Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez H. P. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] maja 2008 r. H. P.i złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w D. wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, w który zadeklarował działki rolne położone na czternastu działkach ewidencyjnych położonych na terenie powiatu [...] w województwie [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR w D. odmówił przyznania stronie wnioskowanych płatności. Rostrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją nr [...] wydaną przez Dyrektora [...] OR ARiMR w S. Powyższa decyzja organu II instancji stała się przedmiotem skargi H. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Następnie pismem z dnia 9 lutego 2012 r. skarżący na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. zwrócił się Kierownika BP ARiMR w D. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Dyrektora OR ARiMR.
W dniu [...] marca 2012 r. Dyrektor [...] OR ARiMR w S. wydał postanowienie nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia o takiej treści wskazał, iż nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone wszczęte wcześniej postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące decyzji objetych wnioskiem o wznowienie.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] lpca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu zaznaczył w szczególności, iż przepisy procesowe nie zawierają unormowań regulujących kwestię dopuszczalności – po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego – wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub wznowienia postępowania. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (m.in. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1999 r. II SA/Gd 1353/98) organ stwierdził jednak, że skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Podstawowym argumentem przemawiającym za taką wykładnią jest zaś konieczność wyeliminowania niekorzystnego zbiegu uprawnień do weryfikacji ostatecznych decyzji w trybie postępowania sądowego oraz w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Prezes ARiMR podkreślił, że H. P. pismem z dnia 11 sierpnia 2010 r. wniósł do WSA w S. skargę na decyzję Dyrektora [...] OR ARiMR w S. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w D. o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008. Wniosek o wznowienie postępowania w powyższej sprawie został natomiast złożony później – w lutym 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Adminiracyjnego w Warszawie H. P.i wniósł o uchylenie postanowienia Prezesa ARiMR zarzucając mu naruszenie:
- art. 148 § 1 w związku z art. 145 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu przez organy ARiMR, że brak prawomocności wyłącza zastosowanie jednomiesięcznego terminu na zgłoszenie okoliczności do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w wyniku złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego;
- art. 138 k.p.a., polegające na zaniechaniu przez organ II instancji ponownego rozpatrzenia sprawy, a oparcie się jedynie na ustaleniach organu ! instancji;
- art. 77 ust. 1 i 4 k.p.a., polegające na zaniechaniu przez organ II instancji zebrania, rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżący wskazał, że stanowisko organów ARiMR stoi w wyraźnej sprzeczności ze przyjętymi przez ustawodawcę rozwiązaniami proceduralnymi. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. jest zobowiązana złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o podstawach do wznowienia. Oczekiwanie na zakończenie toczącego się postępowania przed sądem administracyjnym w przypadku, gdy w tym czasie upłynie termin jednego miesiąca na wznowienie postępowania, stwarzałoby więc sytuację w której strona nigdy nie mogłaby skorzystać z instytucji wznowienia postępowania.
Skarżący zwrócił następnie uwagę, iż w dniu 24 maja 2012 r. w sprawie objętej postępowaniem sądowym zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę kasacyjną. W związku z tym postępowanie sądowe zostało zakończone a decyzja, która była przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania stała się prawomocna. Wydając w dniu [...] lipca 2012 r. zaskarżone postanowienie organ II instancji nie wziął jednak tego faktu pod uwagę, co potwierdza słuszność podniesionych w skardze zarzutów.
Skarżący dodał ponadto, iż w momencie formułowania ww. skargi kasacyjnej do NSA nie posiadał wiedzy odnoszącej się do elementów wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wskazał, że argumenty zawarte we wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatnści bezpośrednich i ONW na rok 2008 zostały już rozpatrzone przez Wojewodzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który po ich zbadaniu uznał skargę za bezzasadną. Tym samym należy stwierdzić, że wznowienie postępowania w oparciu o argumenty skarżącego, które zostały oddalone przez sąd byłoby niedopuszczalne, ponieważ godziłoby w zasadę powagi rzeczy osądzonej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.inn. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 30 lipca 2012r., poz. 270.), dalej,,p.p.s.a."", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie tegoż rozstrzygnięcia.
Kierując się powyższym, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 148 kodeksu postępowania administracyjnego – ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.(t.j. Dz. U. Nr 98,poz. 1071 z póżn. zm.), dalej: k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Jako podstawę wznowienia Strona wskazała przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiący, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję..
Badając dopuszczalność wznowienia postępowania, właściwy organ administracji publicznej ustala, czy wniosek pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.pa., czy zawiera podstawowe elementy formalne, czy rzeczywiście dotyczy wznowienia postępowania, czy strona powołała jedną z ustawowych podstaw wznowienia zawartych w art. 145 i 145a k.p.a.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż postanowienie o odmowie wznowienia postępowania z dnia [...] marca 2012r wskazało w uzasadnieniu, że podstawą takiego rozstrzygnięcia był fakt niezakończenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi H. P. na decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący bowiem, po oddaleniu skargi przez WSA w Szczecinie, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 25 maja 2012r ją oddalił. Zasadnie organ I instancji wskazał, iż w celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w stosunku do ostatecznych decyzji i postanowień, nie jest dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, w tym także postępowania o wznowienie postępowania po wniesieniu skargi do sadu administracyjnego.
Natomiast, wydając w dniu [...] lipca 2012r postanowienie II instancji, organ, jako jedyne uzasadnienie rozstrzygnięcia, wskazał powyższe, powielając w całości tezy zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2012r. Prezes ARiMR nie uwzględnił faktu, że prawie 2 miesiące przed wydaniem przez niego postanowienia, NSA wydał wyrok., a wiec w dacie rozstrzygania przez organ o zasadności złożonego przez Skarżącego zażalenia (bądź jej braku) odpadła przesłanka odmowy wznowienia, jaką było zaskarżenie ostatecznej decyzji organu do WSA w Szczecinie. Tymczasem, ta przesłanka jest wskazana w uzasadnieniu organu II instancji. Należy przy tym wskazać, że zarówno sentencja jak i uzasadnienie tworzą całość rozstrzygnięcia.
Nie przesadzając kwestii czy przedmiotowe postępowanie powinno być wznowione czy też nie, Sąd wskazuje, że postępowanie przed organem II instancji nie może być iluzoryczne i musi uwzględniać stan faktyczny i prawny na datę wydania orzeczenia drugoinstancyjnego.
Należy więc uznać, że organ II instancji zaniechał prawidłowego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oparł się na ustaleniach organu I instancji, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.