Uzasadnienie
Wraz ze skargą na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2009 r. Ł. B. złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu oświadczył, iż jest jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu żonę i małoletnie dziecko. Ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości [...] zł. Posiada mieszkanie o pow. [...] m² oraz oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Jego dochody z pracy wynoszą brutto [...] zł.
W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu skarżący wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie dziecka, żony i jego osoby wynoszą około [...] zł. Skarżący nie posiada samochodu. Żona skarżącego nie pracuje, zajmuje się wychowywaniem dziecka. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie posiada rachunku bankowego. Przedłożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia.
W wyniku rozpoznania wniosku postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał m.in., iż przeznaczenie posiadanych przez skarżącego środków na koszty postępowania sądowego nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny.
Pismem z dnia 28 grudnia 2009r. pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu od skargi ponad kwotę 200zł. W motywach podniesiono, iż wpis od skargi w pozostałej do uiszczenia wysokości 1.800 zł stanowi barierę finansową utrudniającą konstytucyjny dostęp do sądu.
Zgodnie z zarządzeniem z 13 stycznia 2010r. skarżący został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dokumentów: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, zeznania podatkowego za 2008r., innych mogących potwierdzić sytuację materialną skarżącego.
W odpowiedzi skarżący pismem z dnia 30 stycznia 2010r. wyjaśnił, iż za lata 2005-2009 nie otrzymywał dopłat z ARiMR oraz żadnej pomocy z ARR, nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu wynajmu sprzętu, dzierżawy gruntów, posiada na utrzymaniu córkę oraz niepracującą żonę, pomoc prawną uzyskuje od pełnomocnika zatrudnionego w firmie ojca. Ponadto wskazał, iż rachunek bankowy [...] należał i należy do brata skarżącego. Do pisma skarżący załączył zeznania podatkowe za 2008r.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach.
Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę.
Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.)..
Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z [...] października 2009 r. wraz z twierdzeniami podniesionymi w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, jak i jej możliwości finansowych.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, Sąd uznał, iż wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 244 §1 ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...).
Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest zatem w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W przedmiotowej sprawie, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 102 157 zł, wpis od skargi zgodnie z §1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), wynosi 2000zł. W dniu 21 października 2009 r. skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi 200 zł, zatem do opłacenia na obecnym etapie postępowania pozostała kwota 1800 zł.
Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania, zatem uiszczenie pozostałej kwoty wpisu od skargi w wysokości 1800 zł nie stanowi dla skarżącego bariery w dostępie do Sądu.
Zauważyć należy, iż skarżący pozostaje w stosunku zatrudnienia, z którego uzyskuje stałe dochody w kwocie netto [...] (średnie wynagrodzenie z trzech miesięcy wynikające z zaświadczenia z dnia 4 grudnia 2009 r.). Miesięczne wydatki skarżącego na zaspokojenie potrzeb własnych i rodziny w wysokości około [...] zł są zatem pokrywane z bieżących dochodów. Skarżący – zgodnie z oświadczeniem - posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Przeznaczenie zatem tych środków na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Ubiegający się o pomoc winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego.
Ponadto skarżący twierdzi, iż ma na utrzymaniu niepracującą żonę, podczas gdy z zeznania podatkowego za 2008rok wynika, iż małżonka uzyskała dochód w wysokości [...] zł, o czym skarżący nie wspomniał.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca ma możliwość - przy umiejętnym dysponowaniu posiadanymi środkami pieniężnymi - przeznaczenia ich części na wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, czego – na podstawie zebranego materiału dowodowego - nie sposób powiedzieć o Wnioskodawcy.
W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji postanowienia.