Uzasadnienie
Województwo [...] wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawiono sytuację finansową Województwa, wskazując m.in., iż posiadane środki publiczne w całości przeznaczane są na wydatki i rozchody publiczne, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o finansach publicznych i innych ustawach szczególnych. Wyjaśniono, iż w budżecie na rok 2017 – ustalonym uchwałą sejmiku Województwa [...] nr [...] – przewidziano plan dochodów w wysokości [...].
Dodatkowo wskazano, iż w 2014 r. Województwo zmuszone było zaciągnąć pożyczkę długoterminową z budżetu państwa w wysokości [...] zł w związku z koniecznością spłaty zaległych rat z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw za 2013 i 2014 r. Otrzymana pożyczka z budżetu państwa generuje koszty jej obsługi – w 2017 r. na spłatę odsetek od pożyczki zaplanowano kwotę [...] zł. Ponadto Województwo zobowiązane jest do spłaty w 2017 r. rat kredytów długoterminowych oraz do wykupu obligacji w wysokości zaplanowanej w łącznej kwocie [...] zł oraz odsetek od tych kredytów oraz obligacji.
Środkami gromadzonymi na rachunku budżetu Województwa opłacane są na bieżąco wydatki związane z realizacją zadań własnych. W 2017 r. Województwo realizowało zadania związane z wdrażaniem programów finansowanych z udziałem środków pochodzących z Unii Europejskiej, w związku z unijną perspektywą finansową na lata 2014-2020. Przypadające na 2017 rok obciążenie z tytułu wpłaty do budżetu państwa w łącznej kwocie [...] zł stanowi 17,1% planowanych na bieżący rok budżetowy dochodów podatkowych, stanowiących główne źródło dochodów własnych Województwa.
Zgodnie ze sprawozdaniem Rb-Z o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji, według stanu na koniec III kwartału 2017 r. kwota długu Województwa [...] wyniosła [...] zł. Zgodnie zaś ze sprawozdaniem Rb-NDS o nadwyżce/deficycie za okres od początku roku do dnia 30 września 2017 r. planowane dochody Województwa na 2017 r. według stanu na dzień 30 września 2017 r. wynosiły [...] zł, a więc dług Województwa na koniec III kwartału 2017 roku stanowił 53% planowanych dochodów.
Ponadto we wniosku wskazano, że wartość środków trwałych wnioskodawcy (według bilansu na ostatni rok) wykazana na formularzu PPPr wyniosła [...] zł (wg bilansu jednostki budżetowej i samorządowego zakładu budżetowego za 2016 rok). Województwo wskazało, że posiada cztery rachunki bankowe, na których posiadało środki w wysokości: [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł.
Przy piśmie z 10 stycznia 2018 r. Województwo nadesłało kopię uchwały budżetowej za rok 2018 wraz z załącznikami.
Postanowieniem z 19 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Województwo wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.
Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.
W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Województwo nie wykazało, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Referendarz wskazał iż w uchwale budżetowej Województwa [...] na 2018 r. ustalono łączną kwotę planowanych dochodów budżetu Województwa [...] na 2018 r. w wysokości [...] zł.
Słusznie zauważył, iż w uchwale budżetowej na 2018 rok zostały utworzone rezerwy: ogólna i celowa – w łącznej wysokości [...] zł. Sama rezerwa ogólna wyniosła [...] zł.
Prawidłowo wskazał powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (postanowienia NSA z 19 października 2011 r. o sygn. akt I OZ 773/11 oraz z 10 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ 263/13), że środki z rezerwy ogólnej mogą być wykorzystane na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz, że wnosząc skargę jednostka samorządu terytorialnego powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na prowadzenie postępowania sądowego lub też zwrócić się do odpowiedniego podmiotu o zabezpieczenie takich środków, np. poprzez ustanowienie funduszu celowego.
Zasadnie stwierdził, iż Województwo [...] posiadało w dniu złożenia wniosku środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości wielokrotnie przewyższającej należy w sprawie wpis sądowy.
Właściwie wskazał, iż prawo pomocy może być udzielone jednostkom organizacyjnym w sytuacji, w której są one pozbawione możliwości zgromadzenia żądanej opłaty sądowej, a nie w sytuacji gdy środki takie wprawdzie posiadają, jednakże są one przeznaczone na spłatę innych zobowiązań. W niniejszej sprawie wnioskująca strona milczeniem pominęła powyższą kwestię, nie wyjaśniła przy tym powodów dla których nie zaplanowała w roku budżetowym 2018 wydatków z tytułu postępowań sądowych.
Sąd zauważa, że niniejsza sprawa jest kolejnym postępowaniem sądowym wszczętym przez Województwo w związku ze składanymi wnioskami o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw. Pomimo zaskarżania wydawanych decyzji administracyjnych Województwo nie podjęło działań w celu zapewnienia środków pieniężnych w ramach uchwalanego budżetu, np. tworząc rezerwę na ewentualne koszty sądowe. Taką postawę uznać należy za niezasługującą na uwzględnienie, w szczególności wobec innych jednostek samorządu terytorialnego, które wydatki takie uwzględniły.
Należy stwierdzić, że Województwo nie jest pozbawione źródeł dochodów, a tym samym nie jest pozbawione środków finansowych, a co więcej ma możliwość kształtowania swojego budżetu. Fakt pominięcia w planowaniu wydatków budżetowych kosztów postępowań sądowych, bądź ich marginalizacja, nie może usprawiedliwiać wniosku o pomoc ze strony państwa w sytuacji, gdy środki takie przeznacza na spłatę zobowiązań niemających charakteru priorytetowego przed kosztami sądowymi.
Sąd podzielił zatem stanowisko starszego referendarza sądowego, zgodnie z którym Województwo nie wykazało, iż jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ono możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.