Uzasadnienie
C. Z. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] dokonał w dniu 9 października 2008 r. przelewu żądanej opłaty w wysokości 100 zł. Jednocześnie wystąpił z wnioskiem – uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 25 października 2008 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący oświadczył, iż jedynym źródłem jego dochodów jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.866 zł 33 gr brutto. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest inwalidą pierwszej grupy i osobą w podeszłym wieku ([...]).
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 5 listopada 2008 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W szczególności zapytano czy wnioskodawca posiada grunty rolne, czy otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, a jeśli tak to kiedy i w jakiej wysokości, czy uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego, a jeśli tak to jaki jest miesięczny dochód z tego tytułu oraz jakie są jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem. Ponadto wezwano go do złożenia określonych dokumentów, w tym wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych.
Pismem procesowym z 11 listopada 2008 r. skarżący oświadczył, iż posiadał grunty rolne, które w styczniu 2008 r. przekazał w formie darowizny i obecnie nie posiada żadnych nieruchomości rolnych. Wskazał jednocześnie, iż nie osiągał żadnych dochodów z uprawy gruntów rolnych, bowiem uzyskiwane plony ([...]) wystarczały jedynie na pokrycie kosztów produkcji i opłaty z tym związane (podatek). Wnioskodawca otrzymał jedynie jednolitą płatność obszarową za 2007 rok w wysokości 784 zł. Dodatkowo podniósł, iż nie może liczyć na pomoc rodziny.
Zarządzeniem z 28 listopada 2008 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do udzielenia odpowiedzi na zadane pytania oraz złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych.
W odpowiedzi skarżący wskazał, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne – na dowód czego załączył kserokopię decyzji ZUS z [...] marca 2006 r., ustalającej wysokość świadczenia na kwotę 1.866 zł 33 gr. Oświadczył jednocześnie, iż lokat bankowych i dewizowych nie posiada. Jego miesięczne wydatki związane z mieszkaniem to 700 zł, leczeniem – 300 zł, zaś pozostałe środki pieniężne przeznacza na wyżywienie, ubranie i usługi. Wnioskodawca podniósł również, iż na początku 2009 roku ma poddać się operacji [...] – na dowód czego załączył kserokopię skierowania do szpitala.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym podmiot wnoszący skargę, musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania, tj. w pierwszej jego fazie – wpisu sądowego od skargi. Przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów przez stronę jest niemożliwe bądź spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego.
Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
Zasadniczy wpływ na odmowę zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych wywarła ta okoliczność, iż w dniu 9 października 2008 r. uiścił on żądany wpis sądowy od skargi a zatem był w stanie ponieść koszty obciążające go na obecnym etapie postępowania. Niezależnie od tego wskazać należy, iż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów, których wysokość nie pozwala na zaliczenie go grona osób znajdujących się w stanie ubóstwa, tzn. osób dla których uiszczenie kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem powodowałoby uszczerbek w kosztach koniecznego utrzymania.
Wniosek został natomiast uznany za zasadny w pozostałym zakresie. Porównując wykazywaną sytuację majątkową, jak również osobistą – w szczególności stan zdrowia skarżącego oraz skierowanie na operację [...] – z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika przyjąć bowiem należało, iż udział strony w tych wydatkach mógłby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.