Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "spółka", "strona") jest postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ", "PFRON") z [...] października 2019 r., nr [...], L.dz. [...] którym odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
PFRON decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], L.dz. [...] nakazał spółce zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: listopad 2012 r., kwiecień – czerwiec 2014 r., styczeń 2015 r., kwiecień 2016 r., marzec – maj 2017 r., lipiec 2017 r. – styczeń 2018 r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł, wraz z odsetkami. Odpis tej decyzji, wraz z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia, został uznany za doręczony spółce z dniem [...] kwietnia 2019 r., w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.".
[...] września 2019 r. (data stempla pocztowego przesyłki listowej) strona złożyła odwołanie od decyzji PFRON z [...] kwietnia 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Spółka podała, że przesyłka zawierająca skarżoną decyzję nie została jej skutecznie doręczona, a o treści rozstrzygnięcia dowiedziała się [...] września 2019 r., podczas przeglądania akt sprawy. Spółka podniosła, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki nie wskazano powodu, dla którego nie doręczono przesyłki, wobec czego nie sposób zweryfikować jak przebiegała jej próba doręczenia. Spółka zaprzeczyła uznaniu, że awiza zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej. Spółka oświadczyła, że kwestionuje prawidłowość i skuteczność doręczenia decyzji, ale z ostrożności procesowej zdecydowała się złożyć odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.
PFRON postanowieniem z [...] października 2019 r. nr [...], L.dz. [...] odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], L.dz. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wysłana do strony decyzja została zwrócona przez Pocztę Polską. Z informacji zawartych na kopercie zwróconej przesyłki wynika, że pracownik poczty dwukrotnie zawiadamiał stronę o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, wypełniając przesłankę z art. 44 k.p.a. Na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. uznano za skutecznie doręczoną z upływem [...] kwietnia 2019 r. Organ podał, że w toku postępowania wyjaśniającego zwrócił się pisemnie do Centrali Poczty Polskiej SA o ustalenie, czy przy próbie doręczenia pisma z [...].04.2019 r. o nr. przesyłki [...] dopełniono obowiązku wynikającego z art. 44 k.p.a. W piśmie z [...] września 2019 r. Poczta Polska poinformowała, że przesyłkę zawierającą decyzję z [...] kwietnia 2019 r. wydano do doręczenia [...] kwietnia 2019 r. Z powodu nieobecności adresata osoba doręczająca wystawiła awizo.
Powtórne zawiadomienie wystawiono [...] kwietnia 2019 r., a [...] kwietnia 2019 r. UP [...] 10 podjął decyzję o zwrocie przesyłki do nadawcy z powodu nieodebrania przesyłki w wyznaczonym terminie. Przesyłka została doręczona nadawcy [...] kwietnia 2019 r. Organ podał dalej, że po wyznaczeniu stronie terminu na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w przedmiocie zebranego materiału dowodowego, strona w piśmie z [...] października 2019 r. przedstawiła swoje stanowisko, dołączając do niego treść skargi z [...] sierpnia 2017 r., skierowanej do Poczty Polskiej w związku z brakiem osobistego doręczenia przez listonosza listów poleconych oraz brakiem pozostawiania awiz w skrzynce odbiorczej.
Ponadto strona przedłożyła treść reklamacji z [...] października 2019 r., którą złożyła w związku z nieprawidłowościami przy doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję z [...] kwietnia 2019 r. Organ powołał się na treść art. 58 § 1 i 2, art. 44 § 1 - 4 k.p.a. oraz przytoczył wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych z 27.01.2009 r. sygn. akt II SA/Ol 857/08 i 29.03.2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1559/05. Organ wskazał, że decyzję z [...] kwietnia 2019 r. przekazał na adres strony widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z informacji zawartych na kopercie zwróconej przesyłki wynika, że pracownik poczty dwukrotnie zawiadamiał stronę o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, wypełniając przesłankę art. 44 k.p.a., co potwierdza informacja zawarta w piśmie Poczty Polskiej z [...] września 2019 r. Organ zwrócił uwagę, że strona należycie dbająca o własne interesy powinna zorganizować działanie firmy tak, by nie mogło dojść do tego, by istotne dla funkcjonowania zakładu dokumenty nie były jej niezwłocznie przedstawione, a w przypadku zmiany adresu prowadzonej działalności powinna zaktualizować dane widniejące w rejestrze publicznym.
W skardze na postanowienie PFRON z [...] października 2019 r. skarżąca zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu, któremu skarżąca uchybiła nie z własnej winy, ale w konsekwencji wadliwego działania/zaniechania listonosza;
- 2) art. 77 § i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez brak zgromadzenia wszechstronnego materiału dowodowego w wyniku nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka listonosza, a w konsekwencji dokonanie nieuzasadnionej oceny, że listonosz pozostawił awizo w skrzynce odbiorczej skarżącej;
- 3) art. 44 § 1 - 4 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez wadliwe przyjęcie skuteczności doręczenia zastępczego i fikcji doręczenia spornej przesyłki, podczas gdy nie pozostawiono zawiadomienia o przesyłce w skrzynce oddawczej skarżącej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z [...] czerwca 2020 r. strona w odpowiedzi na odpowiedź na skargę podtrzymała dotychczasową argumentację oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z dołączonego pisemnego oświadczenia R. B. na okoliczność ustalenia, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce odbiorczej skarżącej tylko zostało przekazane osobie fizycznej, która była pracownikiem innego podmiotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do wniosku, że jest ono prawidłowe.
Stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przesłankami przywrócenia uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym są: a) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, b) złożenie tego wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) uprawdopodobnienie we wniosku, że uchybienie nastąpiło bez winy strony wnioskującej o przywrócenie terminu, d) jednoczesne dopełnienie czynności, do której określony był termin.
Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy ma ten skutek, że przywrócenie uchybionego terminu usprawiedliwia wyłącznie zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tym samym termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Powinnością każdej jednostki organizacyjnej jest zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z 12.11.2019 r. sygn. akt II OSK 238/18, że to przesądzenie skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i uchybienia w związku z tym terminowi do wniesienia odwołania jest warunkiem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Tylko prawidłowo dokonane doręczenie wywołuje zatem związane z tą czynnością skutki prawne. Jeżeli więc nie doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od niej odwołania, co wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia czyni bezprzedmiotowym. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie złożyła odwołania w ustawowym terminie, twierdząc jedynie, że uchybienie to nie zostało przez nią zawinione (zob. art. 58 § 1 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie strona kwestionuje prawidłowość doręczenia jej decyzji, argumentując że nie zostały spełnione wymogi ustawowe niezbędne do uznania przesyłki za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym, na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Strona nie wskazuje natomiast na żadną okoliczność wskazującą na brak winy strony w uchybieniu terminu, która zaistniałaby po dacie, w jakiej przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną. W istocie strona swój wniosek o przywrócenie terminu uzasadnia wyłącznie tym, że w dacie złożenia przez nią środka zaskarżenia zatytułowanego odwołaniem, a będącym w rzeczywistości wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art.127 § 3 k.p.a.), nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu do tego wniesienia, a więc że nie doszło do uchybienia terminu. Tymczasem w świetle art. 58 § 1 k.p.a. przesłanką przywrócenia terminu jest w pierwszej kolejności (oprócz oczywiście prośby zainteresowanego o przywrócenie terminu) ustalenie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności, dla której określony był termin, a następnie stwierdzenie, że przestawione przez stronę okoliczności, mające miejsce już po rozpoczęciu biegu terminu do dokonania czynności, uprawdopodobniają brak jej winy w uchybieniu terminu.
W rozpoznawanej sprawie strona nie przedstawia żadnych okoliczności na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ w ogóle kwestionuje, że do doszło do uchybienia terminu. Tym samym organ prawidłowo uznał, że nie zostały spełnione określone w art. 58 § 1 k.p.a. ustawowe przesłanki przywrócenia terminu.
Organ prawidłowo poddał ocenie podnoszone przez skarżącą argumenty i uczynił to nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów, zaś wynik tak dokonanej oceny w postaci wyrażonej w sentencji zaskarżonego postanowienia odpowiada prawu, jakkolwiek sąd nie w pełni podziela argumentację organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dotyczącą oceny winy skarżącej w uchybieniu terminu poprzez ustalenie prawidłowości doręczenia jej decyzji. Jak już bowiem wyżej wskazano, ustalenie uchybienia terminu do dokonania czynności i ustalenie braku winy w uchybieniu terminu stanowią dwie odrębne przesłanki przywrócenia terminu.
Należy też zwrócić uwagę, że w świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny weryfikuje zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, stąd ocena legalności jest dokonywana według stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia. Z tych względów sąd pominął w rozpoznawanej sprawie nową okoliczność faktyczną, podniesioną przez skarżącą dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w piśmie z [...] czerwca 2020 r., że awizo przesyłki zawierającej decyzję zostało przekazane osobie fizycznej, która była pracownikiem innego podmiotu.
Z akt administracyjnych wynika, że w odniesieniu do złożonego przez stronę [...] września 2019 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie podjął jeszcze żadnych czynności. W przypadku odmowy przyjęcia przez organ tego wniosku do rozpatrzenia, poprzez wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona będzie mogła w zażaleniu na takie postanowienie kwestionować ewentualne ustalenia organu co do prawidłowości doręczenia jej zaskarżonej decyzji i w konsekwencji daty rozpoczęcia biegu terminu do zaskarżenia tej decyzji.
Wobec powyższego skarga wniesiona w niniejszej sprawie jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.