Uzasadnienie
Wnosząc skargę na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2009 r. A. W. i K. M. wystąpiły (oddzielnie) z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
K. M. w ww. wniosku wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, utrzymuje się z emerytury swojej i męża odpowiednio w wysokości 1600 złotych i 2400 złotych. Ponadto jest współwłaścicielem domu o pow. 112 m2, obciążonego kredytem hipotecznym w wysokości 20.500 EURO oraz samochodu osobowego marki [...] z 1998 roku. Oświadczyła również, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśniła także, iż firma, której była właścicielem została zlikwidowana z dniem 5 stycznia 2009r.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z 18 grudnia 2009 r. wezwano K. M. do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W odpowiedzi na powyższe, skarżąca złożyła pismo procesowe z 29 grudnia 2009r. (data nadania), z którego wynika, iż wnioskodawczyni od 31 lat jest osobą chorującą na [...] oraz powikłania z tym związane ([...]). Wskazała, iż miesięcznie ponosi wydatki na: jedzenie (dieta) i leki w wysokości 1800 złotych, ratę kredytu hipotecznego w wysokości od 550 do 700 złotych w zależności od kursu waluty oraz utrzymanie domu w wysokości ok. 1000 złotych. Stwierdziła, iż wraz z mężem posiadają oszczędności w wysokości 2.500 złotych oraz skorygowała wcześniejsze oświadczenie wskazując, iż mąż otrzymuje emeryturę w wysokości ok. 2500 złotych. Do pisma załączyła decyzje o przyznaniu emerytury z [...] czerwca 2006r. i [...] stycznia 2009r. i dowody uiszczenia trzech rat kredytu hipotecznego w wysokości od 511,34 do 541,19 złotych.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe.
W przedmiotowej sprawie wpis od skargi stanowi, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), kwotę 100 złotych.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącą oszczędności w wysokości 2.500 złotych. Wysokość tej kwoty nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawczyni jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci wpisu sądowego nie jest możliwe bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawczyni. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skoro zatem wnioskodawczyni posiada środki pieniężne w kwocie 2.500 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wpis sądowy od skargi, nie spowodowałoby uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Ponadto skarżąca ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodu. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.