Uzasadnienie
Zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] lipca 2017 r. nr [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddział Regionalny w P. odmówiła K. B. przyznania pomocy na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (Dz. U. 2017 r. poz. 562) ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 4 i pkt 7, oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r. poz.1371 oraz z 2016r. z poz. 399 i poz. 1617).
Organ wskazał, że podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy na operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętych PROW 2014-2020 w obszarze związanym z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu, strona została dwukrotnie wezwana pismem [...] z dnia [...] września 2016 oraz z [...] stycznia 2017 do usunięcia braków we wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 15 ust. 1 oraz § § 15 ust. 1a rozporządzenia MRiRW z 21 sierpnia 2015 r.
W odpowiedzi na ww. wezwania do organu wpłynęły brakujące dokumenty. Podczas ich weryfikacji stwierdzono, że niezbędne jest złożenie dodatkowych wyjaśnień przez stronę związku z czym celem usunięcia wszelkich wątpliwości wynikających z dostarczonych przez stronę dokumentów oraz występującej w niej niezgodności, wystosowano do strony dwukrotnie pisma celem złożenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi strona złożyła brakujące dokumenty.
W wyniku nadesłanych wyjaśnień/uzupełnień wynikających z ww. wezwań organ stwierdził, że planowana inwestycja jaką jest instalacja fotowoltaiczna, nie ma uzasadnienia ekonomicznego pod względem racjonalności jej kosztów, oraz nie ma uzasadnienia pod względem skali produkcji jaką prowadzi strona. W związku z powyższym organ (Oddział w P.), nie wyraził zgody na zakup ww. instalacji fotowoltaicznej i wysłał w związku z tym do strony pismo [...] z [...] czerwca 2017r.
Jednocześnie w piśmie tym poinformowano, że zgodnie z § 4 ust.1 pkt.4 oraz pkt. 7 rozporządzenia Ministra pomoc przyznaje się na operację uzasadnioną ekonomicznie, w tym pod względem racjonalności kosztów. W związku z powyższym nieskorygowanie zakresu rzeczowo- finansowego lub niepoprawienie stron wniosku o przyznanie pomocy zawierających dane finansowe, będzie skutkowało odmową przyznania pomocy.
Równocześnie organ stwierdził, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia wnioskodawca składając wniosek musi wykazać w Biznesplanie, jeżeli ma na celu poprawę konkurencyjności i zwiększenia rentowności gospodarstwa, że realizacja operacji przyczyni się do poprawy ogólnych wyników gospodarstwa oraz doprowadzi do wzrostu wartości dodanej brutto w gospodarstwie (GVA) o co najmniej 10% w odniesieniu do roku, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, w którym został złożony dany wniosek w okresie 5 lat od dnia przyznania pomocy.
Organ stwierdził w związku z tym, że [...] lipca 2017 wpłynęły do niego niekompletne dokumenty, nie zostały też zaktualizowane wszystkie strony wniosku o przyznanie pomocy oraz brak było zaktualizowanego Biznesplanu. W wyniku weryfikacji organ stwierdził następujące braki wniosku:
- 1. Brak zaktualizowanej Sekcji VI Planu finansowego operacji z wniosku o przyznanie pomocy.
- 2. Niepoprawnie wypełniona suma kosztów kwalifikowanych Zestawienia Rzeczowo - Finansowego Operacji.
W związku z powyższym organ uznał, że brak zaktualizowanego Biznesplanu - tabela 24 koszt energii elektrycznej na działalność rolniczą – w wyniku zakwestionowanej Instalacji Fotowoltaicznej, powinien pozostać bez zmian czyli rok docelowy powinien być taki sam jak bazowy na poziomie 7905,54 zł, gdyż brak aktualizacji kosztu energii elektrycznej wpływa sztucznie na zawyżanie wartości dodanej brutto gospodarstwa (GVA) tabela 29. Podkreślił w związku z tym, że w wyniku symulacji jaka została przeprowadzona po wprowadzeniu stałych wartości kosztów energii elektrycznej wzrost GVA jest na poziomie 2,49% co świadczy, że operacja nie przyczyni się do poprawy ogólnych wyników gospodarstwa i nie doprowadzi do wzrostu wartości dodanej brutto w gospodarstwie (GVA) o co najmniej 10% w odniesieniu do roku, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków. W tym stanie rzeczy odmówiono przyznania pomocy finansowej.
W związku z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie odmowy przyznania pomocy finansowej i jej przyznanie oraz zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego - ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Inwestycje w środki trwałe", poddziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2014 - 2020 poprzez odmowę udzielenia pomocy, podczas gdy wnioskodawca spełnia wymagania do przyznania tej pomocy wskazane w w/w aktach prawnych.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła sposób procedowania nad wnioskiem podkreślając, że składała dokumenty i odpowiedzi w terminie na wszystkie wezwania organu.
Wskazała, że zarzuty ARiMR odnośnie stworzenia sztucznych warunków celem spełnienia wymogów przyznania pomocy na jakie powołuje się ARiMR w piśmie [...] z dnia [...] marca 2017 roku są bezpodstawne i ARiMR na etapie dalszej weryfikacji wniosku powinna w drugim piśmie [...] poprosić o dodatkowe wyjaśnienia. Podkreśliła, że:
- 1. Uzupełnienie do wniosku po piśmie [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku ([...] dop. Sądu) zostało przesłane kompletne tj. wniosek, PRG wraz z poprawionymi załącznikami. W zestawieniu rzeczowo-finansowym będącym częścią wniosku wkradła się drobna omyłka pisarska w pozycji zestawienia rzeczowo- finansowego tj. - Suma poszczególnych sum zadań inwestycyjnych (Ki+KI) - IV Suma kosztów kwalifikowalnych operacji (Ki+Kl+Ko). Błąd ten polegał na nie zmienieniu sumy kosztów kwalifikowalnych z 274.760 zł na 114.685 zł. Natomiast Sekcja VI. Plan finansowy operacji oraz sekcja VIII. Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy jak i PRG oraz pozostałe załączniki do wniosku zostały poprawnie wypełnione. Powstały błąd w ocenie strony, nie dyskwalifikuje wniosku i nie upoważnia do zastosowania paragrafu skutkującego odmową przyznania pomocy. Błąd ten mógł zostać poprawiony przed podpisaniem umowy poprzez skreślenie niewłaściwych cyfr, wpisanie właściwych i ich oparafowanie. O tym, że parafowanie jest czasami konieczne przy wnioskach wspólnych decyduje specyfika wniosku, gdzie licząc sekcje VI. Plan finansowy operacji- dla każdego wniosku oddzielnie uwzględniając procentowe wykorzystanie maszyn, sekcja ta samoczynnie zaokrągla do pełnych złotych w górę, co niestety jest błędem. Strona podkreśliła, że w sytuacji, gdzie cały wniosek szczególnie sekcja VI i VIII została prawidłowo przedstawiona jak również PRG i załączniki do wniosku odmowa jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Nie zgodziła się również ze sposobem oceny jej wniosku, która doprowadziła do konieczności usunięcia z zestawienia rzeczowo-finansowego ładowarki teleskopowej i instalacji fotowoltaicznej. W odniesieniu do instalacji fotowoltaicznej strona wskazała, że na etapie składania wyjaśnień do wniosku o przyznanie pomocy w związku z pismem organu [...] z [...] kwietnia 2017 roku odpowiadając na punkt 2 i 3 wezwania dotyczącego instalacji fotowoltaicznej przedstawiła kserokopie faktur za rok 2016 dokumentujących ilość zużywanego prądu jak również dokonała podziału % kosztów zakupu energii elektrycznej (pismo z dnia [...] maja 2017 roku będące w aktach sprawy). Dodatkowo w piśmie [...] z [...] czerwca 2017 roku pracownik ARiMR w punkcie 3 w/w wezwania zarzucił, że: "Planowana inwestycja dotycząca zakupu instalacji fotowoltaicznej nie ma uzasadnienia w stosunku do prowadzonej skali i profilu produkcji", gdzie nie podniesiono braku ekonomicznego uzasadnienia. Skarżący wskazał, w związku z tym, że w odpowiedzi na przedmiotowe pismo w punkcie 3 pisma z dnia [...] czerwca 2017 uzasadnił ekonomicznie i racjonalnie zakup instalacji fotowoltaicznych. Nadmienił, iż ocena racjonalności zakupu i doboru maszyn w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" odbywa się przy wsparciu opracowania sporządzonego przez Instytut [...] Oddział w W. pod nazwą "Zasady doboru maszyn rolniczych w ramach PROW na lata 2014-2020". Opracowanie to jednak nie zawiera wytycznych do instalacji fotowoltaicznych.
Zarzucił, że uzasadnienia racjonalnego inwestycji nie byłoby, gdyby instalacja fotowoltaiczna była za duża, czego nie podniesiono, a jeśli chodzi o uzasadnienie co do jej możliwości produkcyjnych prądu, są one idealnie dopasowane do zapotrzebowania na prąd z przeznaczeniem dla bydła i świń. W dalszym ciągu skarżący szeroko wykazywał zasadność zakupu ładowarki teleskopowej przedstawiając stosowne wyliczenia i dowodząc nieprawidłowej oceny planowanego zakupu przez organ i zobowiązania go do usunięcia tej pozycji z wniosku. Podkreślił, że ładowarka byłaby używana do załadunku słomy na polu na przyczepę, rozładunku i jej stertowania.
Na koniec zarzucił nieprawidłowe procedowanie wniosku poprzez oparcie całego PRG tylko i wyłącznie na obniżeniu kosztów przez montaż instalacji fotowoltaicznej bez uwzględnienia pozostałych elementów Zestawienia Rzeczowo-Finansowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość odmowy pomocy stronie w ramach typu operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania - Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych – na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Organ czyli ARiMR Oddział Regionalny w Poznaniu uznał, że wniosek strony nie powinien zostać uwzględniony ze względu na brak uzasadnienia ekonomicznego, w tym pod względem racjonalności kosztów przewidzianej nim operacji oraz braku spełnienia wymagań określonych przepisami prawa mającymi zastosowanie do inwestycji realizowanych w ramach operacji - § 4 ust. 2 pkt 4 i 7 rozporządzenia MRiRW z 21 kwietnia 2016 r. Organ wskazał, że we wniosku stwierdzono braki w postaci braku zaktualizowanej Sekcji VI –Plan finansowego operacji z wniosku o przyznanie pomocy oraz niepoprawnie wypełnioną sumę kosztów kwalifikowanych oraz brak zaktualizowanego Biznesplanu, co przy dokonanej symulacji stałych kosztów energii elektrycznej (koszty instalacji fotowoltaicznej) pokazuje brak zwiększenia wartości dodanej brutto, co najmniej o 10 % w ciągu 5 lat w stosunku do roku złożenia wniosku o czym jest mowa w rozporządzeniu (§ 4 ust. 2).
Przypomnieć w związku z tym należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie m.in. stoi na straży praworządności, jest również obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że organ ma obowiązek w sposób jednoznaczny i przejrzysty podać przyczyny odmowy pomocy wraz z prawidłowym uzasadnieniem tego stanowiska. Biorąc wskazane zasady pod uwagę Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie organu sporządzone jest w taki sposób, który nie pozwala na dokonanie kontroli prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia nie wynika bowiem, na ile nieprawidłowości wniosku polegające na wymienionych w rozstrzygnięciu brakach, mają wpływ na stanowisko organu. Nie wiadomo dlaczego organ uznał na etapie procedowania wniosku, że przy wielkości produkcji zwierzęcej prowadzonej przez skarżącego zbędny (nieracjonalny), jest zakup ładowarki teleskopowej, którą ostatecznie skarżący zmuszony został usunąć z ZNR.
Ponadto z rozstrzygnięcia nie wiadomo na jakich podstawach i w oparciu o jakie wyliczenia organ doszedł do przekonania, że zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej przekracza potrzeby w zakresie zużycia energii elektrycznej przy założonej wysokości hodowli prowadzonej i przewidzianej w ramach operacji. Należy wskazać, że skarżący na żądanie organu w piśmie z [...] czerwca 2017 r., wyjaśnił efektywność i ekonomiczność montażu instalacji fotowoltaicznej w planowanym przedsięwzięciu, do czego organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, nie odniósł się w żaden sposób. Nie wiadomo więc dlaczego okoliczność, że skarżący nie usunął kosztów przedmiotowej instalacji z ZNR i nie poprawił w tym zakresie Biznesplanu, ma zostać uznane przez Sąd za właściwą ocenę dokonaną przez organ. Nie jest bowiem wystarczającym argumentem samo zapewnienie organu, że montaż ten jest nieracjonalny i nieopłacalny bez przedstawienia jakiejkolwiek analizy w zakresie kosztów i opłacalności lub braku opłacalności instalacji fotowoltaicznej.
Kwestia ta jest tym bardziej istotna, że energia elektryczna pozyskiwana przy pomocy takiej instalacji, jest energią pozyskiwaną ze źródeł odnawialnych, jest to inwestycja, która pozwoli korzystać z energii pozyskiwanej przy jej pomocy przez wiele lat, w tym po zakończeniu okresu trwałości projektu (po 5 latach), nadto ważne jest, że w ramach oceny projektu znaczenie ma to, czy operacja jest zgodna z przekrojowymi celami Programu tj. innowacyjnością oraz ma pozytywne znaczenie dla środowiska i klimatu. Dyskwalifikacja więc tego rodzaju kosztów planowanych do poniesienia, wymaga szczególnie wnikliwej oceny i bardzo dokładnego uzasadnienia braku uznania, że przewidywane koszty do poniesienia nie są racjonalne a operacja nie jest uzasadniona ekonomicznie.
Tym samym w ocenie Sądu wyliczenia dotyczące kwestii zwiększenia rentowności gospodarstwa bez dokonania szczegółowych wyliczeń i wskazań, nie mogą w chwili obecnej zostać uznane za przekonujące i prawidłowe.
W tym stanie rzeczy uznając przedmiotowe rozstrzygnięcie (akt) za nieprawidłowe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a uchylił je. O kosztach Sąd orzekła na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.