Uzasadnienie
Decyzją z dnia... lipca 2004 r. – której precyzyjne oznaczenie zawiera sentencja wyroku – Minister Gospodarki i Pracy, stosowanie do treści art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia... maja 2004 r. Tym ostatnim aktem administracyjnym odmówiono,, A.’’ Sp. z o.o. w W. udzielenia pozwolenia na przywóz obuwia pochodzenia c.
W motywach wskazano, że do w/w Organu w dniu... stycznia 2004 r. wpłynął wniosek dotyczący pozwolenia na przywóz na obszar celny Unii Europejskiej [...]. Import miał nastąpić w ramach rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 2044/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. ustanawiającego procedury zarządzenia dla drugiej transzy kontyngentów ilościowych w 2004 r. na niektóre produkty pochodzące z Chin (Dz. Urz. UE L 303 z 21 listopada 2003 r., p. 3) Zgodnie z tym rozporządzeniem (art. 3) ostateczny termin był określony na 31 grudnia 2003 r., a zatem złożenie wniosku 30 stycznia 2004 r. skutkowało odmową udzielenia zezwolenia.
W skardze postulowano stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Organu II –giej instancji bądź jej uchylenie z jednoczesnym zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach zwrócono uwagę, że żaden przepis polskiego prawa nie nakładał na stronę skarżącą obowiązku złożenia wniosku do końca 2003 r. Skoro Organ I instancji powołał się – w dniu wydania decyzji – na przepisy unijne, które weszły w życie 1 maja 2004 r., to odnosząc je do dnia złożenia wniosku, naruszył zasadę nie działania prawa wstecz. Nie można bowiem było na ich podstawie nakładać - w momencie zgłoszenia wniosku – na stronę pewnych wymagań formalnych (ram czasowych) skoro nie były częścią wówczas (w dniu 30 stycznia 2004 r.) obowiązującego porządku prawnego.
W odpowiedzi na skargę – żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym i sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, iż:
- I. W sprawie naruszono dyrektywę art. 36 § 1 k.p.a. nie zawiadamiając strony o przyczynach braku załatwienia sprawy w terminie ustawowym (wniosek wpłynął w styczniu a decyzję wydano w maju 2004 r.).
- II. W aktach brak jest też dowodu potwierdzenia przez stronę decyzji pierwszoinstancyjnej, co uniemożliwia ocenę czy wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął w terminie ustawowym.
- III. Zwrócić także uwagę należy na fakt, że w drugoinstancyjnej decyzji nie powołano w rozstrzygnięciu – oprócz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. – żadnych przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. nr 97, poz. 963 ze zm.), które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Uczyniono to wprawdzie w decyzji pierwszoinstancyjnej ale aktualny model postępowania jest dwuinstancyjny i polega – co należy podkreślić z całym naciskiem – na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy. Oznacza to, że oceniając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy nie tylko poczynić ustalenia ale zastosować wszystkie normy, które wskazał Organ pierwszoinstancyjny, zwłaszcza wtedy, kiedy podziela się jego ustalenia i podejmuje decyzję w trybie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.
Za niedopuszczalną należy uznać praktykę powoływania tych norm w uzasadnieniu, co uczyniono w niniejszej sprawie. Uzasadnienie – w części dotyczącej wyjaśnienia zastosowania norm prawnych – spełnia jedynie funkcję informacyjną. Istota zaś administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego, nie zaś jedynie na kontroli zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (vide wyrok NSA z dnia 09 października 1992 r., V SA 137/92, ONSA 1983, nr 1, poz. 22). Obowiązek rozpatrywania odwołania (w niniejszej sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) i wydania decyzji zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., to konieczność dokonania merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji (vide wyrok NSA z 12 marca 1981 r., S.A. 472/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 21). Stąd – w rozstrzygnięciu drugoinstancyjnym – obok norm prawa procesowego zawartego w k.p.a. (art. 138 § 1 pkt 1 i 127 § 3) należy powołać i te, które legły u podstaw rozstrzygnięcia przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy.
Uwzględniając powyższe uchybienia zwrócić należy uwagę na potrzebę ustalenia, kiedy strona otrzymała decyzję Organu I –szej instancji, co ma istotne znaczenie w kontekście zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia w trybie art. 127 § 3 k.p.a., jeżeli został on wniesiony po upływie 14 dniowego terminu zawitego należy wydać postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. W sytuacji, kiedy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie ustawowym należy go ocenić w drugoinstancyjnej decyzji z uwzględnieniem wskazań poczynionych przez Sąd.
Dostrzec również należy potrzebę szerszego odniesienia się w decyzji drugoinstancyjnej do kwestii podniesionych w odwołaniu i skardze, dotyczących obowiązywania prawa unijnego, które powołano w decyzji pierwszoinstancyjnej. Istotna będzie ocena obowiązywania powołanych aktów normatywnych w kontekście ich ogłoszenia, które zostało opisane w protokole rozprawy.
Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt. 1 c) w zw. art. 200 Pr. o p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.