Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z... października 2009 r. nr... utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z... lipca 2009 r. nr...odmawiającą umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych.
Organ odwoławczy wskazał, że pismem z... czerwca 2009 r. M. R. i (dalej jako: skarżący) zwrócił się do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych J. R. zaliczek alimentacyjnych w wysokości... zł, z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej, ekonomicznej i zawodowej. W trakcie postępowania ustalono, że skarżący jest objęty pomocą finansową MOPR w S. w formie zasiłku stałego, który po pomniejszeniu o potrącenia alimentacyjne wynosi... zł, ma także przyznany zasiłek okresowy w wysokości... zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości... zł oraz obiady w Instytucie Służby Społecznej w S. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest po rozwodzie z żoną, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnym do... marca 2011 r. Ze względu na zły stan zdrowia nie pracuje.
Organ I instancji decyzją z... lipca 2009 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) – organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości...%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Zdaniem organu skarżący powyższego warunku nie spełnił.
Skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie, w którym stwierdził, że ze względu na pogarszający się stan zdrowia oraz niski dochód nie jest w stanie spełnić warunków o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 września 2007 r.
Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że skarżący nie spełnia warunków co do skuteczności egzekucji określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. Bowiem z załączonych do akt sprawy kart rozliczeniowych, wskazujących w jakiej wysokości zostały potrącone dłużnikowi alimenty wynika, iż ww. warunek nie został spełnionych nawet w najkrótszym z okresów o których wspomina ww. przepis tj. okresu 3 lat. W takiej sytuacji przepis art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r., wyklucza możliwość umorzenia przez organ właściwy dłużnika należności wypłaconych J. R. z tytułu przyznanych jej uprzednio zaliczek alimentacyjnych. Organ odwoławczy stwierdził, iż obecnie obowiązujące przepisy ustawy dają organowi kompetencję do umorzenia wnioskowanych należności, jedynie po spełnieniu ww. warunku z art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r., a okoliczności wskazane w odwołaniu brane są pod uwagę dopiero po ustaleniu spełnienia ww. warunku.
Skarżący na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył skargę i wniósł o jej uchylenie. W skardze opisał swoją niezwykle trudną sytuację zdrowotną i ekonomiczną. Podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia utrzymuje się jedynie ze środków pomocowych, które nie wystarczają mu na życie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, ponieważ przeprowadzona kontrola sądowo-administracyjna wykazała naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.
Podstawą materialno-prawną decyzji wydanych przez organy obu instancji jest ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. nr 1 poz. 7 ze zm.). Art. 30 ustawy z 7 września 2007 r. dotyczący umarzania należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej brzmi następująco: 1. Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
- 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
- 2. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
- 3. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Z treści wyżej przywołanego artykułu 30 wynika zatem, że istnieją dwie oddzielne możliwości umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w zależności od charakteru organu uprawnionego do wydania decyzji umorzeniowej.
Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r., daje organowi właściwemu dłużnika możliwość umorzenia należności wypłaconych z tytułu: świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaliczek alimentacyjnych o jakich mowa w ustawie z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych na podstawie ustawy z 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. Przepis ten nie wymaga złożenia wniosku przez dłużnika, a wysokość ewentualnego umorzenia zależy wyłącznie od długości trwania skutecznej egzekucji i to bez brania pod uwagę sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika.
Natomiast art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r., daje organowi właściwemu wierzyciela możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego po złożeniu takiego wniosku przez dłużnika alimentacyjnego i przy uwzględnieniu oraz zbadaniu sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika.
Przepis art. 2 ust. 9 i 10 ustawy z 7 września 2007 r., podaje definicje organu właściwego dłużnika i wierzyciela (i tak: organ właściwym dłużnika oznacza: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, zaś organ właściwym wierzyciela oznacza: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej). Z akt niniejszej sprawy wynika że zarówno dłużnik alimentacyjny, jak i osoba uprawniona do alimentów, zamieszkują w S. Zatem organ właściwy dłużnika i wierzyciela jest taki sam, jest to Prezydent Miasta S. Tak więc Prezydent Miasta S. miał kompetencje do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zarówno na podstawie ust. 1, jak i ust. 2 art. 30 ustawy z 7 września 2007 r.
Pod pojęciem "należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego", o jakich mowa w art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r., należy także rozumieć wypłacone na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, "zaliczki alimentacyjne". Wskazać bowiem należy, iż definicje obu pojęć są w istocie tożsame. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy z 22 kwietnia 2005 r., "zaliczka alimentacyjna" – oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 2007 r. "świadczenie z funduszu alimentacyjnego" – oznacza świadczenie pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów. Oba świadczenia finansowane są z tego samego źródła – dotacji celowej z budżetu państwa i są zadaniami administracji rządowej zleconymi gminie (art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. oraz art. 31 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r.).
Zatem oparcie się przez organy wyłącznie na wykładni językowej i wykluczenie możliwości umorzenia wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. było nieuprawnione.
Ponadto błędnie w zaskarżonych decyzjach uznano, że skarżący wniósł jedynie o umorzenie należności, które powstały z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wskazać bowiem należy, iż skarżący wniósł o umorzenie zaległości w kwocie... zł, a na tą kwotę (zgodnie z pismem Komornika Sądowego z... maja 2005 r.) składają się zarówno zaliczki alimentacyjne wypłacone na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r., jak i świadczenia alimentacyjne wypłacone po wejściu w życie ustawy z 7 września 2007 r.
Reasumując stwierdzić należy, że choć w zaskarżonych decyzji prawidłowo uznano, iż wobec skarżącego brak było możliwości umorzenia zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. z powodu zbyt krótkiego okresu skutecznej egzekucji. To jednak z uwagi na niezastosowanie wobec skarżącego art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. należało decyzje obu instancji uchylić.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien przeprowadzić postępowanie w którym dokona oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do umorzenia wnioskowych należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r., biorąc pod uwagę stan zdrowia i sytuację materialną skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.