Uzasadnienie
A.K. – obywatel [...], deklarujący narodowość [...], w dniu [...] grudnia 2004 r. złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców postanowił odmówić nadania K.K. statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28.07.1951 r. oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31.01.1967 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119 poz. 515 i 517), natomiast udzielił zgody na pobyt tolerowany, powołując się na art. 15 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust 1 pkt 2 i art. 97 pkt 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128 poz. 1176 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że A.K. nie spełnia przesłanek, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Jednak w ocenie organu powrót wnioskodawcy do kraju pochodzenia mógłby stanowić zagrożenie dla jego życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Cudzoziemców.
W dniu [...] marca 2007 r. wnioskodawca został zatrzymany w czasie kontroli granicznej w [...] w trakcie przekraczania granicy. W jej wyniku ustalono, że cudzoziemiec wyjechał z Polski w dniu [...] 2006 r. i w okresie od [...] 2006 do [...] 2007 r. przebywał w miejscowości A. w [...]. Ustalenia te zostały zawarte w notatce urzędowej, która została przekazana Prezesowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców i stanowiła podstawę wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia A. K. zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił cofnąć zgodę na pobyt tolerowany A.K., powołując się na art. 102 ust 1 pkt 2 i art. 102 ust 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Ponadto nakazał cudzoziemcowi opuszczenie terytorium RP.
Od powyższej decyzji cudzoziemiec odwołał się do Rady do Spraw Uchodźców, W odwołaniu kwestionował przede wszystkim przyjęcie przez organ I instancji takiej interpretacji jego pobytu na terytorium [...], która oznaczała, że przyjął on ochronę władz tego kraju.
Decyzją z dnia [...].04.2008 r. Rada utrzymała zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Następnie cudzoziemiec wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 18 listopada 2008 r. Rada do Spraw Uchodźców z powodu uprzedniego wygaśnięcia powołania jednego z członków zespołu orzekającego w niniejszej sprawie, decyzją nr [...] stwierdzała nieważność swojej decyzji nr [...] z dnia [...] 04.2008 r. Dnia 16 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o umorzeniu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie cofnięcia zgody na pobyt tolerowany oraz nakazania opuszczenia terytorium RP.
W toku ponownego rozpoznania odwołania skarżący w dniu [...].04.2009 r. złożył pismo, w którym domagał się uchylenia przez Radę decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2008 r. o cofnięciu zgody na pobyt tolerowany i umorzenie postępowania w tej sprawie. Wskazał, że w dniu 29 maja 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz niektórych ustaw (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2008 r.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej nowelizacji decyzje w sprawie udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu ochrony stały się z mocy prawa decyzjami w sprawie udzielenia ochrony uzupełniającej z dniem wejścia w życie nowelizacji.
Zatem należy uznać, że aktualnie skarżący jest w posiadaniu ochrony uzupełniającej. Powołał się przy tym na art. 14 wspomnianej wyżej nowelizacji, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym nowelizacją.
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy i wyznaczyła cudzoziemcowi termin na opuszczenie terytorium RP, wskazując w podstawie prawnej. 89p ust. 1 oraz art. 102.ust. 1 pkt 2, ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003r., Nr 128, poz. 1176 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 14 ustawy z dnia 29 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (Dz.U. z 2008 r., Nr 70, poz. 416). Rada rozpoznała sprawę w oparciu o kryteria cofnięcia zgody na pobyt tolerowany wymienione w art. 102 ustawy z 13.06.2003 r. w wersji przed zmianą, która weszła w życie w dniu 29.05.2008 r., uznając argumenty strony, że odwołanie winno być rozpatrywane w oparciu o kryteria określone w art. 22 w/w ustawy za "chybione".
Od powyższej decyzji A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucił:
- 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to jest art. 102 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez jego bezpodstawne zastosowanie,
- 2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art 6 k.p.a. poprzez zastosowanie błędnych przepisów prawa, art.7 i 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, 107 § 3 k.p.a, poprzez niewłaściwe uzasadnienie prawne decyzji.
W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec powtórzył argumenty zawarte w piśmie złożonym w toku postępowania przed Radą do Spraw Uchodźców, a dotyczące obowiązku zastosowania w jego sprawie znowelizowanej ustawy o udzielaniu ochrony.
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Na rozprawie swoje przystąpienie do sprawy w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. zgłosiło Stowarzyszenie [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie decyzji.
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zarzuty skargi są uzasadnione. W toku postępowania odwoławczego doszło do naruszenia prawa materialnego polegające na zastosowaniu przepisów w brzmieniu nie obowiązującym w chwili orzekania.
Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 70 poz. 416) z dniem wejścia w życie ustawy tj. z dniem 29.05.2008 r. decyzje w sprawie udzielenia zgody na pobyt tolerowany wydane cudzoziemcom na podstawie:
- 1) art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy, o której mowa w art. 1,
- 2) art. 97 pkt 1 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 2005 r.
- - stają się z mocy prawa decyzjami w sprawie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie zaś z art. 14 tejże ustawy do spraw wszczętych a niezakończonych stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
W chwili wejścia w życie w/w nowelizacji istniała w obrocie prawnym decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...].04.2008 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. W tym więc momencie postępowanie administracyjne było zakończone wydaniem decyzji ostatecznej. Sytuacja jednak zmieniła się po stwierdzeniu nieważności decyzji z [...].04.2008 r. – nastąpił powrót do postępowania odwoławczego i na dzień [...].05.2008 r. postępowanie administracyjne nie było zakończone. Konsekwencją tego stanu rzeczy było przekształcenie pobytu tolerowanego w ochronę uzupełniającą. W efekcie, skoro pobyt tolerowany przekształcił się z mocy prawa w ochronę uzupełniającą, postępowanie w przedmiocie cofnięcia zgody na pobyt tolerowany stało się bezprzedmiotowe.
W tym miejscu należy postawić pytanie czy wobec powyższego postępowanie winno ulec umorzeniu – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. czy też przekształceniu w postępowanie w przedmiocie pozbawienia cudzoziemca ochrony uzupełniającej na podstawie art. 22 ustawy o udzielaniu ochrony.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy okoliczności, z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana. Ust. 2 zastrzega jednak, iż pozbawienie ochrony uzupełniającej w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zmiana okoliczności ma charakter na tyle znaczący i długotrwały, że dalsza obawa cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest uzasadniona.
Jak wynika z zacytowanego przepisu okoliczność, że cudzoziemiec wyjechał do kraju pochodzenia może być także przesłanką do wszczęcia postępowania w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej. Jednak, w ocenie Sądu, powody do cofnięcia zezwolenia na pobyt tolerowany oraz pozbawienia ochrony uzupełniającej różnią się od siebie na tyle, że niemożliwe jest przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na pobyt tolerowany może – na skutek zmiany przepisów – przekształcić się automatycznie w postępowanie w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej. Organ I instancji winien przeanalizować posiadane informacje – które stały się podstawą do wszczęcia niniejszego postępowania – pod kątem wypełnienia przesłanek określonych w art. 22 ustawy o udzielaniu ochrony w aktualnym brzmieniu.
Natomiast taka analiza nie może się odbyć w ramach tego postępowania, które o czym już była mowa, zostało wszczęte w oparciu o konkretny przepis prawa dot. cofnięcia zgody na pobyt tolerowany. T postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., zaś Rada do Spraw Uchodźców rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji winna orzec o umorzeniu na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.