Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2009 r. zobowiązująca Gminę R. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2006 r.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
W 2008 r. na podstawie zarządzenia Wójta Gminy R. przeprowadzona została kontrola w placówkach oświatowych działających na terenie Gminy. Przedmiotem kontroli było sprawdzenie rzetelności i kompletności sprawozdań GUS i SIO (System Informacji Oświatowej), ich zgodności z ewidencją i dokumentami bazowymi, od których uzależniona jest wielkość naliczanej subwencji ogólnej w poszczególnych latach. W wyniku kontroli stwierdzono błędy polegające na ujmowaniu w sprawozdaniach, od których uzależniona jest ostateczna kwota naliczanej subwencji, danych niezgodnych ze stanem faktycznym, w następstwie czego doszło do zawyżenia lub zaniżenia kwoty subwencji.
Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Edukacji Narodowej wystąpił do Ministra Finansów informując, że istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie otrzymanej przez Gminę R. w 2006 i w 2007 r. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.
Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Finansów powiadomił Wójta Gminy R. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmniejszenia Gminie R. części oświatowej subwencji ogólnej.
Po uzyskaniu stanowiska Gminy, Minister Finansów decyzją z dnia [...] marca 2009 r. zobowiązał Gminę R. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2006 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów wyjaśnił, że podział części oświatowej subwencji ogólnej na 2006 r. nastąpił według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] grudnia 2005 r.w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2006 (Dz.U.Nr 266,poz.2231). Algorytm przewidywał odrębną wagę: P2 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi – wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy; P5 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny poprzez udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach podstawowych i gimnazjum, dla uczniów z niepełno sprawnościami sprzężonymi i z autyzmem.
Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane o liczbie uczniów za dany rok szkolny wskazane w sprawozdaniach statystycznych GUS. W sprawozdaniu statystycznym GUS –S-02 Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w B. zostało wykazanych 22 uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym, w skorygowanym sprawozdaniu nie wykazano uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym. W sprawozdaniu Zespołu Szkół Ogólnokształcących w R. - Gimnazjum wykazano 2 uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną, natomiast w skorygowanym sprawozdaniu tego Gimnazjum wykazano jednego ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną. W związku z powyższymi błędami część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2006 została skalkulowana nieprawidłowo, z uwzględnieniem liczby uczniów zawyżonej o 22 uczniów przy wadze P 2 i o 1 ucznia przy wadze P5 i wynosiła [...] zł. Po ponownym przeliczeniu, bez uwzględnienia nieprawidłowo wykazanych uczniów część oświatowa subwencji ogólnej wynosiła [...] zł. Kwota [...] zł stanowiąca różnicę pomiędzy nieprawidłowo i prawidłowo naliczonymi kwotami subwencji podlega zwrotowi do budżetu państwa.
Równocześnie w 2006 r. przy ustalaniu ostatecznej kwoty subwencji, na skutek błędów popełnionych przez Szkołę Podstawową w B. i Gimnazjum w R. nie zostali uwzględnieni wszyscy uczniowie pobierający w szkole naukę języka [...] jako języka mniejszości narodowej, w stosunku do których przysługiwałaby subwencja.
W myśl art.37 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego kwoty uzyskane nienależnie przez jednostkę samorządu terytorialnego przy ustalaniu części oświatowej subwencji ogólnej podlegają zwrotowi do budżetu państwa, a zgodnie z art.37 ust.4 ww. ustawy jeżeli w sprawozdaniu, którego obowiązek sporządzenia wynika z odrębnych przepisów, zostały podane nieprawdziwe dane i jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie niższej od należnej, jednostce tej nie przysługuje zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej.
Rozpoznając sprawę w wyniku wniosku strony o ponowne jej rozpoznanie Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy decyzją własną z [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów stwierdził, że w wyniku ponownego przeliczenia subwencji oświatowej za 2006r. ustalono, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Gminy R. została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 22 uczniów liczby uczniów przy wadze P2 i o 1 ucznia przy wadze P5. Równocześnie 25 uczniów pobierających naukę języka mniejszości narodowej nie zostało wykazanych w sprawozdaniach statystycznych GUS S-15, w skutek czego uczniowie ci nie zostali uwzględnieni przy wadze P10 i nie zostali uwzględnieni przy obliczaniu subwencji, a obecnie nie ma podstaw do zwiększenia z tego tytułu subwencji oświatowej.
W świetle przepisów ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego brak jest podstaw do rozliczenia nienależnie otrzymanych kwot subwencji oświatowej za rok 2006 z kwotami, które gmina mogła otrzymać, gdyby złożyła prawidłowe sprawozdanie.
Na powyższą decyzję Ministra Finansów Gmina R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na dokonaniu niewłaściwej oceny wysokości części oświatowej subwencji ogólnej podlegającej zwrotowi. W ocenie skarżącej, w sytuacji gdy zestawienie dokumentuje zarówno nadwyżki jak i niedobory części oświatowej subwencji ogólnej, skarżąca winna zwrócić tylko kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy nadwyżką i niedoborem subwencji, tj. w rozpoznawanej sprawie kwotę [...] zł.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego – art.37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez jego niezastosowanie oraz art.37 ust.1 pkt 2 tej ustawy, poprzez jego zastosowanie.
Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego - art.145§1 p.p.s.a.
Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez Ministra Finansów i w tej części niekwestionowanego przez skarżącą stanu faktycznego w Gminie R. część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2006 została nieprawidłowo wyliczona - zawyżona w wyniku podania zawyżonej o 23 uczniów liczby uczniów stanowiącej podstawę obliczenia subwencji. Równocześnie w 2006 r. Gmina R. nie otrzymała części subwencji na skutek nie wykazania w sprawozdaniach statystycznych 25 uczniów korzystających z nauki języka obcego – języka mniejszości narodowej.
W ocenie strony skarżącej należało dokonać kompensaty obydwu kwot, w efekcie czego skarżąca winna zwrócić tylko kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy nadwyżką i niedoborem subwencji, tj. w rozpoznawanej sprawie kwotę [...] zł.
Stanowisko skarżącej nie jest prawidłowe i nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Sytuacje otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej oraz sytuacje otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie niższej od należnej zostały uregulowane w art. 37 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U.Nr 203, poz.1966 ze zm.), zwanej dalej ustawą.
Przy ocenie przedstawionego wyżej stanowiska skarżącej rozstrzygające znaczenie ma treść przepisu art.37 ust.4 ustawy zgodnie, z którym jeżeli w sprawozdaniu, którego obowiązek sporządzenia wynika z odrębnych przepisów, zostały podane nieprawdziwe dane i jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie niższej od należnej - jednostce tej nie przysługuje zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej. W odniesieniu do sytuacji skarżącej, z przytoczonego przepisu wynika wprost, że wobec nie wykazania w sprawozdaniach na 2006 r. 25 uczniów korzystających z nauki języka mniejszości narodowej i w konsekwencji nie uwzględnieniu ich przy ustalaniu kwoty subwencji, w wyniku czego Gmina otrzymała subwencję niższą od należnej, Gminie nie przysługuje zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej. Ponieważ w opisanej sytuacji nie ma prawnej możliwości zwiększenia kwoty subwencji do wysokości subwencji należnej, nie ma też możliwości dokonania rozliczenia kwoty subwencji przypadającej do zwrotu z kwotą subwencji, która przysługiwałaby Gminie w przypadku prawidłowego wypełnienia sprawozdania.
Nieuzasadniony jest również zarzut zastosowania w sprawie przepisu art.37 ust 1 pkt 2, a nie przepisu art.37 ust.1 pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu Minister Finansów prawidłowo wskazał w postawie prawnej decyzji z dnia [...] marca 2009 r. przepis art.37ust.1 pkt 2 ustawy stanowiący, że przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Decyzje o obowiązku zwrotu zostały wydane w 2009 r. Obowiązek zwrotu dotyczy nienależnej kwoty subwencji uzyskanej przez Gminę w 2006 r., a więc nie w roku budżetowym, w którym wydano decyzje, dlatego w sprawie zastosowanie miał przepis art.37 ust.1 pkt 2 ustawy. Przepis art.37 ust.1 pkt 1 ustawy miałby zastosowanie, gdyby o obowiązku zwrotu dotacji orzekano w roku budżetowym, w którym została wypłacona kwota nienależna. W takiej sytuacji istniałaby możliwość zmniejszenia dotacji i w konsekwencji wstrzymania dalszych wypłat lub potrącenia nienależnie otrzymanej kwoty z kolejnych rat.
Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.