Uzasadnienie
Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego P. Sp. z o.o. w K. jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z (...)sierpnia 2019 r. nr (...), (...)utrzymująca w mocy decyzję własną z (...)lutego 2019 r. nr (...), (...)nakazującą zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze: od lipca 2016 r. grudnia 2016 r. w łącznej wysokości 6.750 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Organ I instancji na podstawie analizy dokumentacji podczas prowadzonego postępowania w zakresie spełniania przez skarżącą warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stwierdził, że Spółka nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego W. W. w łącznej wysokości 6.750 zł, za miesiące od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r., na skutek wydanego w dniu [...] listopada 2016 r. wyroku Sądu Okręgowego w G. sygn. akt [...] przyznającego ww. prawo do emerytury pomostowej z datą wsteczną, tj. od dnia 3 lutego 2016 r.
Pismem z 8 sierpnia 2018 r. wezwano Spółkę do zwrotu kwoty 6.750 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania do dnia wpłaty. Kwota wyliczona została na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli problemowej z 15 czerwca 2018 r. (z uwzględnieniem usuniętych przez stronę nieprawidłowości).
W związku z brakiem zwrotu środków, pismem z 23 listopada 2018 r., Spółka została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze: od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r.
Decyzją z (...)lutego 2019 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał Spółce zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze: od lipca 2016 r. grudnia 2016 r. w łącznej wysokości 6.750 zł.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazano, iż w okresie uzyskanego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, pracownikowi na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie przysługiwało prawo do emerytury pomostowej, wobec czego art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, z późn. zm.); dalej: "ustawa o rehabilitacji" nie miał zastosowania albowiem decyzja ZUS nie utraciła ważności, nie została zmieniona, uchylona, nie została stwierdzona jej nieważność, zatem była dokumentem w obrocie prawnym, który wywoływał konkretne skutki prawne.
Zaskarżoną decyzją z 1 sierpnia 2019 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy decyzję własną z (...)lutego 2019 r. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z treścią art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Z ustaleń kontrolujących poczynionych na podstawie dokumentów przedstawionych przez pracodawcę podczas kontroli wynika, że strona ubiegała się o wypłatę dofinansowania za okresy sprawozdawcze od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r., do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego W.W., który posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i ustalone prawo do emerytury. Spółka przy piśmie z 3 listopada 2018 r. przedstawiła bowiem kopię wyroku Sądu Okręgowego w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2016 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że pracownik W.W.z dniem 3 lutego 2016 r. spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do uzyskania świadczenia emerytalnego i tym samym Sąd przyznał ww. pracownikowi prawo do emerytury pomostowej. Wobec powyższego organ ustalił, że zatrudniony przez Spółkę w okresach sprawozdawczych od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r. pracownik posiada ustalone prawo do emerytury od dnia 3 lutego 2016 r.
Podkreślono, że dla rozstrzygnięcia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu w tym przypadku istotne znaczenie ma nie rodzaj pobieranego świadczenia (renta lub emerytura) lecz ustalone prawo do danego świadczenia, nawet zawieszonego lub częściowego. Przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji obejmuje swoim zakresem każde świadczenie emerytalne, nie wskazując podstawy prawnej przyznania świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z (...)lutego 2019 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- 1. prawa materialnego art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że nie istniały podstawy do jego zastosowania,
- 2. przepisów prawa procesowego - art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." poprzez załatwienie sprawy wbrew zasadom opisanym w treści ww. przepisów, w szczególności naruszając przepis prawa materialnego wymieniony w punkcie pierwszym powyżej.
W uzasadnieniu wskazano, iż skoro w okresie uzyskanego już przez skarżącą dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, pracownikowi temu, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu z dnia (...)lutego 2016r. nie przysługiwało prawo do emerytury pomostowej, to przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji nie miał zastosowania, jako że przedłożona przez pracownika decyzja ZUS, w podanym okresie, nie utraciła ważności, nie została zmieniona ani uchylona, ani też nie została stwierdzona jej nieważność, zatem była dokumentem w obrocie prawnym i jako taki wywoływała konkretne skutki prawne.
W konsekwencji, Spółka podtrzymała stanowisko, że nie może być tak, że strona dochowując najwyższej staranności odpowiada następnie za uchybienia, wobec błędnie wydanej decyzji organu, tu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., skorygowanej następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016r. sygn. akt [...], ani też tak, że do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania odwoławczego status prawny pracownika będzie na tyle nieokreślony, że pracownik ten, w oczekiwaniu na jego zakończenie, nie będzie miał swobody w podjęciu zatrudnienia, a to z obawy przed narażeniem pracodawcy na szkodę, polegającą na obowiązku zwrotu uzyskanego dofinansowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że zarzuty zawarte w skardze są zasadne.
Stosownie do art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Skoro zatem, jak trafnie wywodzi Spółka, w okresie uzyskanego już przez skarżącą dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, pracownikowi temu, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z (...)lutego 2016 r. nie przysługiwało prawo do emerytury pomostowej, analizowany przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji nie miał zastosowania, jako że przedłożona przez pracownika decyzja ZUS, w podanym okresie, nie utraciła ważności, nie została zmieniona ani uchylona, ani też nie została stwierdzona jej nieważność.
Należy w tym miejscu przywołać stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 11 października 2016 r., I UK 354/15, iż w orzecznictwie SN panuje zgodny pogląd, że pojęcie ustalenia prawa do świadczeń jest używane w prawie ubezpieczeń społecznych w wielu różnych kontekstach, lecz zawsze odróżniane od pojęcia spełniania warunków do ich przyznania. Są to instytucje regulowane odrębnymi przepisami i mające różne znaczenie w obrocie prawnym. O istnieniu prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego stanowi art. 100 ustawy emerytalnej, przewidujący jego powstanie z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, natomiast ustalenie prawa do świadczeń wymaga deklaratywnej decyzji organu rentowego prawo to indywidualizującej, jeśli zostanie złożony przez osobę zainteresowaną stosowny wniosek. Wynika stąd, że istnienia prawa do świadczeń, wiążącego się ze spełnieniem warunków nabycia tego prawa, nie można utożsamiać z ustaleniem prawa do świadczenia (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1989 r., III UZP 11/89, OSNCP 1990 nr 6, poz. 72 i wcześniejszą uchwałę z dnia 10 sierpnia 1988 r., III UZP 22/88, OSNCP 1989 nr 12, poz. 194, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2007 r., IUK323/06, OSNP 2008 nr 9-10, poz. 145).
Decyzje emerytalno–rentowe są deklaratoryjnymi aktami administracyjnymi. Celem wydania tych decyzji jest zadeklarowanie spełnienia warunków powstania prawa i jego nabycia in abstracto. Konkretyzacja uprawnień emerytalno–rentowych, wynikających z ustawy emerytalnej, rodzi określony stopień związania organu rentowego i zainteresowanego wydaną decyzją. W czasie trwania konkretnej i wiążąco ustalonej sytuacji prawnej zainteresowanego, dopóki nie ulegnie ona ex lege zmianie albo nie zostanie wykazana wadliwość rozstrzygnięcia, nie jest dopuszczalna modyfikacja prawomocnej decyzji rentowej. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 października 2006 r., II UK 67/06 (LEXnr585797), późniejsze uchylenie błędnej decyzji organu rentowego, której ocena, w świetle art. 100 ustawy emerytalnej, nakazuje uznać, że uprawnienie nigdy nie zostało nabyte, wywołuje skutki prawne dopiero od daty uchylenia.
Należy podkreślić, że niesporne jest, iż w rozpoznawanej sprawie dopiero Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...] stwierdził przysługujące pracownikowi prawo do emerytury pomostowej od dnia 3 lutego 2016r.; innymi słowy stwierdził, że rzeczywiście, wbrew stanowisku ZUS, spełnione zostały wszystkie przesłanki jego uzyskania.
Sąd podziela pogląd strony skarżącej, iż okoliczność, o której mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji wystąpiła dopiero z chwilą wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w G. w dniu [...] listopada 2016r., którym sąd ten przyznał pracownikowi prawo do emerytury.
Organ rozpoznając sprawę ponownie będzie pamiętać o poczynionych wyżej wskazaniach Sądu.
Z wyżej wyłożonych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz rozstrzygnięcie je poprzedzające.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną na rzecz strony skarżącej kwotę 2.137 zł składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 320 zł, koszty pełnomocnika skarżącej Spółki w wysokości 1.800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.) oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17 zł.