Uzasadnienie
K. G. wnosząc skargę na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2010r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 9 sierpnia 2010r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i dorosłym synem. Oświadczył, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,5 ha, mieszkania o pow. 66 m2 oraz posiada, na koncie firmowym, oszczędności pieniężne w wysokości 26.000 złotych (w innym miejscu zainteresowany podaje kwotę 27.000 złotych). Wskazał także, iż cała rodzina posiada trzy samochody osobowe: [...] z 1999r. (pojazd skarżącego), [...] (pojazd żony skarżącego), [...] z 2000 r. (pojazd syna skarżącego). Wyjaśnił, iż na całym majątku ustanowił hipotekę, ze względu na wykup obiektu stawowego W. o wartości 879.300 złotych, na ten też obiekt skarżący wydał wszystkie środki materialne (wnioskodawca uiścił pierwszą ratę w wysokości 179.300 złotych). Oświadczył, iż cała rodzina miesięcznie uzyskuje łącznie kwotę 8.417 złotych (emerytura żony – 2100 złotych, wynagrodzenie za pracę syna – 1,317 złotych, dochód z gospodarstwa rybackiego skarżącego – 5.000 złotych).
Dodatkowo skarżący podał, iż na koncie firmowym pozostała kwota 27.000 złotych, która ma wystarczyć do grudnia na utrzymanie normalnej produkcji i realizację bieżących opłat. Sytuacja materialna jest tak trudna, że skarżący został zmuszony z rezygnacji zakupu zboża, które jest obecnie stosunkowo tanie. Zwolnienie z opłat sądowych jak i pomoc adwokata da szansę wnioskodawcy na dotrwanie do świątecznej grudniowej sprzedaży ryb.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe.
Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składają się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 200 złotych (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz ewentualne ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącego oszczędności w wysokości 26.000 złotych (27.000 złotych) oraz posiadany majątek i uzyskiwane stałe dochody. Wysokość oszczędności nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci ustanowienia adwokata z wyboru oraz uiszczenia kosztów sądowych, m.in. wpisu w wysokości 200 złotych nie jest możliwe.
Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie 26.000 – 27.000 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i koszty sądowe, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ponadto skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu znaczny majątek i to zarówno nieruchomy (stawy rybne, mieszkanie), ruchomy (trzy samochody) oraz stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości 8.417 złotych brutto. W związku z tym również z tego powodu, nie sposób uznać strony skarżącej za osobę, której sytuacja majątkowa nie pozwala na ustanowienie adwokata i uiszczenie kosztów sądowych. Rodzina skarżącego posiada trzy samochody osobowe, których kosztów utrzymania (wydatków związanych z eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp.) nie można zaliczyć do wydatków niezbędnych.
Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego i ewentualne ustanowienie adwokata.
Reasumując wysokość oszczędności oraz uzyskiwane stałe dochody i posiadany majątek, w żaden sposób nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.