Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 7 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1465/19

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej przez D. sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca, strona lub spółka) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ) z (...) czerwca 2019 r. nr (...)utrzymująca w mocy decyzję własną z (...)lutego 2019 r. nr (...)w przedmiocie nakazania stronie zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: listopad, grudzień 2014 r., luty-listopad 2015 r., od styczeń 2017 r. do luty 2018 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Organ uzyskał informacje z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), że strona nie opłaciła składek na poszczególne fundusze do ZUS w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej: usus) za okresy rozliczeniowe: grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., od marca 2015 r. do grudnia 2015 r., od lutego 2017 r. do marca 2018 r.

W odpowiedzi na zapytania organu ZUS pismem z 9 lipca 2018 r. poinformował, m.in., że spółka składki na ubezpieczenia społeczne (FUS), zdrowotne (FUZ) oraz FP i FGŚP za okresy rozliczeniowe: grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., od marca 2015 r. do grudnia 2015 r., od lutego 2017 r. do marca 2018 r. opłaciła po terminie. I tak składki po terminie zapłacono składki na: 1) ubezpieczenia społeczne za: 12/2014 (opłacono ostatecznie w dniu 12 lutego 2015 r.), 01/2015 (opłacono 15 kwietnia 2015 r.), 03/2015 (opłacono 15 maja 2015 r.), 04/2015 (opłacono 21 lipca 2015 r.), 05/2015 (opłacono 20 sierpnia 2015 r.), 06/2015 (opłacono 13 października 2015 r.), 07/2015 (opłacono 16 listopada 2015 r.), 08/2015 (opłacono 15 grudnia 2015 r.), 09/2015 (opłacono 15 stycznia 2016 r.), 10-12/2015 (opłacono 2 luty 2016 r.), 02/2017 (opłacono 18 kwietnia 2017 r.), 03/2017 (opłacono 17 maja 2017 r.), 04/2017 (opłacono 22 czerwca 2017 r.), 05/2017 (opłacono 11 lipca 2017 r.), 06-07/2017 (opłacono 26 września 2017 r.), 08-10/2017 (opłacono 14 grudnia 2017 r.), 11/2017 (opłacono 15 stycznia 2018 r.), 12/2017 (opłacono28 luty 2018 r.), 01-02/2018 (opłacono 10 kwietnia 2018 r.), 03/2018 (opłacono 15 maja 2018 r.);

2) ubezpieczenie zdrowotne za: 12/2014 (opłacono ostatecznie w dniu 12 lutego 2015 r.), 05/2015 (opłacono 20 sierpnia 2015 r.), 06/2015 (opłacono 13 października 2015 r.), 08/2015 (opłacono 15 grudnia 2015 r.), 10 -11/2015 (opłacono 2 luty 2016 r.), 07/2017 (opłacono 26 września 2017 r.), 08-10/2017 (opłacono 14 grudnia 2017 r.), 11/2017 (opłacono 15 stycznia 2018 r.), 12/2017 (opłacono 10 kwietnia 2018 r.), 01-02/2018 (opłacono 10 kwietnia 2018 r.), 03/2018 (opłacono 15 maja 2018 r.);

3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za: 10/2017 (opłacono 14 grudnia 2017 r.), 11/2017 (opłacono 15 stycznia 2018 r.), 12/2017 (opłacono 10 kwietnia 2018 r.), 01-02/2018 (opłacono 10 kwietnia 2018 r.), 03/2018 (opłacono 15 maja 2018 r.).

Pismem z 3 sierpnia 2018 r. organ wezwał spółkę do zwrotu w terminie 3 miesięcy środków Funduszu wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: listopad 2014 r., grudzień 2014 r., od lutego 2015 r. do listopada 2015 r. oraz od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. w łącznej kwocie 285.052,46 zł.

Następnie wobec nieuregulowania należności organ pismem z 23 listopada 2018 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: listopad 2014 r., grudzień 2014 r., od lutego 2015 r. do listopada 2015 r. oraz od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. w łącznej kwocie 285.052,46 zł. Jednocześnie wezwał stronę do przedstawienia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w jej ocenie znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z (...)lutego 2019 r. Prezes PFRON nakazał stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze w łącznej kwocie 285.052,46 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania do dnia zwrotu na rachunek bankowy Funduszu.

Organ wyjaśnił, że z analizy załączników INF-D-P do wniosków Wn-D za okresy listopad 2014 r., grudzień 2014 r., od lutego 2015 r. do listopada 2015 r., oraz od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. wynika, że wynagrodzenie płacone jest w miesiącu następnym za miesiąc, za który pracownik pobiera wynagrodzenie, wobec czego deklaracjom ZUS za okresy składkowe grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., od marca 2015 r. do grudnia 2015 r. oraz od lutego 2017 r. do marca 2018 r. odpowiadają wnioski Wn-D za okresy sprawozdawcze: listopad 2014 r., grudzień 2014 r., od lutego 2015 r. do listopada 2015 r., oraz od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. Natomiast z analizy załączników INF-D-P załączonych do wniosku Wn-D za okres czerwiec 2017 r. wynika, że część wynagrodzeń płaconych jest w tym samym miesiącu, za który pracownik pobiera wynagrodzenie, a cześć w następnym miesiącu za który pracownik pobiera wynagrodzenie, wobec czego deklaracji ZUS za okresy składkowe czerwiec i lipiec 2017 r. odpowiada wniosek Wn-D za okres czerwiec 2017 r. Wynika to z faktu, iż obowiązek opłacenia składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia.

Organ przytoczył treść art. 26a ust. 4, art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 2 pkt 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) i stwierdził, że skarżąca w odniesieniu do należności składkowych pracowników za wskazane okresy dopuściła się nieprawidłowości. Prezes PFRON wyjaśnił, że strona w przypadku okresów: listopad 2014 r., grudzień 2014 r., od lutego 2015 r. do listopada 2015 r. oraz od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. opłaciła składki po terminie wynikającym z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i wysokość nieopłaconych składek przekraczała 2%.

W wyniku rozpoznania odwołania Prezes PFRON zaskarżoną decyzją z (...) czerwca 2019 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z (...)lutego 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że ZUS pismem z 18 kwietnia 2019 r. w odpowiedzi na pismo organu ponownie potwierdził, że skarżąca za wskazane okresy ostatecznie opłaciła należności składkowe po terminie do ich opłacenia.

Prezes PFRON powołał art. 47 ust. 1 pkt 3 usus i stwierdził, że należności składkowe winny być uiszczone do 15-tego każdego m-ca za miesiąc ubiegły, co w sprawie nie miało miejsca.

Organ przywołał również treść art. 2 ust. 4 a, art. 26a ust. 1a1 pkt 3, ust. 1a2, ust. 11 pkt 1 oraz art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji i podkreślił, że z analizy dokumentów wynika, iż składki na ZUS za okresy objęte postępowaniem nie były opłacone w obowiązującym płatnika terminie. Z analizy wpłat wynika, że wpłat należności składkowych za wskazane okresy dokonywano z uchybieniem 14-dniowego terminu, wynikającego z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Prezes PFRON w odniesieniu do spornych miesięcy stwierdził, że skarżąca zarówno dokonała wpłaty należności składkowych z uchybieniem 14-dniowego terminu, wynikającego z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, jak też wpłaty dokonane z uchybieniem terminu, przekroczyły wysokość 2% składek należnych za ten miesiąc.

Organ przywołał rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. poz. 465, ze zm., dalej rozporządzenie Rady Ministrów) i wyjaśnił, że wpłat należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wpłaty za składki rozliczane są proporcjonalnie na wszystkich ubezpieczonych, w ramach poszczególnych funduszy. Podkreślił, że zarówno w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i wskazanym wyżej rozporządzeniu, brak jest norm prawnych, czy też odniesienia do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych.

Prezes PFRON podkreślił, że pisma ZUS z 19 lipca 2018 r. oraz z 18 kwietnia 2019 r. znajdujące się w aktach sprawy są dokumentami urzędowymi, wobec czego stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym korzystają z domniemania prawdziwości, tj. pochodzenia od właściwego organu oraz zgodności ze stanem faktycznym złożonego w ich treści oświadczenia. Wobec powyższego, zdaniem organu, skoro na koncie spółki za sporne okres zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W pismach, ZUS wskazał księgowanie wpłat na poczet składek na poszczególne fundusze dotyczące strony, wskazując daty wpłat i wysokość wpłaconych kwot.

Zdaniem Prezesa PFRON informacje wskazane w przytoczonych pismach ZUS są wystarczające do stwierdzenia wykazanych w sprawie nieprawidłowości w opłacaniu składek na ubezpieczenia do ZUS za sporne okresy.

Pismem z 23 lipca 2019 r. strona zaskarżyła decyzję Prezesa PFRON z (...)czerwca 2019 r. i wniosła o uchylenie tej decyzji i decyzją ją poprzedzającej z (...)lutego 2019 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
2. a) art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 2, art. 8 oraz art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez przyjęcie przez organ niekonstytucyjnej wykładni ww. przepisów w zakresie przesłanek zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na skutek nieuzasadnionego, automatycznego przyjęcia, że spółka uchybiła art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, podczas gdy z Konstytucji wynika, iż obowiązkiem organów państwowych jest interpretowanie przepisów ustaw, aby rezultat wykładni był zgodny z zasadami przewidzianymi w Konstytucji i prawie międzynarodowym, wiążącym Polskę, oraz z ich aksjologicznym uzasadnieniem. Zastosowanie przez organ ww. błędnej wykładni, nakazującej spółce zwrot środków PFRON, wprost narusza następujące zasady konstytucyjne: demokratycznego Państwa prawnego (zastosowanie nieracjonalnego oraz nieproporcjonalnego środka wobec pracodawców zatrudniających pracowników niepełnosprawnych, zatem wykonujących w imieniu państwa cele określone w art. 69 Konstytucji), nadrzędności Konstytucji i bezpośredniego jej stosowania (bezrefleksyjne, tj. bez dokonania egzegezy przy odwołaniu się na normy konstytucyjne, powoływanie się przez tut. organ na regulację prawną zawartą w ustawie o rehabilitacji, mimo jej oczywistej sprzeczności z Konstytucją);
3. b) art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z § 2 ust. 1, 5, 6, § 3 ust. 3 i 4, § 6 ust. 1 i 6 oraz § 25 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z zw. z art. 41 ust. 7 a i 7 b usus, jak również art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: kpa) w zw. z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 oraz art. 32 Konstytucji RP, przez przyjęcie przez PFRON niekonstytucyjnej wykładni ww. przepisów w zakresie przesłanek pozbawienia prawa do otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na skutek nieuzasadnionego, automatycznego przyjęcia określonych w rozporządzeniu wykonawczym zasad księgowania składek ponoszonych przez płatników składek będących pracodawcami pracowników niepełnosprawnych, doprowadzając do przyjęcia przez PFRON wykładni sprzecznej z zasadami konstytucyjnymi, wykładni zgodnie z którą, każda późniejsza wpłata dokonana przez płatnika składek na odpowiednie fundusze ZUS, łączy się z obowiązkiem zwrotu całego dofinansowania wypłaconemu danemu pracodawcy pracowników niepełnosprawnych, podczas gdy, w niniejszej sprawie organ powinien wziąć pod uwagę jedynie składki wpłacone w odniesieniu tylko i wyłącznie do pracowników niepełnosprawnych, zatrudnionych przez spółkę;
4. c) art. 10 ustawy Prawa przedsiębiorców, gdyż organ w przedmiotowych decyzjach nie uwzględnił zasady wynikającej z niniejszego przepisu, tj. przede wszystkim domniemania uczciwości przedsiębiorcy jak i rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy, poprzez uznanie, że nieterminowe płatności składek ZUS były świadomym działaniem spółki dążącym do uszczuplenia wpływów budżetowych FUS, podczas gdy, rzeczywiste powody opóźnień w płatnościach były spowodowane wyłącznie dobrem pracowników i chęcią utrzymania liczby zatrudnionych bez konieczności redukcji etatów (w tym także pracowników niepełnosprawnych), za co na spółkę została nałożona dotkliwa sankcja w postaci zwrotu refundacji PFRON.
5. 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego:
6. a) art. 80 w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa oraz w zw. z art. 45 ust. 3a i art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez brak ustalenia przez PFRON prawdy obiektywnej i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu wyłącznie o pisma ZUS z 19 lipca 2018 r. i z 18 kwietnia 2019 r., podczas gdy organ powinien przeprowadzić własne postępowanie dowodowe wyjaśniające okoliczności, które stanowią postawę rozstrzygnięcia, gdyż zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli;
7. b) art. 80 w zw. z art. 11 oraz art. 77 § 1 kpa oraz w zw. z art. 45 ust. 3a i art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i oparcie rozstrzygnięcia na dowodach w postaci pism ZUS z 19 lipca 2018 r. oraz z 18 kwietnia 2019 r., (pisma, które miały rzekomo stanowić dowód potwierdzający terminowość rozliczenia kosztów płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS na indywidualnych kontach pracowników niepełnosprawnych), a które to dowody nie są istotne z punktu widzenia normy prawnej określonej brzmieniem art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, bowiem mogą stanowić jedynie dowody na ogólne rozliczenie stanu konta spółki w ZUS jako płatnika składek, a tym samym nie są jednoznacznymi i kompletnymi dowodami zmierzającymi do udowodnienia, w jakich terminach spółka poniosła koszty płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS na pracowników niepełnosprawnych w spornych okresach rozliczeniowych.

Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W sprawie przedmiotowej Przewodniczący Wydziału zwrócił się do stron postępowania o wskazanie czy wyrażają one zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca oraz organ wyrazili taką zgodę. W związku z powyższym i ze względu na panującą pandemię choroby COVID-19 sprawa została wyznaczona i rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
2. a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
3. b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
4. c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
5. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
6. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON nie naruszył przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to także treść art. 2 pkt 28 to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym.

Powyższe stanowisko potwierdza także orzecznictwo, w tym wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12 wskazujące na taką wykładnię co do daty stosowanych przepisów oraz z dnia z 25 lutego 2015r. sygn. akt II GSK 464/14, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3594/15.

W tym miejscu sąd wyjaśnia, że rozważań w sprawie dokonywał na podstawie rozporządzenia 651/2014, jednakże poprzednio obowiązujące rozporządzenie, tj. rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 ze zm., dalej rozporządzenie 800/2008) mające zastosowanie do części należności, zawiera analogiczne przepisy do rozporządzenia obecnie obowiązującego.

Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.

W sprawie ustalono, że spółka wg organu, nie opłaciła w stosunku do pracowników składek ZUS za okresy sprawozdawcze: grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., od marca 2015 r. do grudnia 2015 r., od lutego 2017 r. do marca 2018 r., zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust.

1. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) 1800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;
2. 2) 1125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
3. 3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.

W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).

Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 (por. także art. 41 ust. 1 rozporządzenia 800/2008) wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).

Rozporządzenie 651/2014 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w 2 pkt 3 (por. art. 2 pkt 20 rozporządzenia 800/2008) i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 (por. art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008) intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych. Z kolei koszty kwalifikowalne to koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014, por. art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008).

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samy, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

W myśl art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Zgodnie art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 (por. art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008).

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.

Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

1. 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;
2. 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z powołanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (por. art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008). Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W sprawie w takiego ustalenia organ dokonał i jednoznacznie ustalił, że za wskazane okresy strona nie poniosła kosztów płacy (składek na ubezpieczenia) w terminie wskazanym w art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, a wysokość należnych składek uiszczonych z uchybieniem 14 dniowego terminu zawsze przekraczała 2% składek należnych. Na podstawie przedstawionych informacji pochodzących od ZUS, a więc informacji mających walor dokumentu urzędowego ustalił, że składki na ubezpieczenia za okresy rozliczeniowe: grudzień 2014 r. zostały ostatecznie opłacone odpowiednio w dniu 12 lutego 2015 r. (FUS i FUZ), styczeń 2015 r. (15 kwietnia 2015 r. - FUS), marzec (15 maja 2015 r. - FUS), kwiecień (21 lipca 2015 r. – FUS), maj (20 sierpnia 2015 r. - FUS i FUZ), czerwiec (13 października 2015 r. - FUS i FUZ), lipiec (16 listopada 2015 r. - FUS), sierpień (15 grudnia 2015 r. - FUS i FUZ), wrzesień (15 stycznia 2016 r. - FUS), październik (2 lutego 2016 r. - FUS i FUZ), listopad (2 lutego 2016 r. FUS i FUZ), grudzień 2015 r. (2 lutego 2016 r. - FUS), lutego 2017 r. (18 kwietnia 2017 r. - FUS), marzec (17 maja 2017 r. - FUS), kwiecień (22 czerwca 2017 r. (FUS), maj (11 lipca 2017 r. (FUS), czerwiec (26 września 2017 r. -FUS), lipiec (26 września 2017 r. - FUS i FUZ), sierpień (14 grudnia 2017 r. – FUS i FUZ), wrzesień (14 grudnia 2017 r. – FUS i FUZ), październik (14 grudnia 2017 r. – FUS, FUZ i FPG), listopad (15 stycznia 2018 r. – FUS, FUZ i FPG), grudzień 2017 r. (28 luty 2018 r. – FUS, 10 kwietnia 2018 r. - FUZ i FPG), styczeń 2018 r. (10 kwietnia 2018 r. – FUS, FUZ i FPG), luty (10 kwietnia 2018 r. – FUS, FUZ i FPG), marzec 2018 r. (15 maja 2018 r. – FUS, FUZ i FPG), tj. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Z akt administracyjnych jasno wynikają daty kolejnych płatności na konkretne fundusze (patrz karta 190 i 250 akt adm.). W tym miejscu sąd także wskazuje, że organ wprost nie dokonał takiej interpretacji przepisów prawa jak sąd, gdyż takiego stanowiska jednoznacznie nie sformułował. Jednakże mimo, że takiego stanowiska organ nie zawarł, to jego ustalenia są jednoznaczne i nie dają podstaw do wyeliminowania decyzji z obiegu prawnego.

Co więcej także z argumentacji używanej przez skarżącą wynika, że składki na ubezpieczenia społeczne spółka płacił po terminie, m.in. z powodu chęci utrzymania miejsc pracy pracowników niepełnosprawnych. Sąd ponownie stwierdza, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów koszty płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Jednakże nieterminowe pokrywanie kosztów płacy w żaden sposób nie może być interpretowane w sposób zaprezentowany przez skarżącą. Zgodnie bowiem z jej stanowiskiem skoro kwota, którą uiściła (niezależnie na jaki fundusz) mogła wystarczyć na pokrycie kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych (organ w tym zakresie zdaniem strony nie poczynił żadnych ustaleń), to takie działanie w jej ocenie jest prawidłowe i organ nie może żądać zwrotu środków.

Sąd wskazuje, że należy odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek, co miało miejsce w sprawie, od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. niezawinionymi przez pracodawcę (patrz tak wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2019 r. V SA/Wa 1679/19). Rozliczenie konta płatnika jest procesem dynamicznym. A więc każda korekta deklaracji, która wymaga np. dopłacenia środków powoduje rozksięgowanie pierwotnej wpłaty i ponowne zaksięgowanie w zmienionej kwocie na koncie płatnika.

W ocenie sądu prawidłowo w powyższym zakresie organ stwierdził, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych co do zasady określa konkretny sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze. Jednakże nie jest to jedyny akt, gdyż ZUS w zakresie rozliczania składek na mocy art. 31 usus ma obowiązek odpowiednio stosować np. art. 62 § 1 op wskazujący na inny odmienny od rozporządzenia sposób rozliczania składek (zobowiązany sam może wskazać konkretny sposób zaliczenia tych składek).

Zdaniem sądu należy stwierdzić, że co do zasady koszty płacy stanowią określoną całość. Stanowią one określoną całość przy pierwotnej wpłacie, rozliczanej zgodnie z powołanym rozporządzeniem. Natomiast określonej całości nie będą stanowiły w przypadku składania kolejnych korekt deklaracji rozliczeniowych. Innymi słowy skoro skarżąca w wymaganym przez przepisy terminie nie uiściła należności z pierwotnej deklaracji w całości (z zastrzeżeniem 2%), bądź też nie złożyła odrębnego wniosku o inny niż zgodny z przepisami ww. rozporządzenia sposób rozliczania składek, to nie ma żadnego znaczenia, że wysokość zapłaconych składek pokrywa wysokość należności składkowych pracowników niepełnosprawnych. Brak jest bowiem jakiegokolwiek przepisu, który umożliwiałby lub nakazywałby w pierwszej kolejności księgowanie należności składkowych za pracowników niepełnosprawnych. Skoro przepisy wskazują na proporcjonalny sposób zaliczania wpłaty, to skarżąca uiszczając tylko część należności składkowych spowodowała, że w stosunku do każdego z pracowników w tym również niepełnosprawnych powstała niedopłata wymagająca uzupełnienia, co czyniła spółka w późniejszym okresie.

Jednakże zapłacenie składek po terminie określonym przez przepisy usus w związku z ustawą o rehabilitacji rodzi skutek w postaci konieczności zwrotu środków za okresy za które spółka dopuściła się nieprawidłowości.

W takich okolicznościach sprawy brak jest konieczności indywidualnego ustalania rozliczania konta pracownika niepełnosprawnego, gdyż u wszystkich pracowników w tym niepełnosprawnych istniała zaległość. Z treści powołanych w decyzji przepisów rozporządzenia (w szczególności § 12, § 14) jednoznacznie wynika, że skoro na koncie płatnika, tj. strony za sporne okresy zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

W tym miejscu sąd wskazuje, że indywidualnych ustaleń należałoby dokonać, bądź w wypadku odmiennego od wskazanego w rozporządzeniu rozliczenia (np. art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej), bądź w wypadku złożenia korekty deklaracji rozliczeniowej. Co do tej ostatniej okoliczności, to sąd chce zobrazować ten stan na określonym przykładzie. Hipotetycznie przyjmując, że określony pracodawca zatrudnia osoby pełnosprawne i niepełnosprawne, w deklaracji rozliczeniowej za dany miesiąc wykazuje łącznie kwotę na wszystkie fundusze ZUS w wysokości 1.000.000 zł, która to kwota zostaje zapłacona i pokrywa wszystkie należności za każdego zatrudnionego pracownika.

Następnie w wyniku określonej sytuacji (np. wyrok sądu dotyczący określonego pracownika) powstaje konieczność dokonania korekty tej deklaracji (np. do kwoty 1.001.000 zł), którą to korektę pracodawca składa w wymaganym przez przepisy terminie. Wówczas ZUS dokonuje ponownego księgowania kwoty na określone fundusze zgodnie z korektą deklaracji. To w takim wypadku organ nie może wskazywać, że koszty płacy stanowią pewną całość. Rolą Prezesa PFRON będzie wówczas ustalenie: z jakiego tytułu została dokonana korekta; czy korekta ta ma oparcie w zdarzeniu, za które pracodawca odpowiada, tzn. czy nie jest wynikiem zawinionego i świadomego działania; jakiego pracownika ta korekta dotyczy (pełnosprawny, niepełnosprawny). I np. w wypadku ustalenia, że korekta ta dotyczy pracownika pełnosprawnego, to wówczas organ nie ma uprawnień do kwestionowania terminowości zapłaty należności składkowych.

Natomiast w wypadku ustalenia, że korekta ta dotyczy pracownika niepełnosprawnego, to tylko wówczas organ będzie mógł, ale tylko co do tej osoby zażądać zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, z uwzględnieniem art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji. W sprawie jednakże taka sytuacja nie ma miejsca, gdyż strona świadomie nie uiszczała w terminie należności składkowych, a także mimo wezwań organu oraz zapewnienia przez Prezesa PFRON czynnego udziału w sprawie strona nie nadesłała żadnych dowodów mogących przeczyć dokonanym ustaleniom.

Tym samym w ocenie sądu skoro strona nie współpracowała, to wystarczające było do załatwienia sprawy oparcie się przez organ na pismach ZUS. W tym miejscu sąd podkreśla, że przedstawiona powyższa interpretacja jest całkowicie zgodna z przepisami Konstytucji RP i prawem unijnym. Nie do zaakceptowania bowiem byłaby sytuacja, że skarżąca nie opłaca składek, czy też opłaca składki w niewystarczającej wysokości i żąda nienależnego dofinansowania.

W ocenie sądu w realiach sprawy organ nie naruszyła art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji. To skarżąca składając deklarację rozliczeniową ma obowiązek ją opłacić, a ZUS winien tę zapłatę rozliczyć zgodnie z ww. rozporządzeniem (zasada), albo zgodnie z wolą płatnika (wymagany wniosek) i wówczas płatnik może żądać rozliczenia wpłaty na konkretnych pracowników. Nieopłacenie deklaracji w terminie z kolei rodzi określony skutek, a więc albo odmowę przyznania dofinansowania, albo po przyznaniu tego dofinansowania konieczność jego zwrotu.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy zasadnie przyjęto, że składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, FP i FGŚP za okresy rozliczeniowe: grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., od marca 2015 r. do grudnia 2015 r., od lutego 2017 r. do marca 2018 r. zostały poniesione po terminie wynikającym z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, gdyż ponad połowa wysokości obowiązkowych składek do ZUS została opłacona niezgodnie z powyższym artykułem. W związku z tym słusznie uznano, że strona pobrała nienależne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON listopad 2014 r., grudzień 2014 r., od lutego 2015 r. do listopada 2015 r. oraz od stycznia 2017 r, do lutego 2018 r. w wysokości 285.052,46 zł.

Mając powyższe na względzie sąd w żaden sposób nie stwierdza naruszenia przepisów wskazanych w pkt 1a i 1 b skargi. Mimo braku pełnej wykładni kosztów pracy w zaskarżonej decyzji, która to wykładnia została zaprezentowana w sposób pełny w uzasadnieniu wyroku, to sąd ponownie wskazuje, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji. Decyzja bowiem mimo, częściowo wadliwego uzasadnienia jest prawidłowa. A więc nie zawiera takich wad, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonanie wykładni art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 2, art. 8, art. 69 Konstytucji RP w żaden sposób nie spowoduje, że przy ustalonym stanie faktycznym strona w sposób prawidłowy pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Skoro w sprawie w sposób jednoznaczny ustalono, że skarżąca uiściła składki ZUS z naruszeniem art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji (składki na ZUS zostały opłacone z uchybieniem terminu wynikającego z art. 47 ust. 1 usus przekraczającym 14 dni), to takie dofinansowanie skarżącej się nie należało, a dofinansowanie już przyznane podlega zwrotowi.

Nie ma przy tym żadnego zasadniczego znaczenia, czy spółka realizuje cele ustawy o rehabilitacji, gdyż w stanie faktycznym zasadnicze znaczenie ma ustalenie, że spółka nie spełniała warunków do uzyskania dofinansowania. A więc uzyskała tzw. niedozwoloną pomoc publiczną, która jej się nie należała, gdyż nie spełniała jednego z warunku do jej uzyskania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2, art. 32, art. 69 Konstytucji RP sąd wyjaśnia, iż organowi orzekającemu na podstawie obowiązującej ustawy i stosującemu, tę samą wykładnię przepisu do wszystkich podmiotów ubiegających się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie można, postawić zasadnie zarzutu naruszenia powyższych przepisów. Wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równości oznacza, że podmioty o tym samym statusie prawnym, mogą w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, oczekiwać takiego samego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa. Nie stanowi naruszenia tej zasady odmienne uregulowanie podobnych kwestii w przepisach dotyczących uprawnień różnych podmiotów.

Natomiast organ nie mógł naruszyć art. 69 Konstytucji RP (Osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej), gdyż pomoc kierowana przez PFRON jest pomocą dla pracodawców, a nie dla pracowników niepełnosprawnych. Ponadto pomocy takiej udziela się wyłącznie, gdy spełnione są warunki ustawowe do jej udzielenia. Co w sprawie nie miało miejsca. Nie ma również w sprawie większego znaczenia, że skarżącej przeszkadzały w organizowaniu pracy zakładu uprawnienia pracowników niepełnosprawnych (np. wymiar urlopu, krótszy dzień pracy). To spółka przyjęła taki a nie inny model biznesowy i za ten model ponosi wszelkie konsekwencje. Spółka obecnie nie powinna zasłaniać się pracownikami niepełnosprawnymi, przy obowiązku zwrotu środków Funduszu, gdyż to właśnie działanie spółki poprzez nieterminowe regulowanie kosztów pracy doprowadziło do obowiązku zwrotu. To nie fakt zatrudniania osób niepełnosprawnych ma wpływ na wydaną decyzję. Na decyzję miał wpływ jedynie decyzje zarządu spółki dotyczące terminu regulowania zobowiązań.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu prezentowanym w odpowiedzi na skargę, że formułowane w skardze tezy, iż Prezes Zarządu PFRON dopuścił się naruszeń, gdyż dokonał ustaleń biorąc pod uwagę sposób rozliczenia składek ZUS (określony przepisami prawa powszechnie obowiązującego), prowadzi do polemiki z samym ustawodawcą. To przepisy powszechnie obowiązujące wskazują na sposób zapłaty i rozliczania wpłat. Skoro strona nie złożyła wniosku o inny sposób rozliczenia wpłaty (na tę okoliczność nie przedstawiła żadnego dowodu), to ZUS dokonał rozliczenia składek zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem. Ponownego podkreślenia wymaga, że w polskich i europejskich przepisach odnoszących się do spornej kwestii nie ma żadnych przepisów, które umożliwiałyby w pierwszej kolejności rozliczać składki za pracowników niepełnosprawnych, a następnie za pełnosprawnych.

Tym samym brak zapłaty w pierwotnym terminie w pełni deklaracji rozliczeniowej lub też brak złożonego wniosku o dokonanie innego niż zgodnie z rozporządzeniem sposobu rozliczenia spowodował, że na każdym z kont pracowników pełno i niepełnosprawnych powstała zaległość. Co powoduje w sprawie konieczność zwrotu wypłaconych środków.

Przepisy ustawy o rehabilitacji są w tym zakresie jednoznaczne i tym samy skoro jednym z warunków (ale nie jedynym) do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest zapłata kosztów pracy we wskazanym terminie, a w sprawie ustalono, że taki fakt nie miał miejsca, to w żaden sposób organ nie mógł naruszyć art. 10 Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Zgodnie z art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozstrzyga je na korzyść przedsiębiorcy.

W sprawie organ działał w zaufaniu do przedsiębiorcy i m.in. wypłacał stronie na podstawie jego wniosku środki finansowe. Jednakże w wyniku dokonania sprawdzenia organ ustalił, że skarżącej to dofinansowanie się nie należało, gdyż nie spełnia ona warunku określonego art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Dokonanie takiego ustalenia nie miało charakteru dowolnego, gdyż oparte zostało o dowody urzędowe, których to dowodów skarżąca skutecznie nie podważyła. Słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę, że ani w postępowaniu, ani też w decyzji organ nie kwestionował uczciwości pracodawcy, a jedynie stwierdził na podstawie dokumentów, że spółka koszty płacy poniosła z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni. Tym samym organ nie naruszył powołanego art. 10 Prawa przedsiębiorców.

Należy wskazać, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP.

W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje, a przyznane dofinansowanie podlega zwrotowi. Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że w wypadku nawet częściowego nieuiszczenia w wymaganym terminie kosztów płacy, dofinansowanie w jakiejkolwiek wysokości nie przysługuje, o czym wprost wskazuje cytowany wyżej art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

Tym samym skoro stwierdzono, że strona koszty płacy pokryła po terminie wynikającym z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji, to na mocy art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ był zobowiązany wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Podkreślenia wymaga, że w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest mowa o "środkach Funduszu" wraz z odsetkami, nie zaś o "równowartości kwoty dofinansowania w zakresie nieopłaconych terminowo przez skarżącą składek".

Zatem nie do przyjęcia byłaby sytuacja w której w przypadku wykrycia opłacenia kosztów płacy po terminie, przed udzieleniem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, odmawiać w całości takiego dofinansowania, a w przypadku wykrycia opłacenia kosztów płacy po terminie, po udzieleniu dofinansowania, nakazywać zwrot środków proporcjonalnie do nieuregulowanej części.

Sąd, wbrew zarzutom skargi, nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ zebrał dowody, z których jednoznacznie wynikają fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca żadnych dowodów przeciwnych, zaprzeczających tym faktom nie przedstawiła. Skarżąca kilkakrotnie w toku postępowania administracyjnego powiadamiana była o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (w tym z pismami ZUS) i nie przedstawiła dowodów, które podważałyby dokonane ustalenia.

Co więcej w sprawie w istocie, to nie kwestia postępowania dowodowego, jest istotna z perspektywy wydanej decyzji, a jedynie interpretacja przepisów, które to przepisy są w sposób rozbieżny interpretowane przez strony postępowania. Dlatego też brak było potrzeby prowadzenia dalszego postępowanie wyjaśniającego w sprawie. W szczególności zwrócić należy uwagę na fakt, że skarżąca nie przedstawiła dowodów przeciwnych, które wskazywałyby na inne daty zapłaty deklaracji rozliczeniowych.

Przepisy ustawy o rehabilitacji, a w szczególności art. 26a ust. 1a1 nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego i decyzja wydawana w takim jak przedmiotowy stan faktyczny jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Przepis art. 26a ust. 1a1 ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest także jasny co do swojej treści i wbrew wywodom strony norma prawna nie pozostawia żadnych wątpliwości.

Sąd nie podziela również zarzutów dotyczących naruszenia treści art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. dotyczących dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, jednostronny i błędny z całkowitym pominięciem dowodów przedstawianych przez skarżącą. Sąd wskazuje, że organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, a także właściwie i wnikliwie go oceniły, nie podzielając jedynie stanowiska strony co do interpretacji art. 26a ust. 1 a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Organ w tej sprawie konsekwentnie zwracał się kilkukrotnie do ZUS w sprawie informacji czy wpłaty pokryły deklarowane składki na pracowników zgłoszonych do dofinansowania za wskazany okres sprawozdawczy oraz czy wpłaty zostały dokonane w obowiązującym płatnika terminie. Analizował materiał dowodowy i w razie wątpliwości ponawiał korespondencję do ZUS.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, a organ jednoznacznie wyjaśnił przesłanki, z powodu których odmówił przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wnioskowany okres. Sporna w sprawie była jedynie ocena zgromadzonego materiału dowodowego, co do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie spółce dofinansowania.

Zatem sąd nie dopatrzył się takich naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, organ prowadził przedmiotowe postępowanie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.