Uzasadnienie
Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Wnioskodawca wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną - zamieszkują w domu o pow.... m². Skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow.... ha, nie posiada przedmiotów wartościowych i oszczędności pieniężnych, a miesięczne dochody z gospodarstwa rolnego wynoszą około... zł, żona skarżącego uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości... zł. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż miesięczne wydatki skarżącego związane z opłaceniem prądu, podatku rolnego, KRUS-u, wody i telefonu wynoszą około... zł. Wydatki na utrzymanie dwóch osób wynoszą... zł. Ponadto wskazał, iż nakłady w gospodarstwie rolnym wynoszą miesięcznie... zł, w tym zakup środków ochrony roślin i nawozów, zakup paliwa i utrzymanie sprzętu rolniczego, utrzymanie zwierząt oraz zakup obowiązkowego ubezpieczenia.
W dodatkowym oświadczeniu wskazał, iż nie posiada kont ani lokat dewizowych oraz nadesłał wyciąg z rachunku bankowego z okresu ostatnich 3 miesięcy.
Postanowieniem z 28 września 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że brak przesłanek przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W piśmie z 15 października 2010 r. strona zawarła sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W orzeczeniu z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, na fakt, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy.
W niniejszej sprawie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z małżonką, nie mając innych osób na utrzymaniu. Prowadzone przez niego gospodarstwo rolne jest dużych rozmiarów (ponad... ha) i jest dla skarżącego stabilnym źródłem dochodów. Skarżący uzyskuje co miesiąc dochody z pracy w wysokości ponad... zł, natomiast jego małżonka świadczenie emerytalne w kwocie... zł. Ponadto skarżący otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych tj.... zł rocznie. Taka wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego, pomimo wskazanych nakładów związanych z produkcją rolną, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Nie można bowiem uznać, iż wnioskujący należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Skarżący przedstawił wyłącznie zaświadczenie o wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego, rozliczenie zużycia wody i energii, telefonu, zapłaty podatku rolnego oraz ubezpieczenia w KRUS. Nie przedstawił natomiast żadnych rachunków potwierdzających zakup środków do produkcji rolnej oraz innych nakładów w gospodarstwie rolnym we wskazanej wysokości tj.... zł miesięcznie.
Dodatkowo wskazać należy, iż z nadesłanej historii rachunku bankowego wynika, iż skarżący uzyskuje również środki finansowe w postaci zwrotu podatku akcyzowego - w maju 2010 r. w kwocie... zł oraz wsparcie specjalne z Agencji Rynku Rolnego – sektor... w czerwcu 2010 r.... zł.
Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika jak i przyszłe koszty sądowe.
Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 należało orzec jak w sentencji postanowienia.