Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. w P. (dalej: Skarżąca, Strona, Płatnik) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS, Zakład, dalej: organ) z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Odział w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nieuwzględniające sprzeciwu na czynności kontrolne prowadzone w związku z kontrolą ZUS.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli z dnia [...] kwietnia 2019 r. zostało doręczone płatnikowi składek S. w P. w dniu [...] kwietnia 2019 r. Kontrola płatnika składek została wszczęta przez inspektora kontroli Zakładu dnia [...] maja 2019 r. na podstawie upoważnienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. W upoważnieniu jako przewidywany termin zakończenia kontroli wskazano 24 dni robocze od daty doręczenia upoważnienia (czyli od dnia [...] maja 2019 r.). Po rozpoczęciu kontroli była ona dwukrotnie przerywana na wnioski płatnika składek motywowane koniecznością przygotowania dokumentacji żądanej przez inspektora kontroli Zakładu. Na wniosek płatnika składek o przerwanie czynności kontrolnych dotyczący przerwania czynności kontrolnych od dnia [...] maja 2019 r. do dnia [...] czerwca 2019 r. - kontrola została przerwana na ten okres na podstawie pisma inspektora kontroli Zakładu z dnia [...] maja 2019 r., na wniosek płatnika składek o przerwanie czynności kontrolnych dotyczący przerwania czynności kontrolnych od dnia [...] czerwca 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. - kontrola została przerwana na ten okres na podstawie pisma inspektora kontroli z dnia [...] czerwca 2019 r. W trakcie przerw czynności kontrolne nie były wykonywane, tym samym do dnia wniesienia sprzeciwu były one wykonywane w okresach od dnia [...] maja 2019 r. do [...] maja 2019 r., od [...] czerwca 2019 r. do [...] czerwca 2019 r., od [...] czerwca 2019 r. do [...] czerwca 2019 r.
Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. płatnik składek wniósł sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2019 r. poz. 1292, ze zm., dalej: Prawo przedsiębiorców) - pismo zostało złożone w I Oddziale Zakładu Inspektorat w [...] w tym samym dniu. W sprzeciwie płatnik składek wskazał, że S. w P. jest mikroprzedsiębiorcą, tym samym organ nie ma uprawnienia do prowadzenia kontroli powyżej 12 dni roboczych. W związku z wniesionym sprzeciwem organ kontroli wstrzymał czynności kontrolne od dnia [...] czerwca 2019 r., o czym pisemnie poinformował płatnika składek.
I Oddział Zakładu w [...] w dniu [...] lipca 2019 r. wydał postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych, doręczone płatnikowi składek w dniu [...] lipca 2019 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli został wskazany termin 24 dni roboczych, ponieważ na podstawie analizy osób zgłoszonych przez płatnika składek do ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego Zakład stwierdził, iż [...] jest średnim przedsiębiorcą. Z zapisów w systemie informatycznym Zakładu wynika, że w okresie od [...] marca 2018 r. i w 2018 r. płatnik składek zgłaszał do ubezpieczeń średnio 184 osoby - 2 pracowników oraz 182 zleceniobiorców. Wskazano również, że przeprowadzając kontrolę płatnika składek w zakresie, o którym mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.), dalej zwanej "ustawą systemową", "usus", organ kontroli bierze pod uwagę wszystkie tytuły ubezpieczeń.
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. (złożonym w Inspektoracie Zakładu w [...] w dniu [...] lipca 2019 r.) płatnik składek wniósł zażalenie na postanowienie organu kontroli o kontynuowaniu czynności kontrolnych, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego (art. 7 ust. 1, ust. 3, art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców, art. 7 ust. 3 Prawa przedsiębiorców w związku z art. 2 k.p) oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 7a k.p.a.). W uzasadnieniu zażalenia płatnik składek podniósł, że ani w roku 2018 nie zatrudniał ani obecnie nie zatrudnia średniorocznie co najmniej 10 pracowników, ani też nie osiągnął rocznego obrotu netto ze sprzedaży towarów wyrobów i usług oraz z operacji finansowych na poziomie przekraczającym równowartość w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.
Według płatnika składek oznacza to, że nie została spełniona żadna z przesłanek uznania go za średniego przedsiębiorcę. Tym samym organ nie ma uprawnienia do prowadzenia kontroli powyżej 12 dni roboczych. Zażalenie wpłynęło do Centrali Zakładu w dniu [...] lipca 2019 r., w dniu tym zostało też przekazane organowi odwoławczemu.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Prezes Zakładu postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone postępowanie odwoławcze nie wykazało nieprawidłowości dotyczących naruszenia przepisów wskazanych w zażaleniu. Prezes Zakładu w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do każdego z zarzutów płatnika składek, uznając je za niezasadne. W szczególności wskazano, że Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 Prawo przedsiębiorców, a co za tym idzie naruszenia art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawo przedsiębiorców uznać należy go za bezpodstawny. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 92a ustawy systemowej, do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 Prawo przedsiębiorców. Przepisy rozdziału 5 dotyczą trybu przeprowadzenia kontroli.
Z kolei przepisy regulujące kategorie przedsiębiorców są zawarte w rozdziale 1 Prawo przedsiębiorców, do którego nie odsyła wprost art. 92a ustawy systemowej. Oznacza to, że przepisy rozdziału 1 Prawo przedsiębiorców stosuje się odpowiednio, tj. z modyfikacją w odniesieniu do zakresu działania Zakładu, który został określony w art. 68 ust. 1 ustawy systemowej. Stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, jak również kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych należy do zakresu działania Zakładu co wynika z art. 68 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy systemowej.
Odnosząc się do sposobu obliczania średniorocznego zatrudnienia u płatnika składek należy podkreślić, że art. 7 Prawo przedsiębiorców należy intepretować z uwzględnieniem przepisów ustawy systemowej, które wskazują na szersze pojęcie pracownika, wykraczające poza ramy zakresu przedmiotowego art. 2 k.p. Ustawa systemowa w art. 6 wskazuje kto i z jakiego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym. Zgodnie z tym przepisem, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają nie tylko pracownicy ale również osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Z kolei zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy systemowej, każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu jednocześnie należy mieć na uwadze art. 45 ust. 2 Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale stosuje się odrębne przepisy. Z kolei zgodnie z art. 45 ust. 3 Prawo przedsiębiorców, zakres przedmiotowy kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy objętej kontrolą oraz organy upoważnione do jej przeprowadzenia określają odrębne przepisy, z uwzględnieniem przepisów art. 40 i art. 43 ust. 7.
W związku z powyższym, ustalając wielkość płatnika składek w myśl art. 7 Prawo przedsiębiorców, Zakład przeprowadzając kontrolę płatnika składek w zakresie, o którym mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej bierze pod uwagę wszystkie tytuły do ubezpieczeń. Odmienne stanowisko uniemożliwiałoby przeprowadzenie kontroli u płatnika składek będącego przedsiębiorcą, który nie powierza pracy osobom na podstawie stosunku pracy, a zgłasza jedynie do ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców. Ponadto odmienne stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z art. 2a ustawy systemowej. Zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy systemowej, ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Zgodnie z art. 2a ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej, zasada równego traktowania dotyczy w szczególności warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych, obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.
Dlatego też obowiązkiem Zakładu było ustalenie, czy wszystkie osoby prawidłowo zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i czy prawidłowo zostały za nie rozliczone i opłacone składki. Powyższe dotyczy nie tylko pracowników ale również zleceniobiorców.
Dlatego też, dla ustalenia czy płatnik składek jest mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą lub średnim przedsiębiorcą wystarczającym jest w danej sprawie ustalenie liczby wszystkich osób zgłoszonych w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych do ubezpieczeń społecznych. Tym samym, art. 7 Prawo przedsiębiorców dla ustalenia kategorii przedsiębiorcy stosuje się odpowiednio do płatników składek z uwzględnieniem przepisów ustawy systemowej, dotyczących obowiązku zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych.
Organ stwierdził, że płatnik składek od [...] marca 2018 r. i w 2018 r. zgłaszał do ubezpieczeń średnio 184 osoby, w tym 2 pracowników i 182 zleceniobiorców. Wobec tego w danej sprawie znajduje odpowiednie zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 3 Prawo przedsiębiorców co oznacza, że płatnik składek jest zaliczony do kategorii średniego przedsiębiorcy. Tym samym prawidłowo został określony w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek czas trwania kontroli wynoszący 24 dni robocze. W związku z powyższym w danej sprawie nie został naruszony art. 7 Prawo przedsiębiorców oraz art. 2 k.p.
Jednocześnie w danej sprawie nie został naruszony art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawo przedsiębiorców z uwagi na fakt, że przepis ten mając powyższe na uwadze nie znajduje zastosowania. W danej sprawie do ustalenia czasu trwania kontroli znajduje zastosowanie art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawo przedsiębiorców, ponieważ płatnik składek zaliczany jest do kategorii średniego przedsiębiorcy.
W danej sprawie nie został przekroczony czas trwania kontroli wynoszący 24 dni robocze. Organ wskazał, że osoba upoważniona do reprezentowania płatnika składek składała wnioski o przerwę w wykonywaniu czynności kontrolnych z uwagi na to, że potrzebowała czasu na przygotowanie dokumentacji. W trakcie wnioskowanych przerw, czynności kontrolne nie były wykonywane. Tym samym czynności kontrolne były wykonywane w okresach od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2019 r., od [...] czerwca 2019 r. do [...] czerwca 2019 r., oraz od [...] czerwca 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. Wobec tego, do czasu złożenia sprzeciwu czas trwania kontroli wynosi 15 dni roboczych. Oznacza to, że nie został przekroczony ustalony czas trwania kontroli wynoszący 24 dni robocze. Zaznaczono ponadto, że inspektor kontroli Zakładu przychylał się każdorazowo do wniosku o przerwę w wykonywaniu czynności kontrolnych celem pozyskania dokumentacji stanowiącej podstawę do dokonania prawidłowych ustaleń związanych z zakresem przedmiotowym kontroli oraz celem umożliwienia płatnikowi składek przygotowanie tej dokumentacji.
Odnosząc się do naruszenia art. 7 i art. 7a k.p.a. uznano go również za bezzasadny, ponieważ I Oddział ZUS w [...] w wydanym postanowieniu z [...] lipca 2019 r. prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz odniósł się do przedstawionych zarzutów z powołaniem się na okoliczności prawne oraz faktyczne. W wydanym postanowieniu, prawidłowo zostały zastosowane i zinterpretowane przepisy Prawo przedsiębiorców oraz ustawy systemowej. Tym samym organ stwierdził, że postanowienie I Oddziału Zakładu w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. jest prawidłowe.
Na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Strona pismem z dnia [...] lipca 2019 r. (data wpływu do Organu [...] lipca 2019 r.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
- 1. art. 59 ust 9 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez jego błędną wykładnię i przekroczenie czasu rozpoznania zażalenia przez Prezesa ZUS ponad określony termin 7 dni od dnia jego wniesienia;
2 art. 59 ust 10 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia mimo upływu terminu 7 dni wskazanego w art. 59 ust 9 ustawy Prawo przedsiębiorców, tj. terminu do rozpoznania zażalenia, w sytuacji, gdy nierozpatrzenie zażalenia w terminie, o którym mowa w art. 59 ust. 9, jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych;
- 3. art. 7 ust 1 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż [...] jest zaliczana do kategorii średniego przedsiębiorcy, gdy faktycznie spółka jest mikroprzedsiębiorcą;
- 4. art. 7 ust 3 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten odnosi się też do osób, z którymi spółka ma zawarte umów cywilnoprawne;
- 5. art. 55 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie kontroli z naruszeniem prawa powyżej 12 dni roboczych;
- 6. art. 7 ust 3 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 2 z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 i 1662), zwanej dalej "k.p." poprzez dokonanie własnych wykładni pojęć ustawowych doprowadzając tym samym do rażącego naruszenia prawa.
Skarżąca podniosła również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postaci:
- 1. art. 7 kpa - poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i działanie jedynie w interesie organu, a nie strony;
2 art. 7a kpa - poprzez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości na korzyść organu.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpienie od czynności kontrolnych, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a).
W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.
Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że zwiera ono wady powodujące konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem oceny sądu jest postanowienie Prezesa ZUS z [...] lipca 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Kontrolowane postanowienie zostało m.in. wydane na podstawie art. 59 ust 9 pkt 1 Prawa przedsiębiorców.
Zgodnie z art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców na postanowienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 2 (postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych – dopisek sądu), przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Właściwy organ rozpatruje zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o:
- 1) utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia;
- 2) uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych.
W ocenie sądu zarzuty strony zawarte w skardze częściowo zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 59 ust 5 pkt 1 Prawa przedsiębiorców wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie: 1) czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego czynności sprzeciw dotyczy - z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu;
2) biegu czasu trwania kontroli - od dnia wniesienia sprzeciwu do dnia zakończenia postępowania wywołanego jego wniesieniem. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że wstrzymanie czynności kontrolnych następuje z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu, a nie z chwilą złożenia na biurze podawczym samego sprzeciwu.
W sprawie Strona podniosła zarzut nieprawidłowego przyjęcia przez organ, że dopuszczalny okres kontroli u skarżącej wynosi 24 dni roboczych, podczas gdy zdaniem strony okres kontroli wynosi 12 dni roboczych. W konsekwencji zdaniem spółki kontrola jest prowadzona po przekroczeniu dopuszczalnego czasu jej trwania.
Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 5 Prawa przedsiębiorców wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie: 1) czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego czynności sprzeciw dotyczy - z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu;
- 2) biegu czasu trwania kontroli - od dnia wniesienia sprzeciwu do dnia zakończenia postępowania wywołanego jego wniesieniem.
W ocenie sądu Strona skarżąca ma rację wskazując na nieprawidłowe ustalenie w stosunku do Skarżącej jest statusu przedsiębiorstwa, jako przedsiębiorstwa średniego i wpisaniu w upoważnieniu do kontroli liczby 24 dni roboczych jako przewidywanego terminu zakończenia kontroli (patrz art. 49 ust 7 Prawa przedsiębiorców wskazujący, co powinno zawierać upoważnienie, m.in. w pkt 7 wskazano, że winno ono zawierać przewidywany termin zakończenia kontroli).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa przedsiębiorców mikroprzedsiębiorca oznacza przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki: a) zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz b) osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.
Natomiast małym przedsiębiorcą jest przedsiębiorca, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki: a) zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz b) osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro - i który nie jest mikroprzedsiębiorcą.
ZUS w postanowieniu wyjaśnił, że strona w od marca 2018 r. i w 2018 r. zgłaszała do ubezpieczeń średnio 184 osoby, w tym 2 pracowników i 182 zleceniobiorców. Zdaniem Zakładu skoro ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, dalej: usus) w art. 6 wskazuje kto i z jakiego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym i wśród nich wymienia zleceniobiorcy. Przepisy ustawy prawo przedsiębiorców wskazują na szersze pojęcie pracownika, wykraczające poza ramy zakresu podmiotowego art. 2 Kodeksu pracy. Zakład przeprowadzając kontrolę płatnika składek w zakresie, o którym mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1 usus bierze pod uwagę wszystkie tytuły do ubezpieczeń. Odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, że płatnicy składek - przedsiębiorcy, którzy nie powierzają pracy osobom na podstawie stosunku pracy nie podlegaliby w ogóle kontroli.
W ocenie Sądu z powyższym twierdzeniem nie można się zgodzić.
Po pierwsze w wypadku podmiotu, który całość pracy powierza osobom nie na podstawie stosunku pracy, tylko na podstawie umów cywilnoprawnych, to wówczas taki przedsiębiorca będzie odpowiadał definicji mikroprzedsiębiorcy. Po wtóre i najważniejsze definicja średniego, małego i mikroprzedsiębiorcy jest jasna i wyraźnie wskazuje na pracownika i zatrudnianie, a także na pełny etat (art. 7 ust 3), a więc są to pojęcia ewidentnie związane ze sferą stosunków pracy, w Polsce regulowaną Kodeksem pracy. Ponadto sam prawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy (Druk VIII.2051) wyjaśnił, że cyt. "pojęcia mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy (art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy) zostały zdefiniowane przede wszystkim na użytek ustawy - Prawo przedsiębiorców, w szczególności w zakresie kontroli działalności gospodarczej (...). W Prawie przedsiębiorców znajdą się także przepisy doprecyzowujące ww. definicje, analogiczne do przepisów art. 109 u.s.d.g.
Średnioroczne zatrudnienie, do którego odnoszą się definicje mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy, określa się w przeliczeniu na pełne etaty. Co prawda projekt ustawy - Prawo przedsiębiorców, jak i przepisy u.s.d.g. nie zawierają definicji pojęć "pracownik", "etat" oraz "zatrudnienie", jednakże w związku z tym, iż przedmiotowe sformułowania dotyczą sfery stosunku pracy, przy interpretacji tych pojęć należy stosować normy prawne wynikające z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (k.p.)".(...) Zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Określona w przywołanym przepisie definicja ma charakter uniwersalny i znajduje zastosowanie w całym systemie prawa. Tym samym wykonywanie pracy w ramach innego stosunku prawnego niż stosunek pracy, np. na podstawie umowy zlecenia, nie będzie mieściło się w zakresie definicji z art. 2 k.p.".
Mając powyższe na względzie sam prawodawca jednoznacznie w uzasadnieniu wskazał, jak należy definiować te pojęcia. Natomiast organ w sposób nieprawidłowy dokonał wykładni tych pojęć, gdyż dokonał rozszerzającej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 2 Prawa przedsiębiorców zrównując zleceniobiorców z pracownikami, do czego nie upoważniają ZUS żadne przepisy prawa. Podkreślenia wymaga, że ZUS nie może zasłaniać się własnymi przepisami, przy rozszerzającej wykładni. Definicja mikro, małego i średniego przedsiębiorcy jest definicją ogólną i winna być w jednakowy sposób rozumiana przez wszystkie organy kontrolne.
Co więcej, przy takim przyjętym przez ZUS założeniu zupełnie nie będzie jasne, w jaki sposób organ ustali średnioroczne zatrudnienie, o którym mowa w art. 7 ust. 3 Prawa przedsiębiorców, do którego ustalenia konieczne jest uwzględnienie pełnych etatów (8 godzin pracy – art. 129 § 1 k.p. - czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy).
W związku z powyższym w ocenie Sądu błędnie ZUS w wydanym upoważnieniu wskazał przewidywany czas kontroli na 24 dni roboczych.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 48, art. 49, art. 50 ust. 1 i 5, art. 51 ust. 1, art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1 i 2 oraz art.
- 58. Sprzeciw wymaga uzasadnienia.
Z powyższego wynika, że przedmiotem sprzeciwu może być zarówno kwestia upoważnienia do kontroli w tym jego elementów (art. 49 ust. 7 Prawa przedsiębiorców), jak również kwestia czasu trwania kontroli (art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców), to w sprawie Sąd stwierdził, że upoważnienie do przeprowadzenia kontroli zawiera nieprawidłową informację dotyczącą czasu trwania kontroli. Prawidłowa informacja powinna wskazywać, że długości kontroli w sprawie nie może przekraczać 12 dni roboczych.
Ponownie rozpatrując sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dostosuje się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku.
Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Strony skarżącej kwotę 597 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego 100,00 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480,00 zł oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).