Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi Skarżąca złożyła - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż wnosi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie... zł z uwagi na trudną sytuację materialną. Skarżąca wskazała, iż ma na utrzymaniu... małoletnich dzieci, utrzymuje się z renty rodzinnej wypłacanej na dzieci w wysokości... zł oraz dochodów z rolnictwa w wysokości około... zł. Posiada dom około... m ² oraz prowadzi gospodarstwo rolne o pow.... ha, ale... musi wynajmować ludzi do pracy, co pociąga duże koszty, dlatego dochody z gospodarstwa są niewielkie. Dzieci uczęszczają do szkoły, dlatego Skarżąca ponosi duże wydatki na zakup przyborów szkolnych, odzieży, obuwia i opłacenie składek za komitet.
Ponadto córka jest... i koszty jej leczenia miesięcznie wynoszą około... zł. Opłaty związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania wynoszą miesięcznie... zł plus koszty zakupu opału na sezon zimowy (... zł). Skarżąca wskazała, że brakuje jej środków na zakup opału na bieżący sezon, spłaca już kredyt w ratach po... zł oraz opłaca KRUS -... zł kwartalnie.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Ma ona na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą bowiem jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania.
Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem.
Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Omawiany przepis wprowadza alternatywne formy, w jakich prawo pomocy w części może być wnioskującej przyznane, zaś jej wybór pozostawia uznaniu Sądu, który dokonuje analizy sytuacji majątkowej strony. Istotnym jest jednak to, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującego udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie.
Koszty sądowe obciążające wnioskodawcę w niniejszej sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do wpisu od skargi – określonego zgodnie z §1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w wysokości 100 zł.
Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Analiza - złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy – wskazuje, iż łączne miesięczne dochody rodziny (Skarżącej i... małoletnich dzieci) wynoszą około... zł. Opłaty z tytułu utrzymania domu wynoszą około... zł (miesięczny koszt opału plus energia elektryczna, telefon, gaz butlowy). Koszty leczenia córki wynoszą około... zł. Skarżąca opłaca ponadto składki KRUS oraz ponosi wydatki związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły (zakup przyborów, opłacenie komitetu rodzicielskiego itp.)
Wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania jest niska i pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Dlatego też należało uznać, iż skarżąca należy do osób o ograniczonych środkach do życia, dla której poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi tj.... zł spowodowałoby uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego własnego i rodziny.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.