Uzasadnienie
P. Sp. z o. o. w P. wraz z wniesieniem skargi wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł. Na koniec powyższego roku strona skarżąca poniosła stratę w wysokości – [...] zł. Strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w osobie r. pr. M. C.- wpisanej na Listę Radców Prawnych prowadzona przez OIRP w B.pod nr [...]. Skarżąca wskazała, że uzasadnieniem dla niniejszego wniosku jest konieczność zaskarżenia negatywnego rozstrzygnięcia organu w przedmiocie przyznania dotacji unijnej w ramach Programu PO IG 2007-2013 w kwocie [...]zł. Wpis sądowy w tej sprawie odnoszący się do ww. wartości przedmiotu zaskarżenia – tj. kwota [...] zł jest niemożliwy do zapłacenia przez skarżącego. Skarżąca wyjaśniła, że dopiero pod koniec 2009 r. faktycznie wznowiła działalność gospodarczą oraz, że negatywnie oceniony aktualny projekt unijny wpłynąć miał na znaczny rozwój działalności skarżącej.
Dodatkowo podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza odbywa się w wynajętych pomieszczeniach, na maszynach stanowiących własność leasingodawcy. Strona skarżąca oświadczyła, że nie dysponuje żadnym majątkiem ani środkami finansowymi na pokrycie opłat sądowych w tej sprawie. Wnioskodawca posiada rachunek bankowy w [...] ze stanem [...] złotych. Skarżąca oświadczyła, że ww. środki aktualnie zgromadzone na rachunku bankowym przeznaczone są na bieżącą spłatę zobowiązań Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żądnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)).
Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.
Podnieść należy, iż zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń wynikających z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącej, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy.
Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których Wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 200 złotych (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 30 e ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju).
Mając na uwadze powyższe, rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona skarżąca nie wykazała, że nie żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim posiadanie na rachunkach bankowych środków pieniężnych w wysokości [...] złotych. Mając powyższe na uwadze, z samego faktu zgromadzenia na rachunkach bankowych znacznych środków finansowych w wysokości [...] złotych, uiszczenie kwoty wpisu nie może doprowadzić do wniosku, że strona skarżąca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosku tego w żaden sposób nie może zmienić wykazana strata w 2009 r. w wysokości [...] złotych. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, co przedstawiono wyżej.
Należy podkreślić, iż wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością strony i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów.
Ponadto należy zauważyć, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych (m.in. odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 16 października 2009 r.) wynika, iż skarżąca spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niego postępowanie układowe.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż strona skarżąca jest w stanie zgromadzić niezbędne środki finansowe w wysokości 200 złotych na pokrycie wpisu sądowego. Zdaniem Sądu skarżąca może wygospodarować z własnego budżetu określone środki finansowe i przeznaczyć je na koszty sądowe i ewentualnie profesjonalnego pełnomocnika, jeśli uzna jego obecność w postępowaniu za zasadną.
Ponadto stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Skarżąca spółka w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winna uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności.
Powyższe pozwala przyjąć, że strona skarżąca jest w stanie uiścić należny wpis sądowy, tym bardziej, że z obowiązkiem jego poniesienia powinna się liczyć od dłuższego czasu.
Kolejnym argumentem przemawiającym za oddaleniem żądania skarżącej spółki jest fakt, że przedmiotem skargi jest negatywne rozstrzygnięcie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydane na skutek wniosku skarżącej spółki o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. W takim stanie rzeczy stwierdzić należy, że spółka starająca się dofinansowanie projektu posiada również własne środki na jego realizację.
Niezależnie od powyższego odnosząc się do kwestii wyznaczenia radcy prawnego z urzędu w osobie r.pr. M. C. stwierdzić należy, iż Sąd nie wyznacza konkretnego pełnomocnika dla skarżących. Art. 253 p. p. s. a. stanowi, że o wyznaczenie adwokata sąd zwraca się do właściwej rady okręgowej izb radców prawnych. To Rada Okręgowa Izb Radców Prawnych w W. a nie Sąd, wyznacza konkretnego radcę prawnego z listy właściwej Rady jako kandydata na pełnomocnika z urzędu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.