Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 maja 2004 r. sygn. akt V SA 5306/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] listopada 2003 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z [...] września 2003 r. nr odmawiającą S. B. przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a rozpatrzenie przez organ orzekający dostępnego materiału dowodowego odbyło się zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, jakoby jako 9 -12 letni chłopiec pełnił służbę w Armii Krajowej - brak bowiem jakichkolwiek dokumentów źródłowych, a nazwisko skarżącego nie figuruje w zachowanych aktach i kartotekach osobowych. Pomaganie nauczycielowi przy przenoszeniu pism, których treści nie znał (mimo, iż mógł się jej domyślać) nie może być utożsamiane z pełnieniem służby w AK, czyli prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi.
W ocenie Sądu organ zasadnie stwierdził, iż pomoc partyzantom była działaniem zasługującym na społeczny szacunek, lecz niestanowiącym podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 z poźn. zm.], dalej: ustawy o kombatantach, akcentują, że warunkiem uznania za działalność kombatancką w okresie wojny 1939 - 1945 r. było pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy ze względu na okoliczność wystąpienia nowych dowodów, decyzją z [...] grudnia 2004 r. nr [...]Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] - dalej: k.p.a., odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] listopada 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] września 2003 r. Organ administracji podniósł, że strona nie podała nowych faktów, nieznanych Kierownikowi Urzędu w chwili orzekania o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Powołał się również na fakt, iż ze względu na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], dalej - p.p.s.a., organ nie może zaprezentować odmiennej od wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w przedmiotowej sprawie.
Decyzją z [...] kwietnia 2005 r. nr (sprostowaną postanowieniem z [...] października 2005 r. nr) wydaną na wniosek S. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2004 r., podnosząc, iż instytucja weryfikacji decyzji ostatecznej, przewidziana w art. 154 k.p.a. ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowana rozszerzająco.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie uprawnień kombatanckich. Podniósł, że w jego sprawie wydany został pozytywny dla niego wyrok NSA z 4 lipca 2003 r., a instrukcji gen. S., na którą powołuje się organ, nikt w owym czasie nie znał. Zarzucił, iż wyrok WSA w Warszawie był jednostronny, a z powodu uszkodzenie słuchu nie słyszał wypowiedzi przedstawiciela Kierownika Urzędu. Skarżący powtórzył opis swej działalności na rzecz organizacji zbrojnej (przytaczany w trakcie postępowania sądowego oraz administracyjnego w sprawie), wymieniając przenoszenie meldunków i amunicji, kradzież amunicji, dostarczanie żywności dla ukrywającej się żydowskiej rodziny, zniszczenie masztu niemieckiej radiostacji, rozrzucanie gwoździ na szosie, przebijanie kół samochodów, ukrycie min niemieckich, ocalenie zaminowanego pałacu. Podniósł również, iż w okresie powojennym został zwolniony z wojska i spotykały go szykany ze strony funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Skarżący podkreślił, że wykonywanie opisanej przezeń działalności było i jest zgodne z interesem społecznym.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniach obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle tych przepisów zbadania przez Sąd wymaga kwestia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami ustawy o kombatantach oraz przepisami procedury administracyjnej.
Oceniając zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Sąd nie stwierdził, aby została ona wydana z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przyszłe postępowanie administracyjne nie może zatem skutkować formułowaniem ocen sprzecznych z wykładnią prawa materialnego i procesowego, przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.
W przedmiotowej sprawie Sąd wyrokiem z 19 maja 2004 r. oddalił skargę, obligując tym samym organ administracji do przyjęcia swej wykładni w ewentualnym późniejszym postępowaniu. Oddalenie skargi przez WSA w Warszawie nie wyłączyło możliwości zmiany decyzji ostatecznej w sprawie w trybie art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Kierownik Urzędu prawidłowo zauważył, że art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach wymaga ustalenia, że wnioskodawca pełnił służbę w organizacji podziemnej, tj. m.in. złożył przysięgę, otrzymał stopień wojskowy, pseudonim oraz stały przydział organizacyjny. Ze względu na młody wiek strona nie mogła jednak należeć do ZWZ-AK, ale pomagała partyzantom wykonując określone czynności konspiracyjne. Zarówno organ administracji jak też Sąd orzekający w sprawie wielokrotnie podkreślał, iż działalność S. B. podczas okresu okupacji jest niewątpliwie chwalebna i zasługuje na społeczny szacunek, jednak w świetle obowiązujących przepisów ustawy o kombatantach nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich. Ustawa o kombatantach nie przewiduje tzw. uznania administracyjnego dla orzekania o nadaniu uprawnień kombatanckich - decyzja o odmowie przyznania tych uprawnień jest tzw. decyzją związaną, a zatem wydanie innej decyzji w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym naruszałoby porządek prawny.
Nadto należy zauważyć, iż podstawą wskazywaną jako uzasadnienie wniosku o przyznanie S. B. uprawnień kombatanckich stanowiło przenoszenie przez niego przesyłek dla partyzantów AK od W. L. z majątku C. do miejscowości W.. W toku postępowania administracyjnego strona w pismach kierowanych do organów rozbudowywała swą rolę i ostatecznie w skardze z [...] maja 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. B. wskazał osiem płaszczyzn swej okupacyjnej działalności, żadnego nie dokumentując.
Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a. należy więc podkreślić, że słuszny interes strony (rozumiany aż do kolizji z interesem społecznym) nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować (tak WSA w Warszawie, wyrok z 11 października sygn. akt V SA/Wa 1526/04), bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa. Organ orzekający w sprawie słusznie zauważył, że powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach.
Podkreślenia wymaga także fakt, iż organ administracji w powołanym powyżej trybie w razie stwierdzenia, że przesłanki z art. 154 k.p.a. wystąpiły w przedmiotowym stanie faktycznym mógłby orzec o weryfikacji decyzji, jednakże nie był do niej w żaden sposób zobligowany (v. wyrok NSA z 18 kwietnia 1997 r. III SA 1750/96).
Wyrok NSA z 4 lipca 2003 r., powołany przez S. B. jako dlań korzystny, uchylił decyzje Kierownika Urzędu z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono, iż przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą dla rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który powołuje się skarżący, była zatem niekonstytucyjność przytoczonego przepisu, w oparciu o który organ decyzją z [...] maja 2002 r. umorzył postępowanie w sprawie, a nie uznanie zarzutów skargi S. B. za zasadne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.