Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. K. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: organ lub KRRiT) z [...] lipca 2019 r. nr [...]; [...] uchylająca w całości decyzję własną z [...] stycznia 2016 r. nr [...] i umarzająca postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za wskazane okresy oraz odmawiająca umorzenia zaległości za wskazane okresy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Skarżący wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2014 r. zwrócił się z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2013 r. Strona stwierdziła, że do przedawnienia zaległości z tytułu opłat abonamentowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, nie zaś ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. nr 900 ze zm., dalej: op) i termin ten wynosi 3 lata. Równocześnie wskazała, że zgodnie z art. 67d § 1 pkt 2 op jeżeli kwota zaległości podatkowej nie przekracza 5-krotności wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową.
Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę na wypowiedź Prezesa Rady Ministrów z 2008 r. wskazującą, że obywatel nie może ponosić skutków prawnych z tytułu wprowadzenia w błąd przez naczelny organ władzy wykonawczej. Następnym pismem strona zwróciła się o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. z [...] grudnia 2013 r. strona podniosła, że do chwili obecnej nie otrzymał odpowiedzi na poprzedni wniosek. Równocześnie wyjaśniła, że ma ukończone [...] lat, jego żona [...], otrzymują niewielkie emerytury i nie stać ich na zapłacenie zaległości, gdyż ponoszą znaczne koszty na leczenie i zakup lekarstw.
Pismem z [...] lipca 2015 r. organ poinformował o przekazaniu wniosku strony o umorzenie egzekucji zgodnie z właściwością do Poczty Polskiej S.A. Równocześnie pismem z [...] lipca 2015 r. wyjaśniono stronie w jakich wypadkach organ może m.in. umorzyć zaległości oraz wezwano do uzupełnienia materiału dowodowego wskazując przykładowy katalog dokumentów, których analiza może doprowadzić do stwierdzenia występowania szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, uzasadniających przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań abonamentowych.
W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że jego problemy rozpoczęły się w 2006 r. ze względu na stan zdrowia. Wskazał, że on i jego żona są schorowani, a po zapłaceniu czynszu, opłat za prąd i gaz oraz wykupieniu lekarstw, pozostają im niewielkie środki na resztę wydatków. Do pisma załączono m.in. wyliczenie czynszowe z [...] stycznia 2015 r., kserokopię decyzji ZUS z [...] marca 2015 r. i z [...] marca 2015 r. o waloryzacji emerytury skarżącego oraz jego żony, dokumentację medyczną.
Decyzją z [...] stycznia 2016 r. organ odmówił stronie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okresy od 1 czerwca 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., od 1 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r., od 1 czerwca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., od 1 lutego 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r., od 1 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r., od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., od 1 lutego 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r., od 1 czerwca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r., od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 1 lutego 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r., od 1 czerwca 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. oraz od 1 października 2013 r. do 1 października 2015 r. wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm., dalej: ustawa o opłatach abonamentowych lub uoa).
W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie spawy i po uzupełnieniu materiału dowodowego decyzją z [...] lipca 2019 r. organ uchylił w całości decyzję własną z [...] stycznia 2016 r. i umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za okres od 1 stycznie 2009 r. do 31 maja 2009 r., wrzesień 2009 r., styczeń 2010 r., maj 2010 r. wrzesień 2010 r., styczeń 2011 r., maj 2011 r., wrzesień 2011 r., styczeń 2012 r., maj 2012 r., wrzesień 2012 r., styczeń 2013 r., maj 2013 r., wrzesień 2013 r. oraz grudzień 2013 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami oraz odmówił umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okresy od 1 czerwca 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do grudnia 2009 r., od 1 lutego 2010 r. od do 30 kwietnia 2010 r., od 1 czerwca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., od 1 lutego 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r., od 1 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r., od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., od 1 lutego 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r., od 1 czerwca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r., od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 1 lutego 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r., od 1 czerwca 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. oraz od 1 października 2013 r. do 30 listopada 2013 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych i wskazał, że decyzja w przedmiocie umarzania należności jest oparta o tzw. uznanie administracyjne.
Wyjaśnił, że orzekał według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji "odwoławczej". Podał, że skarżący we wniosku o umorzenie wyznaczył zakres przedmiotowy sprawy, w którym winno zapaść rozstrzygnięcie organu, tj. za okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2013 r. Natomiast w decyzji z [...] stycznia 2016 r. KRRiT nieprawidłowo zakreśliła ramy postępowania, tj. od 1 czerwca 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do grudnia 2009 r., od 1 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r., od 1 czerwca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., od 1 lutego 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r., od 1 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r., od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., od 1 lutego 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r., od 1 czerwca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r., od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 1 lutego 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r., od 1 czerwca 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. oraz od 1 października 2013 r. do 1 października 2015 r. W związku z powyższym wyjaśnił, że organ rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany był skorygować ramy przedmiotowego postępowania poprzez objęcie zakresem rozstrzygnięcia zaległości za okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2013 r.
Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego KRRiT została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., że zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 maja 2009 r., wrzesień 2009 r., styczeń 2010 r., maj 2010 r, wrzesień 2010 r., styczeń 2011 r., maj 2011 r., wrzesień 2011 r., styczeń 2012 r., maj 2012 r., wrzesień 2012 r., styczeń 2013 r., maj 2013 r. i wrzesień 2013 r. zostały wyegzekwowane przez organ egzekucyjny na podstawie tytułu wykonawczego [...] z [...] grudnia 2013 r., natomiast zaległość za grudzień 2013 r. uległa przedawnieniu.
Ponadto w dniu [...] października 2015 r. wyrejestrowano odbiornik RTV. Zdaniem KRRiT skoro zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należności zostały wyegzekwowane oraz uległy przedawnieniu, organ nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony w zakresie umorzenia zaległości i dlatego też w tym zakresie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Natomiast co do pozostałych okresów odmówił umorzenia należności. Stwierdził, że opłaty te nie wygasły na skutek przedawnienia, do którego to zastosowanie znajdują przepisy ordynacji podatkowej (art. 70 § 1 op) a nie kodeksu cywilnego. Zauważył, że zgodnie z art. 70 § 4 op bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
KRRiT stwierdziła, że wierzyciel (Poczta Polska S.A.) nie poinformował jej, że zobowiązanie w pozostałym zakresie uległo przedawnieniu dlatego też uznał, iż w pozostałej części zaległości istnieją podstawy do dalszego prowadzenia postępowania. Zauważył, że organ bada zasadność wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości z tytułu opłat abonamentowych i podejmuje decyzję o jej zastosowaniu w odniesieniu do zaległości istniejącej na dzień podjęcia rozstrzygnięcia.
W ocenie organu w przypadku strony zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku. Podkreślił, że wypowiedzi polityków nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Jak wynika z informacji uzyskanej od Poczty Polskiej S.A. rejestracji odbiornika RW dokonano 1 stycznia 2000 r., natomiast opłaty abonamentowe nie były nigdy wnoszone.
W ocenie KRRiT sytuacja zdrowotna opisana przez stronę nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej zaniedbania w wypełnianiu ustawowego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Podkreślił, że okoliczności, wskazane przez stronę były dla niego niezwykle trudne, to jednak ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż nie uniemożliwiały wywiązywanie się z ustawowego obowiązku regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Organ stwierdził, że strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i oboje osiągają dochody z tytułu emerytury: skarżący w marcu 2015 r. osiągał dochód [...] zł brutto (w 2019 r. – [...] zł brutto, tj. około [...] zł netto); jego żona – [...] zł brutto ([...] zł netto). Oznacza to, że miesięczny dochód na osobę wynosi [...] zł brutto (około [...] netto).
W świetle powyższego organ stwierdził, że sytuacja finansowa strony nie potwierdza, iż obowiązek zapłaty należności wiązałby się z utratą przez niego środków niezbędnych do zapewnienia właściwej egzystencji. Załączone dokumenty pozwalają wyprowadzić wniosek, że spłata zaległości jest możliwa bez uszczerbku dla zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb bytowych. Podkreślił, że ponoszenie ciężarów utrzymania gospodarstwa domowego w postaci opłat czynszowych, gazu, elektryczności itp. nie wypełnia przesłanki wyjątkowej sytuacji, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Wymienionej koszty są typowe dla gospodarstwa domowego.
Odnosząc się do żądania rozłożenia na raty zaległości oraz umorzenia odsetek za zwłokę KRRiT wyjaśniła, że żądanie to wykracza poza granice przedmiotowe postępowania wyznaczone wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r. (data wpływu do organu).
Pismem z [...] sierpnia 2019 r., uzupełnionym pismem z [...] września 2019 r. strona złożyła skargę do sądu. Ponownie wskazał na wysokość swojej emerytury oraz swoje problemy zdrowotne. Podniósł także, że nie jest prawdą, iż nie składał wniosku o rozłożenie na raty zaległości i umorzenie odsetek.
W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W sprawie przedmiotowej sąd zwrócił się do stron postępowania o wskazanie czy wyrażają one zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca oraz organ wyrazili taką zgodę. W związku z powyższym i ze względu na panującą pandemię choroby COVID-19 sprawa została wyznaczona i rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że użyty w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych zapis "może" dowodzi tego, iż umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy.
Organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13).
Natomiast sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd stwierdził, że organ bezpodstawnie umorzył postępowanie administracyjne w części zaległych opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu za okres od 1 stycznie 2009 r. do 31 maja 2009 r., wrzesień 2009 r., styczeń 2010 r., maj 2010 r. wrzesień 2010 r., styczeń 2011 r., maj 2011 r., wrzesień 2011 r., styczeń 2012 r., maj 2012 r., wrzesień 2012 r., styczeń 2013 r., maj 2013 r., wrzesień 2013 r. oraz grudzień 2013 r.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o umorzenie zaległości został złożony przez skarżącego do KRRiT pismem z [...] lutego 2014 r., nadanym w dniu [...] kwietnia 2014 r. (wpływ do organu [...] kwietnia 2014 r.). Z akt sprawy wynika, że należności za powyższe okresy zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy. Brak jest natomiast konkretnej daty dokonanej egzekucji. W aktach administracyjnych znajdują się dane dotyczące realizacji tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2013 r. nr [...] i wskazana została data [...] kwietnia 2014 r. Jednakże brak jest informacji, czy data ta stanowi datę faktycznego zajęcia środków finansowych, czy też jest to inna data. W wypadku, gdyby okazało się, że data [...] kwietnia 2014 r. jest datą faktycznej realizacji tytułu wykonawczego (w tym dniu dokonano zajęcia środków), to należności za okres od 1 stycznie 2009 r. do 31 maja 2009 r., wrzesień 2009 r., styczeń 2010 r., maj 2010 r. wrzesień 2010 r., styczeń 2011 r., maj 2011 r., wrzesień 2011 r., styczeń 2012 r., maj 2012 r., wrzesień 2012 r., styczeń 2013 r., maj 2013 r., wrzesień 2013 r. oraz grudzień 2013 r. zostały wyegzekwowane po złożeniu wniosku o umorzenie należności.
W związku z powyższym organ w pierwszej kolejności, przy rozpoznawaniu ponownie sprawy będzie musiał ustalić konkretnie kiedy nastąpiła faktyczna częściowa realizacji tytułu wykonawczego i w wydanej decyzji tę datę jednoznacznie wskazać. Sąd wskazuje, że w dalszej części uzasadnienia przyjmuje założenie, że faktyczna realizacja tytułu wykonawczego miał miejsce w dniu [...] kwietnia 2014 r., a więc po złożeniu wniosku o umorzenie należności abonamentowych.
W tym miejscu sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w przytoczonym przepisie, oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjno-prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty.
Jednakże przyjmując, że częściowa realizacja tytułu wykonawczego miała miejsce [...] kwietnia 2014 r., to przymusowe wyegzekwowanie zaległych opłat abonamentowych nie może być postrzegane, jako podstawa do wydania decyzji o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego umorzenia wspomnianej należności pieniężnej na podstawie art. 10 ust.1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zdaniem sądu organ powinien przeprowadzić zgodne ze wszystkimi standardami postępowanie, które pozwoliłoby orzec, co do istoty sprawy. Przez orzeczenie, co do istoty w tym przypadku należy rozumieć merytoryczne odniesienie się kwestii istnienia lub braku przesłanek umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych przewidzianych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.
Sąd podkreśla, że wniosek o umorzenie należności został złożony co do części należności, które dopiero po jego złożeniu zostały wyegzekwowane, a więc należności te w dacie złożenia wniosku nie wygasły poprzez zapłatę (przymusowe ściągnięcie - egzekucję).
Wbrew twierdzeniom organu, zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w orzecznictwie nie dominuje pogląd o bezprzedmiotowości postępowania w zakresie udzielenia ulgi, w sytuacji, gdy po dniu złożenia wniosku dojdzie do przymusowego wyegzekwowania należności objętej wnioskiem. Wręcz przeciwnie, w wielu orzeczeniach, które sąd podziela, podkreśla się, że nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, jeżeli w trakcie toczącego się postępowania należność z tego tytułu została wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.
Na przykład w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie z 27 sierpnia 1997 r. sygn. akt III SA 1972/95 (wszystkie powołane wyroki dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że przymusowe wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie trwania postępowania w sprawie umorzenia zaległych odsetek nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym. Innymi słowy zapłata należności (także przymusowa) po wszczęciu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości (szerzej po wszczęciu postępowania "ulgowego") nie czyni postępowania w przedmiocie umorzenia należności bezprzedmiotowym i nie daje podstaw do jego umorzenia (por. także wyroki NSA z 9 października 2006r. sygn. akt I FSK 1/06 oraz z 30 czerwca 2020 r. I GSK 507/20).
W orzecznictwie podkreślano wielokrotnie, że przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do praktycznego uniemożliwienia korzystania przez zobowiązanego z możliwości określonych w tym przepisie, tj. wydania decyzji o umorzeniu zaległości o charakterze publicznoprawnym, a ponadto o bezprzedmiotowości postępowania decydowałyby okoliczności przypadkowe, jak w tym wypadku sprawność postępowania egzekucyjnego, czy też sprawność postępowania w sprawie udzielenia ulgi.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA o/z w Gdańsku z 8 sierpnia 1997 r., sygn. I SA/Gd 514/96, w którym stwierdzono, że "nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania z wniosku podatnika domagającego się w trybie art. 31 ust. 1 u z.p. (ustawy z 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami, w sytuacji, kiedy zaległość przestała istnieć tylko z tej przyczyny, że została wyegzekwowana od podatnika na drodze postępowania egzekucyjnego, bądź została uiszczona przez podatnika" (POP z 1999 r., nr 4, poz. 102). Pogląd ten mimo, że został wyrażony na gruncie podatkowym, to wobec faktycznej tożsamości stosowanych regulacji przystaje do przedmiotowej sprawy
W ocenie sądu, to wniosek o umorzenie zakreślił granice orzekania przez organ i jeżeli w dacie złożenia wniosku istniały zaległości, to organ winien toczyć postępowanie w przedmiocie umorzenia należności istniejących w dniu złożenia wniosku, a nie w dniu wydania decyzji. Zasada istnienia zaległości podatkowej w dniu składania wniosku o jej umorzenie była i jest akceptowana także w orzecznictwie. W wyroku z 19 października 2000 r. w sprawie III SA 2246/99, (LEX nr 47091) stwierdzono, że "W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony jest jednolity pogląd, iż organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas gdy zaległość ta istnieje w chwili złożenia wniosku. Jeżeli zaległość nie istnieje w tym momencie, to organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe". W dacie złożenia wniosku o umorzenie należności musi istnieć zaległość i zarazem w dacie tej nie może jeszcze dojść do wygaśnięcia zobowiązania wskutek zaistnienia któregokolwiek ze zdarzeń określonych w art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej (tak NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1413/07). Ocena istnienia zaległości podatkowej musi więc odnosić do stanu istniejącego w dacie zgłoszenia wniosku o jej umorzenie.
Podsumowując, skarżącemu przysługiwało uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości, a wyegzekwowanie opłaty abonamentowej w przedstawionych wyżej okolicznościach, nie powodowało bezprzedmiotowości postępowania w sprawie jej umorzenia. Zatem KRRiT miała obowiązek orzec w przedmiocie żądania strony, co do kwot wyegzekwowanych po dacie złożenia wniosku. KRRiT mogła jedynie umorzyć postępowanie w zakresie kwoty wyegzekwowanej przed złożeniem wniosku o umorzenie należności.
Wobec powyższego, w ocenie sądu, w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 105 § 1 kpa), które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w tej części. Ponadto organ naruszył art. 77 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W sprawie organ nie ustalił faktycznej daty realizacji tytułu wykonawczego i daty tej nie przedstawił w zaskarżonej decyzji.
Sąd w sprawie uchylił obydwie decyzje KRRiT ze względu na to, że decyzja "odwoławcza" zawiera wadę wskazaną powyżej. Natomiast decyzja "pierwszoinstancyjna" nie zawiera rozstrzygnięcia, mimo złożonego wniosku, co do zaległości za okresy od 1 stycznie 2009 r. do 31 maja 2009 r., wrzesień 2009 r., styczeń 2010 r., maj 2010 r. wrzesień 2010 r., styczeń 2011 r., maj 2011 r., wrzesień 2011 r., styczeń 2012 r., maj 2012 r., wrzesień 2012 r., styczeń 2013 r., maj 2013 r., wrzesień 2013 r. oraz grudzień 2013 r. Ponadto decyzja "odwoławcza" wskazuje, że organ uznał, iż strona nie wykazała zaistnienia przesłanek do umorzenia należności w wysokości w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Nie zawiera natomiast stanowiska KRRiT, co do kwoty w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł odnoszącej się do okresów za które postępowanie administracyjne zostało umorzone.
Sąd nie zna stanowiska organu w zakresie zaległości w opłatach abonamentowych liczonych łącznie za wskazane we wniosku o umorzenie okresy. Nie może także w tym zakresie wyręczać organu, gdyż rolą sądu jest jedynie kontrola aktów administracyjnych a nie podejmowanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Może bowiem zdarzyć się tak, że KRRiT uzna, że łączna kwota, o którą strona wnioskuje o umorzenie jednak w ocenie organu przemawia za pozytywnym dla strony załatwieniem sprawy. Nie przesądzając powyższego sąd uznał za właściwe uchylenie obydwu decyzji również w celu naprawienia błędów popełnionych w postępowaniu "pierwszoinstancyjnym".
Na zakończenie sąd wyjaśnia, że myli się skarżący wskazując, że zwracał się on z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości i umorzenie odsetek od tych zaległości. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2014 r. zwrócił się z prośbą jedynie o umorzenie zaległości. Wniosek ten jak zasadnie zauważył organ zakreślił ramy postępowania administracyjnego. Jeżeli natomiast strona wnosi także o rozłożenie zaległości na raty i umorzenie odsetek, to winna złożyć odrębny wniosek, który zainicjuje nowe odrębne postępowanie. Sąd również zauważa, że w aktach przedmiotowej sprawy brak jest wniosku strony z [...] marca 2014 r., na który skarżący wskazuje w skardze.
Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu KRRiT - mając na uwadze wskazania sądu - winna poddać analizie sytuację życiową i materialną skarżącego w zakresie należności, które w dacie złożenia wniosku o umorzenie jeszcze nie wygasły na skutek zapłaty (przymusowego ściągnięcia). Analiza ta winna być dokonana w całokształcie istniejących w dacie złożenia wniosku należności z tytułu opłat abonamentowych.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ppsa uchylił obydwie decyzje KRRiT. O wysokości kosztów sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 ppsa. Na koszty składa się wpis stały od skargi w wysokości 200 zł.