Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z dnia 21 grudnia 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Stowarzyszenie "[...]", jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], którą zobowiązano [...] Stowarzyszenie Aktywnej Rehabilitacji "[...]" do zwrotu udzielonej dotacji.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] sierpnia 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej zawarł z [...] Stowarzyszeniem "[...]" umowę nr [...] (nr rej. [...]) na realizację zadania w ramach rezerwy celowej Funduszu Inicjatyw Obywatelskich pod tytułem "[...]". W ramach zawartej umowy Stowarzyszenie zobowiązało się do wykonania zaplanowanego zadania, którego harmonogram realizacji szczegółowo określono w załączniku umowy, natomiast Minister Pracy i Polityki Społecznej zobowiązał się do wypłaty dotacji w wysokości 65.100 zł.
Środki finansowe w ustalonej wysokości przekazane zostały na rachunek bankowy stowarzyszenia w dniu 27 sierpnia 2008 r.
W dniu 31 stycznia 2009 r. [...] Stowarzyszenie "[...]" przesłało Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego, sprawozdanie merytoryczne i finansowe do wiążącej strony umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r.
Z uwagi na zakończenie postępowania kontrolnego prowadzonego wobec [...] Stowarzyszenia Aktywnej Rehabilitacji [...], w dniu [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] sporządził Wynik Kontroli nr [...]. Wyciąg z wyniku przeprowadzonej kontroli wraz z notą sygnalizacyjną o stwierdzonych nieprawidłowościach przesłany został Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej w dniu 12 kwietnia 2011 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej zobowiązał [...] Stowarzyszenie "[...]" do zwrotu datacji udzielonej na zadanie pod tytułem "[...]" w kwocie: 1109,58 zł. z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia przekazania dotacji, oraz kwotę 8.791, 32 zł. z tytułu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia złożenia sprawozdania. W uzasadnieniu decyzji podkreślono m.in., iż wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem oznacza, nie tylko wykorzystanie jej na cel inny niż ten, który w świetle umowy miał być realizowany, ale również wykorzystanie dotacji niezgodnie z warunkami określonymi w umowie.
Pismem z dnia [...] września 2011 r. [...] Stowarzyszenie "[...]" we [...] zwróciło się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu pisma Stowarzyszenie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie bezzasadności wykazanych nieprawidłowości.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej rozpoznając sprawę jako organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Organ II instancji podtrzymał motywy wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz odniósł się szczegółowo do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając ich bezzasadność.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. [...] Stowarzyszenie "[...]" wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej zwracając się o jej uchylenie wraz z rozstrzygnięciem organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymano dotychczasową argumentację organów administracyjnych oraz odniesiono się do zarzutów skargi, które w ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie zasługują na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
W sprawie jest niesporne, że dnia 13 sierpnia 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister) zawarł ze Stowarzyszeniem [...] "[...]" (dalej: Stowarzyszenie) umowę nr [...] (nr rej. FIO [...]) na realizację zadania w ramach rezerwy celowej Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, pn. "[...]"
W ramach zawartej umowy, Stowarzyszenie zobowiązało się do terminowej realizacji zadania publicznego, określonego szczegółowo w ofercie stanowiącej załącznik do umowy oraz do wykorzystania przekazanych środków finansowych zgodnie z celem na jaki je uzyskało i na warunkach określonych umową. Zobowiązanie to dotyczyło także ewentualnych przychodów uzyskanych przy realizacji umowy, w tym odsetek bankowych, od otrzymanych środków, które należało wykorzystać wyłącznie na realizację zadania określonego w umowie.
Minister zobowiązał się do przekazania na realizację zadania dotacji w kwocie 65.100,00 zł (środki finansowe w ww. wysokości zostały przekazane na rachunek Stowarzyszenia w dniu 27 sierpnia 2008 r.).
Zaskarżoną decyzją Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję własną, którą zobowiązał [...] Stowarzyszenie [...] "[...]" z siedzibą we W. do zwrotu części dotacji udzielonej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w kwocie:
1.109,58 zł z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, 8.791,32 zł z tytułu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
Jako podstawa prawna decyzji wskazane zostały przepisy art.145 ust.1 pkt 1 i 2 i art.146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U.Nr 249, poz.2104 ze zm.) w zw. z art.113 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U.Nr 157, poz.1241 ze zm.). Stosownie do art.113 ust.1 ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów. Dlatego w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o finansach publicznych z 2005 r., prawidłowo powołane w zaskarżonej decyzji.
Art. 145 ust.1 ustawy o finansach publicznych z 2005 r. stanowił, że dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji.
Natomiast ust. 2 tego artykułu zawierał definicję dotacji pobranych w nadmiernej wysokości wskazując, że są to dotacje otrzymane z budżetu w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.
W rozpoznawanej sprawie w celu zdefiniowania dotacji pobranej w nadmiernej wysokości należało odnieść się do § 6 umowy, zgodnie z którym ewentualne przychody uzyskane przy realizacji umowy, w tym odsetki bankowe, od otrzymanych środków należało wykorzystać wyłącznie na realizację zadania określonego w umowie. W przypadku wykorzystania tych przychodów na inny cel niż realizacja zadania określonego w umowie, przychód taki był traktowany jako dotacja pobrana w nadmiernej wysokości.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji na kwotę 1 109,58 zł, która została uznana za część dotacji wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem składają się kwoty: 28,75 zł i 1080, 83 zł.
Uzasadniając decyzję w zakresie ustalenia, że ww. kwoty dotacji zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem Minister wyjaśnił, że:
- - Kwota 28,75 zł stanowiąca sumę kwot prowizji/opłat zwiazanych z regulowaniem należności za faktury nie mogła zostać uznana za wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem, ponieważ załącznik nr 4 do umowy nie przewidywał finansowania takich kosztow ze środków pochodzących z dotacji;
Kwota 1080, 83 zł. wydana na zakup kartridży i tonerów do drukarki, materiałów do terapii, kaset DV i płyt DVD oraz książek na łączną kwotę brutto 1.080,83 zł z przeznaczeniem na zajęcia i warsztaty artterapeutyczne nie mogła zostać uznana za wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem, ponieważ z wpisów dokonanych w zeszycie nr 15 Pracowni [...] [...] Stowarzyszenie "[...]" dokumentującym zajęcia w lokalu przy ul. G. we [...] oraz w zeszycie pn. Grupa [...] dokumentującym zajęcia w lokalu przy ul. P. we [...] wynika, że w dniu 31 grudnia 2008 r. nie odbywały się ww. zajęcia i warsztaty, a jedynie impreza sylwestrowa.
Sąd uznał, że w zakresie drugiej kwoty, stan sprawy nie został przez organ orzekający wyjaśniony w wystarczającym stopniu. W sytuacji gdy strona podnosiła w toku postępowania administracyjnego, że przedmioty kupione za kwotę 1080,83 zł. były przeznaczone i wykorzystane na zajęciach artterapeutycznych, które odbyły się 31 grudnia 2008 r. i miały formę integracyjnej zabawy sylwestrowej, organ orzekający zobowiązany był przeprowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe pozwalające na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, które doprowadziłoby do ustalenia czy impreza sylwestrowa była formą zajęć terapeutycznych przeprowadzonych z użyciem ww. rzeczy.
Natomiast organ orzekający uznał, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie zebranych dowodów nie można jednoznacznie stwierdzić, że zajęcia faktycznie się odbyły, a pomimo tego nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób, który doprowadziłby do wyeliminowania powstałych wątpliwości. Takie postępowanie organu orzekającego stanowiło naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które w rozpoznawanej sprawie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na kwotę 8 791,32 zł, która została uznana za dotację pobraną w nadmiernej wysokości składają się kwoty: 3 922,41 zł, 1000 zł, 209,91 zł,859 zł i 2800 zł.
Uzasadniając uznanie części dotacji w kwocie 8 791,32 zł za pobraną w nadmiernej wysokości Minister powołał sie na przepis §6 umowy, stanowiący, że wszelkie przychody uzyskane w związku z realizacją umowy należało wykorzystać wyłacznie na realizację zadania okreslonego w umowie. Odnosząc się do poszczególnych kwot wskazł, że:
- - Przychód w wysokości 3.922,41 zł, związany z działalnością T. został uzyskany w okresie realizacji zadań objętych umową i pozostawał w ścisłym związku z zadaniami objętymi dotacją, co obliguje do uznania tej kwoty za dotację pobraną w nadmiernej wysokości;
- - Przychód w wysokości 1.000,00 zł uzyskany w związku z przeprowadzonymi działaniami w warsztatach choreoterapeutycznych oraz zajęciach teatralno - choreoterapeutycznych wykonywanych odpłatnie w Klubie Seniora "[...]" we [...], ze względu na ich logiczne powiązanie z założeniami oferty, celami zadania oraz rodzajem działań podanych w ofercie należy uznać należy za dotację pobraną w nadmiernej wysokości;
- - Przychód udokumentowany rachunkiem nr [...] opisany przez Stowarzyszenie jako "zwrot kosztów organizacji wyjazdu studentek w wyjazdach grupy teatralnej organizowanym przez [...]" został rozliczony w ramach przyznanej dotacji, a ponieważ został uzyskany w ramach realizowanych zadań określonych w umowie, kwota 209,91 zł stanowi część dotacji pobraną w nadmiernej wysokości;
- - Kwota w wysokości 859,00 zł wydatkowana podczas festiwalu "[...]" w K. nie może zostać uzanana za koszt realizacji zadania. Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (a także w piśmie z dnia 5 sierpnia 2011 r.) oświadczała, że "nie posiada żadnych dowodów - na wydatkowanie ww. kwoty - zakupu biletów i towarów z uwagi na zwyczaje panujące na U., tzn. powszechne niewydawanie rachunków i faktur".
Minister stwierdził również, że Stowarzyszenie zawyżyło kwotę wypłaconego dyżurnym wynagrodzenia w wysokości 2 800 zł.
Sąd stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz uzasadniene decyzji również w zakresie ustalenia, że wskazane kwoty dotacji zostały pobrane w nadmiernnej wysokości zostały dokonane z naruszeniem przepisów kodeksu postepowania administracyjnego, w stopniu, który mogł mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Stosownie do art.107 §1 k.p.a. decyzja obok innych wymienionych w tym przepisie elementów powinna zawierać uzasadnienie faktyczne. Bez prawidłowego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, Sąd nie ma możliwości dokonania oceny czy organ orzekający prawidłowo rozstrzygnął sprawę.
W odniesieniu do pierwszej kwoty, wobec podnoszenia przez Stowarzyszenie, że przychód Stowarzyszenia związany jest z rzeczywistym większym kosztem działalności teatru w związku z realizacją zadań wynikających z umowy, organ orzekający winien odnieść się w uzasadnieniu decyzji do tego stwierdzenia, ewentualnie dokonując porównania przedstawionych przez stronę kosztów i uzyskanych przychodów.
W odniesieniu do przychodu uzyskanego z tytułu przeprowadzenia warsztatów choreoterapeutycznych oraz zajęć teatralno - choreoterapeutycznych wykonywanych odpłatnie w Klubie Seniora "[...]" we [...] Sąd wskazuje, że wobec podniesionej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności, że ze względu na zapotrzebowanie na warsztaty ze strony seniorów przeprowadzono dodatkowo 30 godzin warsztatów zgodnie z działalnością statutową Stowarzyszenia, Minister winien był rozważyć tę okoliczność i ustalić, czy przeprowadzenie dodatkowych 30 godzin warsztatów było działaniem związanym z wykonywaniem umowy, a co za tym idzie czy przychód uzyskany w związku z tymi zjęciami winien być uznany za przychód uzyskany przy realizacji umowy, w rozumieniu § 6 umowy. Bez dokonania ustaleń w tym zakresie uznanie ww. przychodu za dotację uzyskaną w nadmiernej wysokości należy uznać za przedwczesne.
Odnośnie kwoty 209, 91 zł, z uzasadnienia decyzji nie wynika o jaki wyjazd chodzi oraz kto i dlaczego zwrócił koszty organizacji wyjazdu studentek.
Za prawidłowe uznał Sąd stanowisko organu orzekającego, w zakresie w jakim organ nie uznał za uzasadnione wyjaśnień strony, iż nie posiada dowodów dokumentujących wydatki poniesione na festiwalu “[...]" w K. i w konsekwencji nie uznał, że strona rzeczywiście poniosła koszty w takiej wysokości na realizację zadań wynikających z umowy.
Co do wskazanego w uzasadnieniu decyzji zawyżenia o kwotę 2 800 zł wynagrodzenia wypłaconego dyżurnym, należy stwierdzić, że decyzja w zakresie uznania powyższej kwoty za kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nie zawiera żadnego uzasadnienia, co nie pozwala Sądowi na stwierdzenie, czy została ona ustalona w prawidłowej wysokości oraz czy prawidłowo uznano, że jest to kwota dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.
Rozpoznając sprawę ponownie Minister Pracy i Polityki Społecznej przeprowadzi postępowanie dowodowe w sposób zapewniający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do wszystkich zakwestionowanych kwot dotacji i sporządzi uzasadnienie decyzji w sposób umożliwiający ocenę prawidłowości dokonanych ustaleń W związku ze stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1pkt 1 lit.c uchylił zaskarżoną deczyję i stosownie do przepisu art. 152 stwierdzil, że zaskarzona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.