Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].02.2010 r. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych – stosownie do treści art. 202 ust. 1 w zw. z art. 200 ust. 1 pkt. 1 lit. a. i art. 201 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 29.01.2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 223, poz. 1655 ze zm.) oraz art. 2 § 2 w zw. z art. 47 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) – postanowił nałożyć na P. S.A. karę pieniężną w wysokości 30.000 zł, tytułem udzielenia zamówienia sektorowego na wykonanie napraw głównych z modernizacją 15 [...] z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych określających przesłanki stosowania trybu zamówienia z "wolnej ręki".
Organ ten nadto ustalił, iż termin płatności kary pieniężnej wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Tenże Organ – po rozpoznaniu wniosku o ponownym rozpatrzeniu sprawy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz powołanych przepisów Prawa zamówień publicznych i Ordynacji podstawowej, postanowił utrzymać w mocy zaskarżony akt administracyjny (decyzji z dnia [...].07.2010 r.).
Obydwie decyzje podpisał z upoważnienia Organu wiceprezesa Urzędu Zamówień Publicznych – D.P.
Skargę – żądającą uchylenia obu decyzji i zasądzenia kosztów postępowania sądowego – wniósł pełnomocnik P. S.A., który zarzucił:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 3 w zw. z art. 7 i77 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na zaniechaniu uchylenia decyzji wydany przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lutego 201 r. pomimo tego, że przy wydawaniu tej decyzji rażąco naruszono przepisy dotyczące postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., które miało istotny wpływ sprawy, polegające na przeprowadzeniu postępowania dowodowego dopiero po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pomimo zgłoszenia tych wniosków dowodowych na etapie rozpoznania sprawy w "I instancji".
- 3. Naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. z zw. z art. 77 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającej na uchyleniu się organu od zgromadzenia całości materiału dowodowego w sprawie.
- 4. Naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na zaniechaniu uchylenia decyzji wydanej w przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lutego 2010 roku, pomimo tego, że przed wydaniem tej decyzji Prezes Urzędu Zamówień Publicznych nie zgromadził całości materiału dowodowego w sprawie.
- 5. Naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 k.p.a., polegające zaniechaniu zawiadomienia strony o możliwości końcowego zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Niezależnie od powyższego, zarzucił:
- 6. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 200 ust. 1 pkt 1 litera a i b oraz art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych polegające na uznaniu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do udzielenia zamówienia w trybie z wolnej reki pomimo braku przesłanek do wyboru tego trybu.
- 7. Naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływać na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 200 ust. 1 pkt. 1 litera a w zw. z art. 67 ust. 1 pkt. 1 litera a i b oraz art. 1 pkt 3 ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych podlegające na zaniechaniu uchylenia decyzji wydanej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lutego 2010 roku umorzenia postępowania w "I instancji", pomimo tego, że przy wydawaniu tej decyzji dopuszczono się naruszenia ww. przepisów prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia - podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu.
Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchybienie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
IV. W powyższym kontekście zwrócić uwagę należy, że w sprawie dwukrotnie orzekał wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych – Pan D.P., który – jako pracownik Organu administracji publicznej – podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na treść art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również upoważnionego do działania w imieniu Organu - Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, jego zastępcę.
Bez wątpienia wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą upoważnioną przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co jest podstawą do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co z kolei – zgodnie treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. – uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji bez względu na to, czy naruszenie to miało, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (vide wyrok NSA z dnia 23.06.2010 r. sygn. akt I OSK 36/10).
Pozostałe rozstrzygnięcia uzasadnienia treść art. 152 i 200 p.p.s.a.