Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z [...] lutego 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. (dalej: Dyrektor) ustalił Grupie Producentów Rolnych I. Sp. z o. o. (dalej także: Spółka, skarżąca) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia grup producentów rolnych w wysokości 303 398,09 zł (słownie: trzysta trzy tysiące dziewięćdziesiąt osiem złotych dziewięć groszy), powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczane od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia tej decyzji. Decyzja została utrzymana w mocy przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) decyzją nr [...] z [...] czerwca 2015 r.
Pismem z 10 czerwca 2015 r. Spółka zwróciła się z wnioskiem o umorzenie w całości należności w wysokości 303 398,09 zł z tytułu wsparcia grup producentów rolnych ustalonych do zwrotu decyzją Dyrektora nr [...] z [...] lutego 2015 r., argumentując to złą sytuacją materialną i złożeniem wniosku o stwierdzenie upadłości. W toku postępowania Prezes ARiMR zwrócił się o dalsze wyjaśnienia dotyczące stanu majątkowego, które przedstawiciel Spółki nadesłał przy piśmie z 20 lipca 2015 r. Zaś w piśmie z 28 lipca 2015 r. Sąd Rejonowy w Z. Wydział [...] poinformował, iż w sprawie złożonego przez Spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika z likwidacją majątku, Sąd wydał [...] czerwca 2015 r. postanowienie o jego oddaleniu (sygn. akt [...]).
Prezes ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." oraz § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 pk 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania odraczania lub rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747); dalej: "rozporządzenie" odmówił umorzenia Spółce przedmiotowej należności.
W uzasadnieniu odmowy wskazano, ze w ocenie organu w sprawie brak jest podstaw do zastosowania § 3 ust. 1 rozporządzenia, albowiem nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym nie zgodził się z argumentacją dotyczącą niespełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, wskazując, że posiadane przez spółkę środki finansowe nie pozwalają na odzyskanie przez wierzyciela kwoty wyższej niż koszty dochodzenia należności.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2015 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 2 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Minister w pierwszej kolejności wskazał na okoliczność, iż zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia, możliwość umarzania należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich istnieje, ale dopiero po zakończeniu realizacji PROW 2007- 2013, która to realizacja obejmuje okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2015 r. Zatem na moment złożenia wniosku o umorzenie brak jest możliwości jego uwzględnienia już na mocy obowiązujących przepisów.
Minister odniósł się także do argumentu dotyczącego niewystarczających środków finansowych będących w posiadaniu Spółki, wskazując, że zgodnie z treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia, umarza z urzędu należności przypadające Agencji z tytułu wypłaconych przez nią środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji" oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Kwota należności będąca przedmiotem sprawy znacznie przewyższa ten limit, a zatem brak jest możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia.
Decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi Spółki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- 1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji merytorycznej, podczas gdy w sprawie zaszły okoliczności powodujące bezprzedmiotowość postępowania;
- 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja organu I instancji winna być uchylona w całości a sprawa umorzona.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż sam Minister wskazał, iż nie może podjąć decyzji o umorzeniu należności przed zakończeniem realizacji PROW na lata 2007-2013, a zatem zdaniem pełnomocnika skarżącej rozstrzygnięcie zostało wydane przy zajściu przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Ponadto w ocenie pełnomocnika wydanie zaskarżonej decyzji uniemożliwia skarżącej ubieganie się o umorzenie przedmiotowych w sprawie należności po zakończeniu PRO W 2007-2013, tj. po dniu 31 grudnia 2015 r., bowiem w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna rozstrzygająca ta kwestię co do istoty. Zatem wbrew twierdzeniom organu administracji publicznej zawartych w uzasadnieniu skarżonej decyzji, Skarżący nie będzie mógł ubiegać się o umorzenie należności po zakończeniu realizacji PROW 2007-2013 r.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi, podkreślono, że w sprawie nie zaszła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a, albowiem przedmiotem postępowania są niespłacone w dalszym ciągu przez skarżącą należności. W sprawie brak było jedynie możliwości zastosowania przesłanek umorzeniowych z uwagi na treść przepisów prawa, co nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania jako takiej. Ponadto zaznaczono, że w sprawie zostały rozpatrzone możliwości zastosowania umorzenia należności wynikające z § 4 rozporządzenia. Wskazano także, że kwestia umorzenia należności nie posiada przymiotu powagi rzeczy osądzonej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodziły bowiem żadne przesłanki uzasadniające przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, Nr 1, poz. 16), a więc gdy nie istnieje, ani przedmiot, ani podmiot konkretnej sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania ma zatem miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. W kontrolowanej sprawie wszystkie wyżej wymienione elementy sprawy administracyjnej zaistniały, a następnie nie ustały. Nie można więc mówić o bezprzedmiotowości postępowania.
W rozpoznawanej sprawie było bezsporne, że skarżąca Spółka wskutek złożonego wniosku o umorzenie w całości należności z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia grup producentów rolnych ustalonych do zwrotu decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z [...] lutego 2015 r., stała się stroną postępowania, a jej sprawa powinna być merytorycznie rozpatrzona. Nie zachodziły zatem przeszkody do prowadzenia postępowania o charakterze podmiotowym - w sytuacji, gdy podmiot mający przymiot strony żąda rozstrzygnięcia sprawy, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych.
Jeżeli zaś chodzi o przeszkody o charakterze przedmiotowym, to obejmują one przypadki braku przedmiotu postępowania. W rozpoznawanej sprawie nienależnie pobrane płatności nie zostały umorzone ani też nie zostały przez Spółkę spłacone. Przesłanki umorzenia zostały zaś określone w § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania odraczania lub rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747 oraz z 2015 r. poz. 1652).
Na gruncie niniejszej sprawy nie ma zatem wątpliwości, że istnieją podstawy prawne i faktyczne (poprzez złożenie wniosku) do prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego (w sprawie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności), czyli istnieje również przedmiot postępowania.
Jak już wyżej wskazano, stosowanie art. 105 § 1 k.p.a. ma miejsce w przypadku bezprzedmiotowości postępowania, a nie w przypadku bezzasadności żądania. Dlatego też, w ocenie Sądu należy uznać, iż dopóki istnieje przedmiot postępowania, którego rozstrzygnięcia żąda skarżąca Spółka, wskazując podstawę prawa materialnego do rozstrzygnięcia, to nie sposób twierdzić, że merytoryczne orzeczenie nie jest celowe i postępowanie w sprawie powinno być umorzone. Istotne jest przy tym, iż tak długo jak istnieje należność z tytułu nienależnie pobranej płatności strona skarżąca może - w przypadku zmiany okoliczności faktycznych - wystąpić o jej umorzenie, ponieważ odmowa umorzenia należności nie ma powagi rzeczy osądzonej.
Powyższe rozważania czynią niezasadnym zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.