Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 5 marca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2248/11

Uzasadnienie

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. S. (zwanego dalej skarżącym) postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...] o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione Nr -[...] z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym:

W. S. został zatrzymany do wytrzeźwienia w dniu [...] listopada 2009 r.

W dniu [...] czerwca 2011 r. został wystawiony tytuł wykonawczy obejmujący 100 zł opłaty za pobyt w Policyjnej Izbie Zatrzymań. Przesłanie tytułu wykonawczego było poprzedzone doręczeniem upomnienia z dnia [...] listopada 2009 r.

W tak wszczętym postępowaniu egzekucyjnym dłużnik zgłosił zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwana dalej u.p.e.a.) - tj. zarzut nieistnienia obowiązku (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.).

W wyniku rozpatrzenia tego zarzutu, Naczelnik Wydz. Finansów - mł. insp. W. K. (upoważniony do działania w imieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...]) - wydał postanowienie - stanowisko wierzyciela ws. zgłoszonych zarzutów, w którym uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ wykazał, że okoliczności podnoszone przez dłużnika w zarzutach dotyczą wydarzeń z 2007 r. nie mających nic wspólnego z aktualnie toczącą się sprawą, co zaś tyczy zarzutów związanych z zasadnością zatrzymania, to zostały one wyjaśnione w odrębnym postępowaniu.

Na powyższe postanowienie zażalenie w przepisanym terminie wniósł W. S., powołując szczegółowo okoliczności jego zatrzymania oraz zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7, 77 oraz 107 § 3 kpa.

Organ II instancji po rozpatrzeniu zażalenia, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, ponieważ nie znalazł podstaw do jego uchylenia lub zmiany, podzielając w całości motywy zawarte w uzasadnieniu postanowienia, jakimi organ I instancji kierował się zajmując stanowisko w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Trzeba bowiem mieć na względzie fakt, iż w trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany kwestionując prowadzenie tego postępowania, może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a wierzyciel jest obowiązany zająć stanowisko zwłaszcza w przedmiocie istnienia obciążającego dłużnika obowiązku.

W kontekście powyższego, stwierdzić należy, że obowiązek poniesienia opłaty za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań w celu wytrzeźwienia wynika wprost z przepisu rangi ustawowej, tj. z art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231, z późn. zm.).

Skarżący wniósł - za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji - skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podniósł zarzut naruszenia art. 7, 77, i 107 kpa, jak również zarzuty niewłaściwego traktowania w policyjnej izbie zatrzymań w dniu 12 listopada 2009 r. oraz ignorowania tego faktu przez Policję, Urząd Skarbowy w [...] i Prokuraturę Rejonową we [...].

Organ odnosząc się do zarzutów skargi stanął na stanowisku, iż zarzuty są niezasadne i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r. Nr 229 poz 1954 ze zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy.

Skarżący zgłosił zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 tj. zarzut nieistnienia obowiązku.

Należy zauważyć, że obowiązek uiszczenia opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień wynika z art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 Nr 70 poz. 473), który stanowi, iż za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty. Natomiast pkt 5a mówi, że egzekucja należności, o których mowa w ust. 5, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W niniejszej sprawie organy zastosowały przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ egzekucyjny I instancji po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a., które zostało utrzymane w mocy przez Komendanta Głównego Policji postanowieniem z dnia [...] września [...].

Należy wyjaśnić, że opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień ma charakter opłaty administracyjnej i jest świadczeniem wynikającym ze stosunku publicznoprawnego. Opłaty z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień nie posiadają charakteru zobowiązaniowego w rozumieniu prawa cywilnego, lecz administracyjnoprawny i wynikają nie z czynności prawnej, lecz z decyzji o przymusowym umieszczeniu w izbie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 90/10 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym podnoszona przez skarżącego kwestia zasadności zatrzymania go przez Policję może być brana pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Jak wskazał organ odwoławczy kwestia ta jest przedmiotem innego postępowania.

Przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień. Skarżący nie kwestionuje faktu pobytu w izbie jedynie zasadności zatrzymania w niej.

Jak wskazano powyżej przedmiotowa opłata ma charakter opłaty administracyjnej, a jej pobranie wynika z faktu pobytu skarżącego w izbie wytrzeźwień. Przepis ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wyraźnie stwierdza, że za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień pobiera się opłaty. Przepis ten nie warunkuje obowiązku uiszczenia opłaty od tego czy zatrzymanie było zasadne czy też nie.

Należy stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W niniejszej sprawie organy egzekucyjne mogły jedynie zbadać dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak i dopuszczalności prowadzenia egzekucji. tj. zbadać czy:

1. 1) istnieje obowiązek wskazanego w tytule wykonawczym podlegającego egzekucji administracyjnej;
2. 2) tytuł wykonawczy jest wystawiony przez uprawniony organ;
3. 3) konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym;
4. 4) osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej;
5. 5) tytuł wykonawczy spełnia wymagania art. 27 u.p.e.a.;
6. 6) osoba wskazana jako zobowiązany w tytule faktycznie jest tym zobowiązanym;
7. 7) nie nastąpiło przedawnienie się obowiązku.

Natomiast tytuł wykonawczy z godnie z art. 27 u.p.e.a. powinien zawierać:

1. 1) oznaczenie wierzyciela;
2. 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;
3. 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4. 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5. 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6. 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7. 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela;
8. 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
9. 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
10. 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
11. 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Należy stwierdzić, że organy rozpoznające przedmiotową sprawę działały zgodnie z ww. przepisami. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy nie mogły badać zasadności zatrzymania skarżącego w izbie wytrzeźwień ponieważ nie pozwalają na to przepisy postępowania egzekucyjnego. Ww. kwestia jest, jak wynika z akt administracyjnych, przedmiotem oddzielnego postępowania prowadzonego przez właściwe organy.

Sąd nie stwierdził również, aby organy obu instancji dopuściły się naruszenia zasad postępowania administracyjnego o których mowa w art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciach organów administracji, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia i z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.