Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia (...).07.2005 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – stosownie do treści art. 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa z dnia (...).03.2005 r. o odmowie potwierdzenia, że H. B. ur. (...).10.1932 r. w S. był aresztowany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i umieszczony w szpitalu od (...).10.1956 r. do (...).04.1959 r. za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.
Zakwestionowana decyzja została doręczona 6.04.2005 r., w której zawarto prawidłowe pouczenie o terminach i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono 2.05.2005 r. – nie wnosząc o przywrócenie terminu (zob. treść pisma i datę stempla pocztowego).
W skardze – żądając uchylenia postanowienia i zarządzenia kosztów postępowania – zarzucono obrazę art. 7-9 kpa. Skarżący podniósł – w motywach – że w okresie od 30.03. do 1.05. sam był poważnie chory i nie mógł z tej racji wnieść środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę – wnosząc o oddalenie wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, iż w toku postępowania – stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia – prawa nie naruszono. Podnieść też trzeba, że w sytuacji, kiedy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie połączono z żądaniem przywrócenia terminu do jego wniesienia, to stosownego w tym względzie postanowienia Organ nie mógłby wydać z urzędu. Podniesienie tej ostatniej kwestii, dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, tego uchybienia nie sanuje. Innymi słowy wskazać trzeba, że sąd nie może w tym postępowaniu zastąpić organu i przywrócić terminu, chociażby takie żądanie było całkowicie uzasadnione. Tym samym nie naruszało treści art. 7-9 kpa, o czym mowa w skardze, a także dyrektyw zawartych w art. 134 kpa.
Mając powyższe na względzie należało – stosownie do treści art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji.