Uzasadnienie
G.S. – dalej "skarżąca" lub "gmina" złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada środki trwałe o wartości [...] zł, majątek o wartości [...] zł, a za ostatni rok obrotowy zgodnie z bilansem uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Z przedmiotowego oświadczenia wynika również, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi zgromadzonymi na dwóch rachunkach bankowych. Stan środków pieniężnych na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił [...] zł oraz [...] zł.
Do wniosku skarżąca załączyła uchwałę Rady Gminy S.z dnia [...] września 2011 r. w sprawie przyjęcia programu naprawczego finansów Gminy oraz program naprawczy.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że od 2011 r. Gmina znajduje się w programie naprawczym, zgodnie z którym aktualnie realizuje działania mające poprawić jej sytuację finansową. Wskaźnik zadłużenia Gminy wyniósł 64,77 %, a więc przekroczył ustawowy wskaźnik 60 %. Gmina aby spłacić zadłużenie zobowiązana była ubiegać się o pożyczkę z budżetu państwa, a warunkiem jej otrzymania było wprowadzenie programu naprawczego. W ramach programu naprawczego w Gminie zmniejszono zatrudnienie, zamrożono podwyżki wynagrodzeń, ograniczono oświetlenie uliczne. Posiadane przez Gminę ruchomości i nieruchomości zostały przeznaczone do sprzedaży i przewidywane z tego tytułu dochody są również uwzględnione w programie naprawczym, w celach w nim określonych. Gmina ogranicza wszelkie wydatki bieżące. Dlatego wpis sądowy w wysokości 4.864 zł jest wydatkiem niezaplanowanym w programie naprawczym i trudnym do uiszczenia.
W sytuacji konieczności uiszczenia wpisu sądowego skarżąca zostałaby zmuszona do rezygnacji z przysługującego jej prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły Sąd. Wszelkie sposoby oszczędności zostały wykorzystane do maksymalnych granic, natomiast dalsze cięcia budżetowe zostałyby dokonane tylko pod warunkiem niewypełnienia przez Gminę podstawowych obowiązków zaspokajających zasadnicze wspólne potrzeby mieszkańców, jak chociażby wynagrodzenie pracowników lub udzielenie świadczeń z pomocy społecznej. Gmina zwróciła uwagę, że podstawowym celem programu naprawczego jest konieczność zwrotu udzielonych środków przez budżet państwa, dlatego nie można przyjąć, że Gmina wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych uwzględnia jedynie własne potrzeby, z pominięciem uiszczenia należności na rzecz Skarbu Państwa, gdyż jej wniosek podyktowany jest między innymi możliwością pokrycia swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa, zgodnie z treścią przyjętego programu naprawczego.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.).
Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej.
Mające na uwadze powołane przepisy prawa oraz stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, że sytuacja finansowa skarżącej Gminy uzasadnia zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, który wynosi 4.864 zł.
Zasadniczym argumentem uzasadniającym pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, że z uwagi na trudną sytuację finansową i przekroczenie ustawowego wskaźnika zadłużenia Gminy, Rada Gminy podjęła uchwałę o przyjęciu programu naprawczego finansów jednostki samorządu terytorialnego. Przyjęcie programu naprawczego było warunkiem uzyskania pożyczki z budżetu państwa. Źródła na które dochody z pożyczki są przeznaczone zostały ściśle określone i zatwierdzone przez pożyczkodawcę i mają na celu ograniczenie wydatków do niezbędnego minimum. Wykonywanie programu naprawczego wymaga prowadzenia bardzo restrykcyjnej polityki finansowej i ogranicza swobodne dysponowanie posiadanymi środkami finansowymi przez Gminę. Uzyskiwane nadwyżki finansowe skarżąca ma obowiązek przeznaczać na obsługę zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek, w tym pożyczki z budżetu Państwa.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.