Uzasadnienie
Prezes zarządu PFRON (dalej także jako: organ) w dniu [...] maja 2018 r. uzyskał informacje z Kompleksowego Systemu Informacyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że strona – "J." Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością - nie opłaciła składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zwrotne, FP i FGŚP za okresy rozliczeniowe luty 2008 r., maj 2008 r., październik 2008 r. w obowiązującym terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz 1778 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych".
Strona –"J." Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością – otrzymała środki PFRON przekazane tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze PFRON styczeń 2008 r., kwiecień 2008 r. i wrzesień 2008 r. w łącznej wysokości 66 026,44 zł.
Z danych znajdujących się w posiadaniu organu wynika, że wnioskom Wn – D za okresy sprawozdawcze styczeń 2008 r., kwiecień 2008 r., wrzesień 2008 r. odpowiadają deklaracje ZUS za okresy rozliczeniowe luty 2008 r., maj 2008 r., październik 2008 r. Wynika to z faktu, że wynagrodzenie za wskazane miesiące było płacone w następnym miesiącu za miesiąc, w którym pracownik pobierał wynagrodzenie.
W celu wyjaśnienia sprawy, pismem z dnia [...] maja 2018 r. Fundusz zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na FP i FGŚP m. in. za okresy rozliczeniowe luty 2008 r., maj 2008 r., wrzesień 2008 r.
W dniu 20 czerwca 2018 r. do Funduszu wpłynęła odpowiedź udzielona przez ZUS (z dnia [...] czerwca 2018 r., znak [...]).
Mając na względzie treść tejże odpowiedzi Fundusz pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: styczeń 2008 r., kwiecień 2008 r., wrzesień 2008r. na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. Jednocześnie, na podstawie art. 7 i art. 73 k.p.a., strona została wezwana do przedstawienia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w jej ocenie znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Strona przesłała do Funduszu deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za okres styczeń, kwiecień, i wrzesień 2008 r., a także potwierdzenia opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, FP i FGSP za okresy styczeń 2008 r., kwiecień 2008r., wrzesień 2008 r. Strona nie wskazała dokumentów potwierdzających wypłatę wynagrodzenia w tym samym miesiącu za miesiąc, za który pracownicy pobierali wynagrodzenie, nie wskazano także deklaracji ZUS RCA za ubezpieczonych pracowników.
Pismem z dnia [...] września 2018 r., znak [...], Fundusz wskazał konkretne nieprawidłowości w opłacaniu składek ZUS za okresy rozliczeniowe: lutu 2008 r., maj 2008 r., październik 2008 r. i podtrzymał swoje stanowisko. Decyzją z dnia [...] października 2018 r., znak [...].
Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot w terminie 3 miesięcy o dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON styczeń 2008 r., kwiecień 2008 r., wrzesień 2008 r.
Od powyższej decyzji strona złożyła w dniu 9 listopada 2018 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona podniosła, że zawsze wpłacała należne składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości wynikającej z deklaracji ZUS DRA za dany miesiąc i w ustawowych terminach.
W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...]:
- 1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresów sprawozdawczych styczeń 2008 r., kwiecień 2008 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie oraz
- 2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu sprawozdawczego wrzesień 2008 r.
W uzasadnienie w/w decyzji wskazano m.in., że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26 a – 26 c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z treścią art. 25 a ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w 2008 r.: Fundusz refunduje pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 osób w przeliczeniu na pełen wymiar czasu pracy, osiągającemu wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych ogółem w wysokości co najmniej 6 % w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych:
- 1. zaliczonych do znaczonego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - część wynagrodzenia odpowiadającą składce należnej od pracownika na ubezpieczenie emerytalne oraz część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenie emerytalne.
- 2. zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności – część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenie wypadkowe – pod warunkiem terminowego opłacenia przez pracodawcę tych składek w całości.
Jak wynika z treści art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 sierpnia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.), płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników, czyli innych niż osoby fizyczne opłacające składki wyłącznie za siebie oraz jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe.
W niniejszej sprawie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, iż składki ZUS za okresy rozliczeniowe luty 2008 r., maj 2008 r. październik 2008 r. nie zostały poniesione terminowo, a więc zgodnie z art. 25 a ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., miesięczna refundacja za okresy sprawozdawcze styczeń 2008 r., kwiecień 2008 r., wrzesień 2008 r. została pobrana nienależnie. Organ stwierdza analizując art. 25a ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., że uzyskanie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne nie jest możliwe, gdy składki zostały opłacone z uchybieniem terminu wynikającego z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem tenże przepis zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że refundacja składek na ubezpieczenie społeczna społeczne nie będzie przysługiwać, jeśli składki zostały opłacone z uchybieniem terminu wynikającego z art. 47 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii przedawnienia organ wskazał, że na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 dochodzenie zwrotu pomocy możliwe jest w ciągu dziesięciu lat licząc od dnia, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi. Zdaniem organu art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2015/1589 ustanawiający 10- letni okres przedawnienia jest przepisem szczególnym wobec przepisów prawa krajowego dotyczących przedawnienia. Ma on bezpośrednie zastosowanie nie tylko do państwa członkowskiego, ale też do beneficjenta pomocy. Art. 17 rozporządzenia 2015/1589 jest odpowiednikiem art. 15 rozporządzenia (WE) 659/199. Pogląd o zastosowaniu 10 – letniego terminu przedawnienia do zwrotu pomocy z tytułu dofinansowań do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dn. 28 maja 2015 r. sygn.. akt VSA/Wa 294/15.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 zd. 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym przyznano pomoc niezgodną z prawem beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w ramach programu pomocowego. Organ przypomina, że wnioski o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze zostały złożone w następujących terminach:
- - styczeń 2008 r. został złożony w dniu 11 marca 2008 r.
- - kwiecień 2008 r. został złożony w dniu 20 czerwca 2008 r.
W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co miało miejsce [...] sierpnia 2018 r. upłynął dziesięcioletni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń z tytułu nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenie społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze styczeń 2008 r. i kwiecień 2008r.
Wobec powyższego postępowanie za okresy sprawozdawcze w PFRON styczeń 2008 r. i kwiecień 2008 r. należało umorzyć w oparciu o art. 105 § 1kpa.
Wyżej opisaną decyzję zaskarżyła strona w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim tj. w części dotyczącej okresu wrzesień 2008 r. zarzucając jej:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
- 1. art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, to jest dokumentu w postaci pisma ZUS Oddział w K. – Inspektorat w K. z marca 2008 r., w którym ZUS wskazuje, że na koncie Skarżącej jako płatnika figuruje nadpłata na łączną kwotę 6 501,09 zł i zwraca się o pomniejszanie bieżących wpłat o ww. kwotę, przedstawionego przez stronę skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 9 listopada 2018 r. na okoliczność mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest istnienia na koncie płatnika nadpłat z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne;
- 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepojęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, polegające na braku wyjaśnienia i udowodnienia okoliczności, w jaki sposób zostały rozliczone przez ZUS środki wpłacane na konto płatnika i czy wpłaty te zostały rozliczone zgodnie z przepisami prawa, a w konsekwencji błędne ustalenie, że Skarżąca opłaciła nieterminowo składki na ubezpieczenia społeczne za okres sprawozdawczy wrzesień 2008 r.;
- 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- - art.
- 46. Ust 1, art. 48b ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. z 08.01.2007 r. Dz. U. Nr 11, poz.
- 74) w zw. z § 1 ust 2 oraz §11 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 18 kwietnia 2008 r. (Dz.U. Nr 78, poz 465) przez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i pominięcie, że prawidłowo opłacone składki na ubezpieczenia społeczne powinny być zaewidencjonowane zgodnie ze złożoną przez płatnika deklaracją, a nie na poczet innych należności, dowolnie wybranych przez ZUS. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z [...] grudnia 2018 r. w zakresie w jakim Organ utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2018 r. w części dotyczącej okresu sprawozdawczego wrzesień 2008 r., oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu z [...] października 2018 r. w zakresie w jakim Organ nakazał stronie zwrot w terminie 3 miesięcy środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy wrzesień 2008 r., a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje
Skarga jest zasadna
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego orzeczenia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo- administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Sąd stoi na stanowisku, że ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniem osób niepełnosprawnych w wersji mającej znaczenie dla sprawy niniejszej (Dz.U. 2008.14.92) warunkowała uzyskanie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne od tego czy składki zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 2005.64.565 (dalej ustawa ZUS)
Zdaniem sądu w ustawie o rehabilitacji nie chodziło jednak o składki wszystkich pracowników lecz tylko o tych którzy mogli być uznani za niepełnosprawnych. Organ powinien był w związku z tym ustalić jakich pracowników zatrudniała Skarżąca, czy byli wśród nich zarówno pełnosprawni jak i niepełnosprawni i czy opłacanie składek z uchybieniem terminów gdy chodzi o okres sprawozdawczy wrzesień 2008 r. dotyczyło wyłącznie jednej z wymienionych kategorii pracowników tj. niepełnosprawnych.
Takich ustaleń w toku dotychczas prowadzonego postępowania przed organem nie poczyniono. Niezależnie od tego nie wyjaśniono z jakich wpłat zostały pokryte przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a nadto czy miały miejsce korekty złożonych deklaracji, oraz nadpłaty należności, a jeśli tak to jakich konkretnie świadczeń i okresów dotyczyły. Stąd też zarzut skargi naruszenia art.t i 77 § 1 kpa uznać trzeba za zasadny.
W ocenie sądu kwestię nadpłat z tytułu składek na ubezpieczenie uznać należy za szczególnie ważną, zwłaszcza w kontekście ich rozliczeń. Sąd podkreśla, iż odnosiła się do nich korespondencja ZUS Oddział w K. – Inspektorat w K. (zob. pismo z dnia [...] marca 2008 r.).
Skarżąca ma rację, iż organ dokonując oceny materiału dowodowego treść tego pisma pominął. Jest to o tyle istotne,że strona wskazując na liczne korekty deklaracji rozliczeniowych odnosiła je także do zmian stopnia niepełnosprawności swoich pracowników. Omawianej kwestii nie wyjaśnia zestawienie ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. przekazane do organu. Brak jest również rzetelnej analizy przyczyn żądania zwrotu środków wypłaconych za okresy sprawozdawcze, których dotyczyła decyzja z dnia [...] października 2018 r., zwłaszcza w sytuacji kiedy organ uzasadniał to żądanie wątpliwym uznaniem nieterminowości wpłat składek za inne okresy tj. miesiące luty, maj i październik 2008 r.
Nie od rzeczy będzie w tym miejscu przypomnienie, iż dopiero od początku 2018 r. ZUS uzyskał możliwość decydowania o tym z jakiego tytułu płatnik dokonuje wpłaty składki na ubezpieczenie społeczne. Wcześniej decydował o tym wyłącznie płatnik, a to oznacza, iż składki wówczas opłacone za konkretny wskazany przez płatnika okres rozliczeniowy powinny być uznane jako wpłaty za ten właśnie okres pod warunkiem, iż prawidłowo wypełniono dokumentację wymaganą w tej materii.
Z art. 48b ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w wersji znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie, wynikało bowiem, że zakład może korygować z urzędu błędy stwierdzone w dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi określonych w ustawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, iż takowe błędy zostały stwierdzone co do spornego okresu sprawozdawczego tj. miesiąca września 2008 r., oraz jakie były one konkretnie.
W tym miejscu przywołać trzeba także § 11 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie (...) – Dz.U. 2008.
78. 465. Wynikało z niego, że zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zaewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji, oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących zgodnie z oznaczeniem dokonanym przez płatnika składek na dokumencie płatniczym (...).
Organ nie wykazał więc, iż płatnik naruszył art. 46 ust. 1 ww. ustawy, który stanowił, iż płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki na każdy miesiąc kalendarzowy (Dz.U. 2009.205.1585).
To o czym wyżej mowa powyżej skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w zakwestionowanej przez skarżącą części.
Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe.
Podstawą wyroku jest art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., oraz art. 200 p.p.s.a.