Uzasadnienie
Przedmiotem postępowania jest skarga S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011r. Nr [...], którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2011 r. Nr [...], odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
S. G. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień zgodnie z ustawą o z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. – dalej ustawa).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, iż rodzice S. G. wraz z jej rodzeństwem zostali w październiku 1940 r. wysiedleni z rodzinnej miejscowości [...]. Rodzice skarżącej trafili do obozu przesiedleńczego w [...], skąd skierowano ich do miejscowości [...] (woj. [...]). Tam pracowali na zlecenia gminy. Także rodzeństwo wnioskodawczyni starało się podjąć pracę za wyżywienie. Jedynym źródłem utrzymania były otrzymywane za pracę kartki żywnościowe. S. G. urodziła się już podczas pobytu w [...] w dniu [...].05.1943 r.
Organ wskazał w decyzji I instancji, że wysiedlenie skarżącej z miejsca zamieszkania w czasie wojny nie stanowi represji w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Nie został bowiem spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej.
Od tej odwołała się skarżąca, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym stwierdziła, że jest ona dla niej krzywdząca, ponadto podniosła fakt, iż jej siostra – B. M. – otrzymała uprawnienia na podstawie ustawy.
Organ ponownie rozpoznając sprawę utrzymało w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie, stwierdzając, że przepis art. 1 ustawy przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w ustawie, z tym że nie dotyczy to wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Omawiana ustawa przewiduje pewien ograniczony zakres rekompensat dla konkretnie ustalonych grup ofiar, z tytułu ściśle określonych rodzajów represji. Rodzaje represji, których doznanie, z zastrzeżeniem wymagań art. 1 ustawy, uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmują:
- 1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939- 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;
- 2. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:
- a. III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939- 1945;
- b. Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Dla wydania decyzji pozytywnej na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy konieczne jest więc łączne wystąpienie przesłanek – ustalenie, że osoba została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz, że praca była wykonywana w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Organ wskazał ponadto, że fakt przyznania siostrze skarżącej – B. M. uprawnień kombatanckich na postawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w [...] w październiku 1941 r. (sprawa nr [...]) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Skargę na to rozstrzygnięcie złożyła do WSA w Warszawie S. G., wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie jej uprawnień.
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak słusznie zauważył organ II instancji dla wydania decyzji pozytywnej na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) konieczne jest łączne wystąpienie przesłanek – ustalenie, że osoba została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz, że praca była wykonywana w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Wobec skarżącej można mówic jednynie o spełnieniu pierwszej przesłanki tj. deporatcji. Natomiast nie można stwierdzic, że została spełniona druga przesłanka tj. że deportacja wiązała się z przymusowa pracą.
Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego rodzice skarżącej wraz z jej rodzeństwem zostali deportowani z rodzinnej miejscowości [...] do miejscowości [...] (woj. [...]). Natomiast skarżąca urodziła się już podczas pobytu w tejże miejscowości w dniu [...].05.1943 r.
Jak ustalił organ rodzice i rodzeństwo skarżącej utrzymywali się za otrzymywane za pracę kartki żywnościowe.
Należy stwierdzić, że przedmiotowe uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu samego wysiedlenia, lecz wywiezienia do pracy przymusowej.
Podkreślenia wymaga jednakże fakt, iż każda osoba (rodzina), która została wysiedlona w czasie okupacji, aby utrzymać się przy życiu najczęściej była zobowiązana do podjęcia pracy.
Natomiast ustawą o świadczeniu pieniężnym zostały objęte jedynie te osoby, które zostały deportowane (wywiezione) w celu wykonywania pracy przymusowej.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że osoby (rodziny), które były zobowiązane do podjęcia pracy przebywając na wysiedleniu (przede wszystkim w celu zapewnienia egzystencji sobie czy rodzinie) nie są objęte przepisami ww. ustawy.
Należy się zgodzić ze zdaniem organu, iż brak jest natomiast podstaw do twierdzenia, że skarżąca przebywając na wysiedleniu z rodzicami podlegała represjom, o których mowa w art. 2 pkt 2 cyt. ustawy.
Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą faktu, iż jej siostrze przyznano uprawnienia kombatanckie należy stwierdzić, że uprawnienia te zostały przyznane w oparciu o inny stan faktyczny oraz o inne przepisy prawne tj. przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Z 2002 r. Nr 42 poz.371 z pożn. zm.). Ten fakt nie miał wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie.
Sąd badając przebieg postępowania stwierdził, iż organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Nie naruszyły one przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu obligującym sąd do uchylenia decyzji.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.