Uzasadnienie
Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi T. S. jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r. Postanowieniem tym utrzymano w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku w sprawie o przyznanie płatności do gruntów rolnych.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] maja 2009 r. D.S. pełnomocnik T. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009. Kontrola kompletności tegoż wniosku wykazała braki formalne – brak podpisu wnioskodawcy.
W związku z powyższym pismem z dnia 9 czerwca 2009 r. wezwano pełnomocnika wnioskodawczyni w trybie art. 64 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. [(Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071) ze zm.) – dalej k.p.a.] do usunięcia ww. braku formalnego wniosku.
Korespondencja zawierająca wezwanie była dwukrotnie awizowana w dniu 15 czerwca 2009 r. i 22 czerwca 2009 r. i ze względu na niepodjęcie przez adresata została zwrócona do nadawcy w dniu 30 czerwca 2009 r.
Następnie pismem z dnia 27 lipca 2009 r. poinformowano T. S. o pozostawieniu jej wniosku z dnia [...] maja 2009 r. bez rozpoznania z uwagi na nie usunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych wniosku.
W dniu 17 sierpnia 2009 r. pełnomocnik wnioskodawczyni złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że od dnia 3 czerwca 2009 r. przebywał za granicą u rodziny. Pod adresem, na który wysłano pismo z dnia 9 czerwca 2009 r. nikt więcej natomiast nie zamieszkuje. Pełnomocnik dodał ponadto, że nie spodziewał się w okresie wyjazdu żadnego pisma z organu i dlatego nie informował o swoim wyjeździe. Do wniosku dołączono kserokopię paszportu z datą wyjazdu i powrotu do Polski oraz kserokopię biletu lotniczego. Jednocześnie D. S. złożył podpis na wniosku o przyznanie płatności na rok 2009.
Po rozpoznaniu wniosku strony Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych stwierdzając, iż wnioskodawca nie wypełnił przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a. w szczególności nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto prośba o przywrócenie terminu nie została złożona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, która zdaniem organu nastąpiła w dniu 2 lipca 2009 r. (dzień powrotu pełnomocnika wnioskodawczyni do Polski).
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził w szczególności, że wbrew stanowisku organu nie uchybił 7-dniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. O brakach formalnych wniosku z dnia [...] maja 2009 r. dowiedział się bowiem dopiero z pisma organu z dnia 27 lipca 2009 r., w którym zawarto informację o pozostawieniu ww. wniosku bez rozpoznania. Pismo to doręczono jednak pełnomocnikowi dopiero w dniu 13 sierpnia 2009 r. zaś wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 17 sierpnia 2009 r.
Po rozpoznaniu zażalenia strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści organ odwoławczy zauważył, że informację o uchybieniu terminu strona uzyskała w dniu 13 sierpnia 2009 r. otrzymując pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Prośba o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wpłynęła zaś w dniu 17 sierpnia 2009 r., czyli w ustawowym terminie.
Następnie wskazał, że zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania, strona ma obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku oraz ze względu na fakt, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności na rok 2009 wszczęto na wniosek strony (strona miała świadomość wszczęcia postępowania) doręczenie pism pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
Organ odwoławczy stwierdził również, że pełnomocnik strony nie wykazał, że uchybienie terminu zaistniało bez jego winy. Wyjazd zagraniczny na okres jednego miesiąca z pewnością nie był nagłym wyjazdem, lecz był przez pełnomocnika zaplanowany, a w takim przypadku należało zawiadomić organ o zmianie miejsca pobytu.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora [...] OR ARiMR w W. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca powołała argumentację analogiczną jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. W szczególności podkreślono więc, że organ I instancji błędnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu. Wskazano również, że pełnomocnik strony wykazał, że w czasie gdy wysłano do niego wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] maja 2009 r. przebywał za granicą i nie mógł odebrać korespondencji. Pełnomocnik strony miał też prawo domniemywać, że wniosek z dnia [...] maja 2009 r. został wniesiony prawidłowo, ponieważ jego wypełnienie odbyło się przy udziale pracownika ARiMR.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] OR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Podkreślić należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie było obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi, stwierdzić należy, że jest ona uzasadniona.
W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor [...] OR ARiMR w W. powołując się na treść art. 41 §1 k.p.a. stwierdził, że pełnomocnik strony nie dopełnił obowiązku powiadomienia organu o zmianie swojego adresu. W związku z tym doręczenie wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] maja 2009 r. pod dotychczasowy adres miało skutek prawny.
W ocenie Sądu skuteczność doręczenia ww. wezwania pod nieobecność pełnomocnika strony nie jest w przedmiotowej sprawie sporna. Wątpliwości budzi natomiast uznanie przez organ odwoławczy, że fakt nie zawiadomienia organu przez pełnomocnika strony o zmianie miejsca pobytu ma decydujące znaczenie przy ocenie jego wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Sądu nie należy – tak jak to uczynił organ odwoławczy – utożsamiać zmiany adresu, o której mowa w art. 41 §1 k.p.a. z czasową zmianą miejsca pobytu pełnomocnika strony. W artykule tym chodzi bowiem o adres mieszkania, w którym strona stale przebywa. Pełnomocnik strony tego adresu nie zmienił, nie wyprowadził się na stałe ze swojego mieszkania, lecz był w nim czasowo nieobecny z powodu wyjazdu za granicę. W takiej sytuacji pełnomocnik strony nie miał obowiązku informowania organu o czasowej nieobecności w kraju tym bardziej, że o takiej konieczności nie był przez orzekające w sprawie organy pouczony. Nie mógł też przewidzieć, że wniosek z dnia [...] maja 2009 r. wypełniony w obecności urzędnika ARiMR może zawierać łatwo dostrzegalne uchybienie – tj. brak podpisu wnioskodawcy.
Wskazany powyżej przepis art. 41 §1 k.p.a. nie miał więc w przedmiotowej sprawie zastosowania i nie został naruszony przez stronę. W związku z tym – słusznie uznając, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełniania braków został złożony w terminie – należało rozważyć okoliczności usprawiedliwiające w ocenie strony uchybienie terminu.
W związku z powyższym wskazać należy, że organy ponownie przeprowadzając postępowanie powinny w szczególności ocenić, czy nieobecność pełnomocnika strony w kraju uprawdopodobnia brak winy strony w uchybieniu terminu, czy też zasadnym czyni zarzut, że strona nie dochowała w swym działaniu należytej staranności. Podkreślenia wymaga, że ocena ta powinna być dokonana w świetle okoliczności podnoszonych przez pełnomocnika strony. W szczególności chodzi tu o fakt osobistego złożenia wniosku przez pełnomocnika strony, wypełnienie wniosku w obecności pracownika ARIMR oraz o charakter stwierdzonego w złożonym wniosku uchybienia formalnego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające nie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.