Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez R. K. jest decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr 51/2015 organ odmówił skarżącemu umorzenia ww. składek. W treści tej decyzji zawarto pouczenie o przysługującym skarżącemu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który należało wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Doręczenie decyzji skarżącemu nastąpiło w dniu 19 lutego 2015 r., wobec czego termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 5 marca 2015 r. Skarżący wniósł ten wniosek w dniu 9 marca 2015 r.
W związku z powyższym organ zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – dalej jako k.p.a.], stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze z dnia 24 kwietnia 2015 r. skarżący podniósł, że ze względu na stan zdrowia i pobyt w szpitalu nie mógł w terminie nadać wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mógł to uczynić dopiero w dniu 9 marca 2015 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ zaznaczył, że argumenty mogące uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu skarżący przedstawił dopiero w treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie zaś do treści art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 129 § 2 k.p.a.). W myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Skoro do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, to przepis art. 134 k.p.a. ma zastosowanie w niniejszej sprawie. W tym miejscu wyjaśnić dodatkowo należy, iż art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121) stanowi, że jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Z tego względu organ zobowiązany był wydać decyzję o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie postanowienie.
Powołany powyżej art. 134 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością, jaką winien podjąć organ po otrzymaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie.
Podkreślić również należy, że zawarte w powołanym przepisie kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż z akt administracyjnych bezspornie wynika, że decyzja organu z dnia [...] lutego 2015 r. została doręczona skarżącemu w dniu 19 lutego 2015 r., zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł być skutecznie wniesiony najpóźniej w dniu 5 marca 2015 r. Tymczasem skarżący nadał ten wniosek dopiero w dniu 9 marca 2015 r.
W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych organ zasadnie więc stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony został przez skarżącego z uchybieniem terminu.
Na koniec podnieść trzeba, że w sytuacji, kiedy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie połączono z żądaniem przywrócenia terminu do jego wniesienia, to stosownego w tym względzie orzeczenia organ nie mógł wydać z urzędu. Powołanie okoliczności mogących mieć znaczenie dla ewentualnego przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, również nie mogło odnieść pożądanego przez skarżącego skutku. Sąd nie może bowiem w tym postępowaniu zastąpić organu i przywrócić terminu, nawet gdyby żądanie to było całkowicie uzasadnione. Z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powinien zwrócić się do organu. Zaznaczyć należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący taki wniosek wniósł do organu w dniu 8 maja 2015 r.
Mając powyższe na względzie należało – stosownie do treści art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji.