadto oparcie domniemania na nieweryfikowalnym dla obywatela wydruku z systemu, który nie zawiera informacji czy doszło do doręczenia w trybie zastępczym;
- 2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.:
- a) poprzez przeprowadzenie wybiórczego postępowania dowodowego i nie wyjaśnienie czy w istocie doszło do prawidłowego doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych w trybie zastępczym, w sytuacji gdy nie zwrócono się do Poczty Polskiej S.A. o udzielenie stosownej informacji w zakresie wysłanej do skarżącego korespondencji, pomimo tego, że organ dysponuje informacjami, które umożliwiały identyfikację przesyłki (nr nadawczy przesyłki listowej i data nadania), a w konsekwencji niezebranie całokształtu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;
- b) poprzez zastępowanie dokumentów urzędowych nieweryfikowalnymi dla obywatela wydrukami niemającymi mocy dokumentu urzędowego co budzi poważne wątpliwości i podważa zaufanie obywatela do władzy publicznej;
- 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy doszło do zaginięcia części akt postępowania administracyjnego i nie przeprowadzono postępowania w przedmiocie ich odtworzenia, względnie nie przeprowadzono stosownego postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia czy doszło do prawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych w trybie zastępczym.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:
- 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
- 2) rozważenie postanowienia wydanego w pierwszej instancji
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji.
Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Podstawowym zarzutem skargi jest brak prawidłowego doręczenia stronie tytułów i zajęć egzekucyjnych, co w ocenie strony prowadzi do wniosku, że nie upłynął jej jeszcze termin do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (p.e.a.), a w szczególności art. 27 § 1 pkt 9, łączą rozpoczęcie biegu terminu siedmiodniowego do wniesienia zarzutów z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jest to termin zawity, skutkiem czego jego niedochowanie powoduje nieważność wniesienia zarzutów. Za pomocą wniesienia zarzutów zobowiązany może poszukiwać ochrony prawnej jedynie w początkowym etapie egzekucji administracyjnej. Jeżeli zobowiązanemu nie zostanie doręczony odpis tytułu wykonawczego w sposób wywołujący skutki prawne, wówczas termin przewidziany art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. w ogóle nie rozpoczyna swojego biegu i niemożliwe jest skuteczne wniesienie zarzutu.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa w jaki sposób w jakiej formie doręczenie ma być dokonane i w tym zakresie stosuje się posiłkowo przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl przepisów o doręczeniach w postępowaniu administracyjnym okoliczność doręczenia pisma określonej osobie może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne że otrzymała je właściwa osoba, wskazana w art. 42 § 1 lub art. 43 k.p.a., lub że zostały spełnione warunki zastępczej formy doręczenia przewidziane w art. 44 k.p.a.
W niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisami zajęć zostały wysłane 25 października 2012 r. w jednej przesyłce, na adres pod którym mieszkał skarżący, za pośrednictwem poczty. Wobec nieobecności skarżącego i niemożności doręczenia pism w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., zastosowano tryb doręczenia zastępczego uregulowany w art. 44 k.p.a. Podstawowym warunkiem zastosowania tego przepisu jest to, aby adresat pisma rzeczywiście mieszkał pod wskazanym adresem i ta przesłanka zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący w toku całego postępowania posługiwał się adresem, na który zostały wysłane odpisy tytułów wykonawczych. Kolejnymi przesłankami skutecznego doręczenia w trybie art. 44 k.p.a., gdy pismo jest doręczane przez operatora pocztowego, są: przechowywanie pisma przez 14 dni w placówce pocztowej operatora pocztowego, umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z adnotacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej, a w razie gdy adresat nie podjął przesyłki w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a., doręczający jest obowiązany pozostawić powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pisemnego zawiadomienia.
Ze znajdującego się w aktach sprawy wtórnika zwrotnego potwierdzenia odbioru, wygenerowanego na podstawie danych uzyskanych z systemu komputerowego ZUS, wynika, że przesyłka została wysłana na prawidłowy adres skarżącego, była dwukrotnie awizowana z zachowaniem ustawowych okresów i została zwrócona organowi egzekucyjnemu po ich upływie. Okoliczność, iż w aktach sprawy aktualnie brak jest oryginału zwrotnego potwierdzenia odbioru, z uwagi na jego zaginięcie, nie przesądza o braku możliwości ustalenia w inny, obiektywny sposób, faktu doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych.
W ocenie sądu dane zawarte w systemie komputerowym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są wystarczająco wiarygodne, ponieważ jest to baza danych prowadzona przez podmiot publiczny i mało prawdopodobne jest by pracownik wprowadzający do tej bazy informacje działał intencjonalnie na niekorzyść skarżącego. Dane o doręczeniu zawarte w systemie komputerowym ZUS korespondują ponadto co do dat wysyłki i doręczeń z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, dotyczącymi doręczenia zajęć egzekucyjnych dłużnikowi zajętych wierzytelności - ING Bankowi Śląskiemu S.A., które były wysyłane jednocześnie z odpisem tytułu wykonawczego i informacjami o zajęciach egzekucyjnych dla skarżącego.
Również okoliczność, że skarżący zarzucił brak doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego po ponad trzech latach od wszczęcia egzekucji, w której czynnie uczestniczył korzystając z przysługujących mu środków ochrony prawnej, jak chociażby z wniosku o wolnienie spod egzekucji środków na rachunku bankowym, świadczy o tym że skarżącemu były znane tytuły wykonawcze, na podstawie których jest prowadzona egzekucja.
Niezasadne są zarzuty skarżącego co do przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego. W ocenie sądu organy I i II instancji w sposób wyczerpujący wyjaśniły stan faktyczny i stan prawny sprawy na podstawie dostępnych środków dowodowych. Chybiony jest w szczególności zarzut skarżącego, że organ egzekucyjny nie próbował uzyskać informacji o doręczeniu od operatora pocztowego, albowiem w toku postępowania przez organem II instancji zwracano się do Poczty Polskiej S.A. w celu pozyskania dowodu potwierdzającego nadanie do strony przesyłki zawierającej tytuły wykonawcze, jednak z uwagi na upływ terminu reklamacji i okresu przechowywania dokumentów poczta nie była w stanie udzielić żądanych informacji. Organ I instancji próbował również odszukać oryginał zaginionego zwrotnego potwierdzenia odbioru i w tym celu zwrócił się do sądu cywilnego, który wypożyczał akta egzekucji administracyjnej przy rozpoznawaniu sprawy o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, jednak zaginionej koperty nie odnaleziono.
Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.