Uzasadnienie
S. Spółka jawna w K. wnosząc skargę na opisaną w komparycji decyzję wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał własny spółki wynosi... złotych. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i na koniec roku obrotowego osiągnęła zysk w wysokości... złotych. Jednak powyższy zysk wykazano w sprawozdaniu finansowym przy uwzględnieniu należności przysługujących wnioskodawczyni z tytułu kolejnych transz dotacji rozwojowych z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. (WUP w R.), a w razie nieuwzględnienia tych kwot spółka poniosła stratę w wysokości... złotych. Spółka wskazała, iż nie jest w stanie ponieść wydatku na opłatę sądową od skargi, gdyż obecnie utraciła płynność finansową i nie reguluje bieżących należności, m.in. posiada zaległości wobec ZUS. Wskazała, iż nie jest możliwe przeznaczenie części przychodów pochodzących z dotacji rozwojowych na pokrycie wpisu sądowego, gdyż jest to prawnie niedopuszczalne. Stwierdziła, iż zajmuje się realizacją projektów dofinansowywanych za środków publicznych, a...% jej przychodów stanowią dotacje rozwojowe.
Wskazała, że utrata płynności finansowej nastąpiła na skutek wielomiesięcznego opóźnienia płatności ze strony WUP w R. i konieczności wyłożenia własnych środków na realizację projektu. Dodatkowo spółka wskazała, iż nie ma możliwości spieniężenia majątku trwałego ani zaciągnięcia kredytu bankowego. Wnioskodawczyni posiada trzy rachunki bankowe w... S.A ze stanem.... Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączono: korespondencję spółki, faktury dotyczące ogłoszeń prasowych, prowadzenia strony WWW spółki, nabywanych przez spółkę towarów i usług oraz sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009r.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 11 sierpnia 2010 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W odpowiedzi na powyższe spółka oświadczyła, iż nie posiada środków trwałych i nie jest zobowiązana do składania zeznań podatkowych CIT-8. Dodatkowo wskazała, iż pomoc prawna udzielana przez radcę prawnego jest odpłatna i finansowana jest przez spółkę z pożyczek jakich spółce udziela jeden ze wspólników. Do pisma załączono Informację o wysokości dochodu PIT/B, wykaz rachunków bankowych (spółka posiada... rachunków), rachunek zysków i strat za okres od... stycznia do... lipca 2010r. ze stanem minus... złotych, wykaz osób zatrudnionych (... osoby), wyciąg z jednego rachunku bankowego ze stanem na dzień... lipca 2010r. minus... złotych oraz rachunek do umowy o dzieło. Innych żądanych dokumentów spółka nie załączyła.
Postanowieniem z dnia 10 września 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niewskazanie ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującą udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie.
W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taki podmiot do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez niego okoliczności.
Stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej Spółki złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny czy strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej.
Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez Spółkę w całości wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Skarżąca przede wszystkim nie załączyła wyciągu z pozostałych czterech rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających przychody, koszty uzyskania przychodów za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2010r. Za taki dokument nie można bowiem uznać rachunku zysków i strat, bowiem nie obrazuje on np. konkretnych kosztów, które spółka ponosi i ewentualnych możliwości ich obniżenia, a co za tym idzie przeznaczenia przychodów na uiszczenie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości... złotych. Dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaki jest ostateczny wynik finansowy spółki, gdyż zasadą jest to, iż każdy podmiot gospodarczy dąży do rozwoju poprzez nowe inwestycje i w ten sposób tworzy koszty, które mają wpływ na ostateczny wynik finansowy.
W związku z tym istotny dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest również obrót np. środkami finansowymi, tzn. czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło przychodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Dla przykładu należy podać dokonanie przelewów w dniu... lipca 2010r. z rachunku spółki na rzecz jednego ze wspólników w łącznej wysokości... złotych (... przelewy), które zostały oznaczone jako wpłata własna.
W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawczyni powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji brak ten wykluczył dokonanie oceny, czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dodatkowo warto przypomnieć tezę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, iż rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.
Ponadto należy zwrócić uwagę, iż sam wynik finansowy za 2009r. (... złotych zysku lub w wypadku braku dofinansowania minus... złotych) jest w kontekście wyniku finansowego za 2008 rok wynikiem dobrym. Bowiem w 2008r. spółka uzyskała stratę w wysokości minus... złote. W związku z powyższym z wypracowanego zysku w 2009r. spółka pokryła stratę z lat ubiegłych.
W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.