Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2009 r. "M. Sp. z o.o." z siedzibą w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozstrzygnięcie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Jednocześnie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego.
Spółka wyjaśniła, że posiada status zakładu pracy chronionej przyznany decyzją pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych z dnia [...] września 1995 r., znak [...]. Decyzja ta wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 maja 1991r. o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Stosownie do postanowień art. 19 – 20 powołanej ustawy skarżąca zwolniona została z ponoszenia nieopodatkowanych należności budżetowych, a więc także kosztów sądowych. W treści urzędowego formularza PPPr skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu stanowi wartość [...] zł. Środki zgromadzone na rachunkach bankowych wynoszą [...] zł, - [...] zł, [...] zł. Jako inne składniki majątku skarżąca wskazała nieruchomość stanowiącą siedzibę spółki o wartości około [...] zł, rezerwację częstotliwości pozyskanych z U.K.E (operator komórkowy) i licencje oprogramowania (do użytku wewnętrznego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:
Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wniosek skarżącej dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy.
Z treści złożonego formularza o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada znaczny majątek trwały oraz środki na rachunku bankowym, którymi może dysponować. Wysokość zysku za ostatni rok obrotowy stanowi wyniosła [...]zł, zaś wysokość kapitału zakładowego stanowi wartość [...] zł.
Powyższe stanowi podstawę uznania, że skarżąca nie wykazała skutecznie braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w oparciu o wszystkie dostępne jej źródła finansowania.
Sąd nie podzielił argumentu skarżącej, która stoi na stanowisku, że posiadanie statusu zakładu pracy chronionej stanowi negatywną przesłankę żądania wpisu sądowego od skargi. Przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz.776 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) stanowi, że prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Kwestia kosztów sądowych została uregulowana w sposób kompletny w Dziale V p.p.s.a. Do kosztów sądowych należą również opłaty sądowe, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i 2112 § 1 ustawy). Zwolnienia od kosztów sądowych przewidziane zostały w Rozdziale 3 Działu V p.p.sa., a w szczególności w jej art. 239. Wśród zwolnień od kosztów nie zostały wymienione: strony wnoszące skargi na działanie lub bezczynność organu w sprawach podatkowych, ani strony prowadzące zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej.
Art. 241 p.p.s.a. ustawy dopuszcza możliwość zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych przez (inne) przepisy prawa, ale jedyny wniosek jaki można z tego przepisu wyciągnąć jest taki, że te inne przepisy mają wprost zawierać zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości bądź w części w postaci opłat sądowych (podkr. NSA), tzn. że przepisy te mają mieć charakter przepisów szczególnych w stosunku do p.p.s.a.
Nie jest więc podstawą do zwolnienia skarżącej spółki od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi przepis stanowiący o zwolnieniu prowadzących zakład pracy chronionej od opłat, który nie wskazuje wprost, że odnosi się do opłat składających się na koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 4/04, ONSAiWSA 2004/1/29).
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 Sąd orzekł, jak w sentencji.