Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2426/12 WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie.
Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wskazał, iż jego jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie z ZUS w wysokości 960 zł. Skarżący jest schorowany, jest inwalidą I grupy, poza lekami, które musi przyjmować musi poddawać się rehabilitacji. Poza domem musi pozostawać pod opieką. Skarżący wyjaśnił, iż od czerwca 2007 r. posiada rozdzielność majątkową z żoną, utrzymuje się sam, zamieszkuje w pokoju przy rodzinie o pow. 14m². Nie posiada żadnych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, poza samochodem z 1999 r. o wartości 4500 zł, który służy na dojazdy na zabiegi rehabilitacyjne.
W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie Skarżący wskazał, iż zamieszkuje z synem w Warszawie, prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe.
Skarżący nadesłał wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o wysokości świadczenia emerytalnego, fakturę za zakup urządzenia do rehabilitacji, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz dokument potwierdzający obowiązek alimentacyjny.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.
Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł i ewentualne wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika.
Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wskazać należy, iż pomimo wskazanego stanu zdrowia Skarżący uzyskuje regularne dochody ze świadczenia emerytalnego w wysokości 3425 zł brutto miesięcznie. Skarżący płaci alimenty na rzecz syna w wysokości 70 % świadczenia emerytalnego tj. w wysokości ponad 2055 zł miesięcznie, co wynika z ugody zawartej w 1995 r. Skarżący we wniosku wskazał adres do korespondencji w Siedlcach, w domu którego właścicielem pozostaje jego małżonka. W dodatkowym oświadczeniu wskazał natomiast, iż zamieszkuje z synem w Warszawie, ale nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż Skarżący posiada konto oszczędnościowe i na dzień 19.09.2013 r. posiada zgromadzone środki pieniężne w wysokości ponad 3000 zł. Ponadto z drugiego rachunku wynika, iż po potrąceniu wpływa na konto świadczenie emerytalne w wysokości 960,35 zł. Skarżący opłaca za syna podatek od nieruchomości (działka w Siennicy), partycypuje w opłatach za media i mieszkanie w Warszawie (Internet, prąd, wywóz śmieci), opłaca rachunki za telefon komórkowy, telewizję cyfrową.
Z nadesłanego wyciągu wynika również, iż Skarżący opłacił pobyt dla dwóch osób w lipcu w Międzyzdrojach (od 23.07-30.07.2013 r. zaliczka 300 zł) oraz opłacił ubezpieczenie w Liberty direct w wysokości 495,14 zł. Ponadto Skarżący partycypuje w kosztach utrzymania domu w Siedlcach opłacając rachunki za prąd, telefon i wodę.
Wysokość wydatków wskazuje, iż Skarżący musi mieć dodatkowe źródło dochodów, gdyż świadczenie emerytalne nie wystarczyłoby na ich pokrycie. Jednocześnie oświadczenie Skarżącego, co do miejsca jego faktycznego zamieszkiwania należało uznać za nierzetelne.
Ponadto nie wszystkie wskazane wydatki wiążą się z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego, w szczególności opłacanie telefonu komórkowego, telewizji cyfrowej, pobytu w lipcu nad morzem, jak również rachunków za media (prąd, wodę itp.) w dwóch miejscach zamieszkania.
W tym miejscu wskazać należy, iż posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodu nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z zakupem i eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza, nawet w sytuacji wykorzystywania samochodu na dojazdy do lekarza czy rehabilitację.
Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Skarżący posiada środki finansowe, które może przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania sądowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.