Uzasadnienie
24 listopada 2016 r. [...] sp. z o.o. w W. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") złożył w systemie teleinformatycznym OSF wniosek o finansowanie zadań z zakresu działalności upowszechniającej naukę na 2017 r. - typ "działalność wydawnicza". W tej samej dacie złożono również na elektroniczną skrzynkę podawczą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego część A wniosku wraz z oświadczeniami, o których mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 września 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę (Dz. U. z 2016 r., poz. 1514). Przesłane na elektroniczną skrzynkę podawczą ministra dokumenty zostały opatrzone podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Wniosek został opatrzony przez system OSF numerem ID: [...].
Postanowieniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] grudnia 2016 r. skarżącemu odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o numerze ID [...] i wniosek pozostawiono bez rozpoznania w systemie teleinformatycznym OSF. W wyniku dokonanej oceny formalnej stwierdzono, że wnioskodawca wpisany jest do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, posiada status spółki, a więc jako przedsiębiorca jest podmiotem nieuprawnionym do złożenia wniosku o finansowanie zadań z zakresu działalności upowszechniającej naukę na podstawie rozporządzenia z dnia 8 września 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę.
Pismem z [...] stycznia 2017 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił naruszenie przepisów prawa:
art. 2 pkt. 9f oraz art. 9 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki;
art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasad zawartych w tym przepisie skutkujących pozbawienia uzasadnienia jego walorów, w tym brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło właściwe zapoznanie się motywami działania ministra, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z [...] września 2017 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu wskazał, iż 11 października 2016 r. zostało ogłoszone rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2016 r. w sprawie pomocy de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę (Dz. U. z 2016 r., poz. 1662), stanowiące wykonanie delegacji zawartej w art. 25 ust. 8 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Organ wyjaśnił, iż fakt wejścia w życie tego rozporządzenia umożliwił przedsiębiorcom – a do takich zalicza się wnioskodawca – złożenie wniosku o przyznanie pomocy de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę na 2017 rok.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem sprawy skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 września 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę, poprzez niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie odmowa skarżącemu statusu beneficjenta środków finansowych;
ewentualnie:
- - § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2016 r. w sprawie pomocy de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę w związku z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a."), poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku;
nadto:
- - art. 9 k.p.a. poprzez niezastosowanie normy w tymże przepisie opisanej i braku należytego oraz wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego obowiązków będących przedmiotem złożonego wniosku,
- - nieudzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co w konsekwencji pozbawiło skarżącego ochrony przed poniesieniem szkody.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Wniosek skarżącego dotyczył dofinansowania realizacji zadań określonych w art. 25 ust. 4a ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (tekst jedn. Dz. U. 2016 poz. 2045), dalej: "z.f.n.".
Zgodnie z art. 25 ust. 4a z.f.n., w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, środki finansowe na realizację zadań mających na celu podniesienie poziomu naukowego i poziomu umiędzynarodowienia wydawanych czasopism naukowych oraz upowszechniania informacji o wynikach badań naukowych lub prac rozwojowych mogą uzyskać wyłącznie wydawcy czasopism, w tym uczelnie i jednostki naukowe, którzy zapewniają otwarty dostęp do publikowanych czasopism przez sieć Internet. Dofinansowanie obejmuje w szczególności:
- 1) udział zagranicznych recenzentów w ocenie publikacji;
- 2) udział zagranicznych naukowców w składzie rady naukowej czasopisma;
- 3) stworzenie anglojęzycznych wersji wydawanych publikacji;
- 4) digitalizację publikacji i monografii naukowych w celu zapewnienia otwartego dostępu do nich przez sieć Internet;
- 5) wdrożenie procedur zabezpieczających oryginalność publikacji naukowych.
W art. 25 ust. 7 z.f.n. ustanowiono delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw nauki do określenia w drodze rozporządzenia kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na cele określone w art. 24 ust. 4a z.f.n., natomiast art. 25 ust. 8 z.f.n. zawiera delegację ustawową dla tego samego ministra do określenia w drodze rozporządzenia warunków i trybu przyznawania oraz rozliczania pomocy publicznej lub pomocy de minimis na cele określone w art. 24 ust. 4a z.f.n. W wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 7 z.f.n. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z dnia 8 września 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę (Dz.U. 2016 poz. 1514).
Z kolei w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 8 z.f.n. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z dnia 20 września 2016 r. w sprawie pomocy de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę.
Ten dualizm w uregulowaniu przyznawania przez państwo środków, na finansowanie działalności upowszechniającej naukę, wynika z ograniczeń nałożonych przez prawo unijne na przyznawanie przedsiębiorcom pomocy przez państwo. Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.U.UE.L.2013.352.1), uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełniają warunki określone w tym rozporządzeniu. Pomoc przyznawana przedsiębiorcy przez państwo musi więc spełniać wymogi pomocy de minimis określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013.
Wobec powyższego skarżący, jako przedsiębiorca, mógł starać się o przyznanie dofinansowania na działalność upowszechniającą naukę, w ramach zadań określonych w art. 25 ust. 4a z.f.n., tylko na zasadach określonych w rozporządzeniu z dnia 20 września 2016 r. w sprawie pomocy de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę (dalej: "rozporządzenie w sprawie pomocy de minimis"). Natomiast skarżący złożył wniosek o przyznanie środków finansowych na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 8 września 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę, na podstawie którego jako przedsiębiorca nie może uzyskać pomocy od państwa.
Informacje i dokumenty, które powinien zawierać wniosek szczegółowo określają § 7 i 8 oraz załączniki nr 1 i 2 rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis minister właściwy do spraw nauki, zwany dalej "ministrem", przyznaje pomoc de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę na podstawie wniosku złożonego w systemie teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 oraz z 2016 r. poz. 352 i 1579), wskazanym na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra, zwanym dalej "systemem", z tym że informacje określone w części A wniosku składa się na elektroniczną skrzynkę podawczą ministra w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.
Złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie niewłaściwego rodzaju pomocy nie może być potraktowane jako brak formalny wniosku, który może zostać usunięty przed przystąpieniem do rozpoznania wniosku.
Podnoszony przez skarżącego zarzut, że wobec złożenia wniosku w niewłaściwym formularzu powinien zostać wezwany do usunięcia braków formalnych w trybie § 8 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z powołanym przepisem rozporządzenia do rozpatrzenia są kierowane wyłącznie wnioski kompletne, spełniające wymagania formalne określone w rozporządzeniu. W przypadku złożenia wniosku niekompletnego lub niespełniającego tych wymagań wzywa się przedsiębiorcę, za pośrednictwem systemu, do usunięcia braków w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że ich nieusunięcie w tym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Możliwość poprawy lub uzupełnienia wniosku w trybie § 8 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis dotyczy sytuacji gdy zamiarem strony jest uzyskanie pomocy finansowej na podstawie tego rozporządzenia, a jedynie wniosek zawiera uchybienia formalne lub jest niekompletny.
W sytuacji gdy zamiarem strony było uzyskanie środków finansowych na innej podstawie prawnej, wskutek błędnej oceny przez stronę jej sytuacji prawnej, błąd ten nie może być konwalidowany w oparciu o § 8 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis, gdyż doprowadziłoby to do sytuacji, że w ramach usuwania braków formalnych wniosku strona zostałaby zobowiązana do złożenia nowego wniosku w innym postępowaniu. Pomoc przyznawana na podstawie rozporządzenia z dnia 20 września 2016 r. w sprawie pomocy de minimis na finansowanie działalności upowszechniającej naukę oraz środki finansowe przyznawane na podstawie rozporządzenia z dnia 8 września 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę, to w rzeczywistości dwa rodzaje świadczeń różniące się rodzajem podmiotów, do których są skierowane oraz kryteriów oceny przyznania świadczeń, w związku z czym inny jest zakres informacji i dokumentów, które wnioskodawca musi przedstawić składając wniosek. Tym samym złożenie przez stronę wniosku o przyznanie niewłaściwego rodzaju świadczeń nie może być naprawiane poprzez przepisy przewidujące możliwość uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.