Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. Z. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. z [...].05.2011 r., którym uznano za niezasadne zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym:
Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. Z., na podstawie wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...].04.2011r., który objął zaległości z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, określone decyzją nr [...] z dnia [...].12.2009r., w kwocie należności głównej 6.184,90 zł. Przed wystawieniem tytułu wykonawczego ZUS przesłał stronie upomnienie stosownie do treści art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz.1954 ze zm.).
Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].04.2011r., wydanym na podstawie art. 72 ustawy egzekucyjnej, dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika u pracodawcy. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono na adres zobowiązanego w dniu 18.04.2011 r. Pismem z dnia 19.04.2011 r. zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].04.2011 r. Zarzucił niewłaściwe i błędne wyliczenie kwoty wskazanej w tytule wykonawczym.
Ponadto stwierdził, że ZUS łamie prawo, gdyż w dalszym ciągu brak jest decyzji rozliczającej wpłaty dokonane i pobrane przez ZUS. Ponadto wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, gdyż kwota wskazana w tytule wykonawczym jest błędnie wyliczona.
Postanowieniem z dnia [...].05.2011r. Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. uznał wniesione zarzuty za niezasadne. Na powyższe postanowienie M. Z. wniósł zażalenie. Zarzucił błędne powoływanie się przez organ egzekucyjny na decyzję z dnia [...].12.2009r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego W. XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011r. w przedmiocie sprostowania wyroku z dnia [...].11.2010 r. Podniósł także, że nie otrzymał decyzji rozliczającej wpłaty dokonane przez pracodawcę na poczet egzekwowanych zaległości. Ponadto wskazał, że zaskarżone postanowienie podpisała z upoważnienia Naczelnik Wydziału I. K., a brak jest stwierdzenia od kogo to upoważnienie uzyskała.
Wspomnianym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą zarzutu – środka ochrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym – mogą być tylko okoliczności wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszym postępowaniu dłużnik podniósł zarzut niewłaściwego wyliczenia egzekwowanej kwoty, którą organ egzekucyjny zakwalifikował jako zarzut wymieniony w art. 33 pkt 1 – zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Dyrektora zarzut ten należy uznać za niezasadny. Organ odwoławczy wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. decyzją z dnia [...].10.2008r. nr [...] o rozliczeniu renty i zwrocie nienależnych świadczeń zobowiązał M. Z. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 01.01.2007r. do 31.08.2007r. w kwocie 5.874,90 zł, oraz do zwrotu jednorazowej kwoty w wysokości 310 zł, wypłaconej w marcu 2007r.
Od powyższej decyzji zobowiązany złożył odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W., a następnie złożył apelację. Sąd Apelacyjny – Sad Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia [...].10.2009r. (sygn. akt [...]) uchylił zaskarżony wyrok z dnia [...].06.2009r. (sygn. akt [...]) i poprzedzającą go decyzję ZUS [...] Oddziału w W. z dnia [...].10.2008r znak [...], przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wykonując zalecenia Sądu, zawarte w wyroku z dnia [...].10.2009r. (sygn. akt [...]) wydał decyzję z dnia [...].12.2009r. Nr [...], o rozliczeniu renty i o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Zobowiązany od powyższej decyzji ponownie wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w W., które Sąd Okręgowy w W. XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił wyrokiem z dnia [...].11.2010 r. sygn. akt [...]. Wyrok ten jest prawomocny. Dyrektor Izby Skarbowej przyznał, że co prawda w w/w wyroku została w komparycji błędnie wskazana data decyzji ZUS – [...].10.2008 r. zamiast [...].12.2009 r., jednak postanowieniem z dnia [...].05.2011 r. Sąd Okręgowy sprostował ten błąd jako oczywistą omyłkę, zaś Sąd Apelacyjny w W. postanowieniem z dnia [...].07.2011 r. sygn. akt III [...] oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że skarżący złożył do akt zaświadczenie z Sądu Rejonowego dla W. VI Wydział Cywilny, potwierdzające, że przed tym Sądem toczy się sprawa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Z uzyskanych informacji podczas rozpatrywania sprawy wynika, że Sąd Rejonowy dla W. VI Cywilny postanowieniem z dnia [...].07.201 1 r. sygn. akt VI C 655/11, odrzucił pozew M. Z. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie podejmuje działania mające na celu przymusowe wyegzekwowanie dochodzonych należności.
I tak organ wskazał, że pomimo upomnienia skarżący nie uiścił dobrowolnie dochodzonych należności, zaś egzekwowany obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...].04.2011, istniał i był wymagalny w momencie skierowania przedmiotowego tytułu do egzekucji, a okoliczności podnoszone przez zobowiązanego nie stanowią uzasadnienia do uchylenia zaskarżonego postanowienia i uznania zarzutów.
Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego dotyczącego podpisania zaskarżonego postanowienia przez osobę nieupoważnioną Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, że z treści uzyskanego pełnomocnictwa z dnia [...].03.2008r. wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. upoważnił I. K. na podstawie art. 268a kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wykonywania kompetencji organu egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 286a, cytowanego kodeksu, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki administracyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Postanowienie organu egzekucyjnego zostało podpisane przez osobę upoważnioną zgodnie ze wskazanymi w art.124 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wymogami, podano jej imię i nazwisko oraz zajmowane stanowisko służbowe.
Od powyższego postanowienia M. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze po raz kolejny powtórzył zarzuty dot. treści decyzji z [...].12.2009 r., która jego zdaniem nie realizuje zaleceń Sądu Apelacyjnego zawartych w wyroku z dnia [...].10.2009 r. Podniósł też inne zarzuty dot. niemożności dochodzenia zwrotu wypłaconej renty.
Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 r. podniósł także zarzut przedawnienia. Wskazał, że termin przedawnienia winien być liczony od daty wypłaconych świadczeń a nie od dnia wydania decyzji przez ZUS.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymał też argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawę zarzutu może stanowić:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Strona formułuje zarzuty dot. treści decyzji ZUS z [...].12.2009 r. ustalającej obowiązek zwrotu pobranej renty za okres 1.01.2007 r. do 31.08.2007 r. oraz jednorazowej kwoty wypłaconej w marcu 2007 r. w łącznej kwocie należności głównej 6184,90 zł. Organy trafnie zakwalifikowały te zarzuty jako wymienione w art. 33 pkt. 1 ustawy.
Sąd podziela pogląd organów, że zarzuty te nie mogą być skuteczne. W sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja ZUS była pod względem merytorycznym przedmiotem oceny Sądu Okręgowego w W. i wyrok Sądu oddalający odwołanie jest prawomocny. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była ostateczna decyzja ZUS, której prawidłowość potwierdził wyrok Sądu Okręgowego w W. Kwestie dot. obowiązku zwrotu świadczeń rentowych były w tamtym postępowaniu badane i nie mogą być badane ponownie. Zarzuty nie mogą stanowić kolejnego środka kontroli zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a badanie zasadności okoliczności podniesionych przez skarżącego do tego właśnie by prowadziło.
Innymi słowy jedynie okoliczności, które zaszły po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w W., a sprawiające że stan prawny potwierdzony tym wyrokiem uległ zmianie, mogą być podstawą zarzutu dot. istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Z pewnością taką okolicznością może być skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia. Zarzut taki w sprawie niniejszej został podniesiony, jednak nie jest on trafny. Zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz, 1585 ze zm.) należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c stosuje się odpowiednio.
Zarzut dot. upoważnienia osoby podpisanej na tytule wykonawczym został szczegółowo omówiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i Sąd całkowicie podziela tę argumentację.
Z powyższych względów wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargę M. Z. na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.