Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 7 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1531/11

Uzasadnienie

1. 1. W dniu [...] grudnia 2010 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] orzekającą o wydaleniu L. G. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pod konwojem Straży Granicznej.

W ustawowym terminie ww. wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odwołanie od wyżej wskazanej decyzji, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną przez Cudzoziemca decyzję organu I instancji.

1. 2. Na wskazane wyżej rozstrzygnięcie Cudzoziemiec wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa:

1. - materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art.. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003 r., Nr 128, poz. 1176 z późn. zm.);
2. - procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie a wynikających z art. 7, 8, 77, 80 i 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.)

Wniósł o:

1. - uchylenie wskazanej wyżej decyzji;
2. - cofnięcie klauzuli natychmiastowej wykonalności decyzji o wydaleniu i wstrzymanie jej wykonania do czasu rozpatrzenia sprawy;
3. - udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

W motywach wskazano argumenty przemawiające za pozytywnym rozpatrzeniem sprawy.

3. Równolegle do wyżej wymienionego postępowania L. G. w dniu [...] listopada 2010 r. złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydał decyzję w ww. sprawie, w której postanowił – uznając wniosek jako oczywiście bezzasadny – odmówić Cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy, odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej, oraz wydalić L. G. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Z akt sprawy wynika, że ww. decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. została właściwie doręczona Cudzoziemcowi w dniu [...] stycznia 2011 r. decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia przez Cudzoziemca odwołania, który nie złożył środka zaskarżenia w przewidzianym przez ustawę terminie, co oznacza, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego [...] stycznia 2011 r.

1. 4. Z uwagi na wyżej wskazane okoliczności, organ II instancji, w odpowiedzi na skargę Cudzoziemca wniósł o stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu.

Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

1. III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
2. a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
3. b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
4. c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a., lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

IV. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie treść art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. albowiem wydane decyzje dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Do akt sprawy sądowej została dołączona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] mocą której Organ ten orzekł o wydaleniu skarżącego z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Cudzoziemiec – co wynika z pisma tego Organu – potwierdził odbiór decyzji [...] stycznia 2011 r. i nie wniósł żadnego środka zaskarżenia, co oznacza, iż ów akt administracyjny stał się ostateczny.

W konsekwencji – rozpatrując odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. orzekającej o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium RP – nie można było utrzymać jej w mocy, albowiem w ten sposób naruszono zasadę ne bis in idem

Uchybienie to stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. Za równie wadliwą – z tych samych przyczyn –należy uznać decyzję Organu I instancji.

1. V. Mając powyższe na względzie – stosownie do treści art. 145 §1 pkt 2 w zw. z art. 250 p.p.s.a. – należało orzec jak w wyroku.