Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R.K. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS") z... września 2019 r. nr..., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora...Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny") z... maja 2019 r. nr....
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Oddziału ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącego na podstawie poszczególnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Postanowieniem z...marca 2019 r. nr..., organ egzekucyjny umorzył postępowanie prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr... i...2 oraz... –... z... lutego 2019 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za..., ubezpieczenie zdrowotne za okres od... do.... oraz Fundusz Pracy za.... z uwagi na fakt, że ww. zaległości zostały już wcześniej objęte tytułami wykonawczymi z... września 2017 r. nr...,...–... oraz.... Następnie, w piśmie z... kwietnia 2019 r. Skarżący podnosząc zarzut przedawnienia zwrócił się o umorzenie prowadzonej wobec niego egzekucji.
Postanowieniem z... maja 2019 r. o wskazanym powyżej numerze organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr...–...., nr..., nr..., nr..., nr... –..., nr...-..., nr... za okres od... do..., nr...., nr..., nr... za okres..., nr..., nr..., nr... za okres od... do..., nr... i nr.... Jednocześnie odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr...–..., nr.... za okres..., nr...–... za okres od... do...,... za okres... r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ egzekucyjny zaznaczył, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego wskazanych przez Skarżącego okoliczności ustalił, że Strona w dniu... grudnia 2017 r. dokonała wykreślenia wpisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dniem... lipca 2013 r. Wobec powyższego należności z tytułu składek i odsetek, a także z tytułu kosztów upomnienia za okres od... do... zostały odpisane. Jednocześnie wskazano, że należności na ubezpieczenia społeczne za okres..., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od... do... oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres... pozostają nadal wymagalne. Podkreślono, że w odniesieniu do należności za ww. okres zostały podjęte czynności, które zawiesiły bieg terminu przedawnienia. Ponadto bieg terminu przedawnienia nie został odwieszony, a postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie jest w dalszym ciągu w toku.
Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie zaskarżając je w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podkreślił, że nie otrzymał tytułów wykonawczych i nie mógł się z nimi zapoznać. Jednocześnie wyjaśnił, że osoba która odebrała tytuły wykonawcze wysłała je do Wielkiej Brytanii na adres, pod którym Skarżący już nie mieszkał, a nowi lokatorzy twierdzili, że nie otrzymali przesyłki. Dodatkowo Skarżący podkreślił, że tytuły wykonawcze odebrane w 2016 i 2017 roku również nie dotarły do Wielkiej Brytanii gdzie pracuje i mieszka.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z... września 2019 r. o wskazanym powyżej numerze utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie z...maja 2019 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienie, Dyrektor IAS odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu zauważył, że z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych od nr... do nr..., skierowana do Skarżącego na adres W. ul.... m..., została doręczona w dniu... grudnia 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że ww. przesyłkę odebrał S.M. posługujący się pieczątką firmy "R." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe R.K.. Przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych nr..., od nr... do... oraz nr... również została doręczona w dniu... grudnia 2019 r. R.K. posługującemu się pełnomocnictwem not. Rep A nr....
Następnie wyjaśniono, że organ egzekucyjny nie ponosi winy za fakt wysłania przez ww. osobę tytułów wykonawczych na adres, pod którym Skarżący już nie mieszał. Dyrektor IAS wskazał, że jeżeli strona pracuje i mieszka za granicą powinna w sposób szczególny zadbać o zabezpieczenie swoich interesów w kraju. W przypadku gdy powierza ona odbiór korespondencji pełnomocnikowi, to przede wszystkim powinna dołożyć wszelkich starań, aby był on na bieżąco informowany o każdej zmianie adresu swojego mocodawcy. Skarżący nie informując pełnomocnika o zmianie adresu zamieszkania nie zadbał odpowiednio o własne interesy, a tym samym działał na własną szkodę.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzonych należności Dyrektor IAS w pierwszej kolejności przytoczył przepisy regulujące kwestie przedawnienia należności z tytułu składek oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 24 ust. 4 tej ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 z późn. zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W myśl ust. 5b powyższego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Natomiast zgodnie z ust. 5 f cyt. artykułu w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Następnie wskazano, że po ustaniu okoliczności przerywających bieg terminu przedawnienia, termin ten biegnie od początku. Dalej, Dyrektor IAS podkreślił, że w niniejszej sprawie zostały wydane decyzje określające wysokość zadłużenia, za poszczególne okresy, z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Po uprawomocnieniu się powyższych decyzji wystawione zostały tytuły wykonawcze.
W świetle powyższego, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne objęte tytułami wykonawczymi z... listopada 2016 r. nr:... (dot. okresu... -...),...(dot. okresu... -...),...(dot. okresu... -...),.... (dot. okresu... -...),... (dot. okresu... -...),...(dot. okresu... -...),... (dot. okresu... -...) i... (dot. okresu... -...), a także należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres..., objęte tytułem wykonawczy nr... z... września 2017 r. oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres... objęte tytułem wykonawczym nr...z dnia...września 2017 r. nie uległy przedawnieniu gdyż doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora IAS z... września 2019 r., Skarżący zarzucił "naruszenie zasady praworządności, które polegało, m.in. na prowadzeniu postępowania bez analizy, czy osoba odbierająca korespondencję posiadała stosowne pełnomocnictwo, a dalej nie podjęciu przez organ działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego". Skarżący wskazał również na błąd w ustaleniach w zakresie zawieszenia biegu przedawnia roszczeń.
W odpowiedzi na skargę Dyrektora IAS podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Postanowieniem z... maja 2019 r. o wskazanym powyżej numerze, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości z tytułu nieopłaconych składek w tym: na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od... do... i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr...–..., nr....za okres..., nr...–... za okres od... do...,...za okres... r.
Zaskarżonym postanowieniem z... września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, utrzymał ww. postanowienie w mocy.
Należy wskazać, że na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:
- 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
- 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
- 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
- 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
- 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
- 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
- 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 9) na żądanie wierzyciela;
- 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Postępowanie egzekucyjne może być również umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).
Zgodnie z treścią art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny, na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu, wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.
Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnieść na każdym etapie egzekucji, a organ jest obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne z urzędu, o ile stwierdzi wystąpienie przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie wskazanych w tym przepisie przesłanek obliguje do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów czy w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (zob. P. Pietrasz, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [w:] D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz., wyd. LEX 2015, wersja elektroniczna).
W myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Na podstawie art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jak wynika z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych od nr...do nr..., skierowana do Skarżącego na adres W. ul. K.... m..., została doręczona w dniu... grudnia 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że ww. przesyłkę odebrał S.M. posługujący się pieczątką firmy "R." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe R.K.. Przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych nr..., od nr... do... oraz nr..., również została doręczona w dniu... grudnia 2019 r. S.M. posługującemu się, jak to stwierdził organ, pełnomocnictwem not. Rep A nr....
W skardze Skarżący podniósł m.in., iż organ przeprowadził postępowanie bez analizy, czy osoba odbierająca korespondencję posiadała stosowne pełnomocnictwo.
Wobec faktu, iż do akt sprawy nie załączono pełnomocnictwa dla S.M., któremu doręczono przesyłkę zawierającą odpisy ww. tytułów wykonawczych, Sąd wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie o wyjaśnienie, czy organ administracji posiada pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego S.M., a jeśli tak o nadesłanie ww. pełnomocnictwa do tut. Sądu najpóźniej do dnia... września 2020 r. We wskazanym terminie organ nie przedłożył przedmiotowego pełnomocnictwa.
Zgodnie z art. 133 § 1, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami oraz przed sądem, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli Sądu. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni prawidłowość doręczenia tytułów wykonawczych, uwzględniając przedstawione wyżej wywody i wykładnię prawa.
Z podanych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.