Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 maja 2004 r. sygn. akt V SA 5287/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 2003 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z [...] października 2003 r. nr [...] odmawiającą H. D. przyznania uprawnień określonych w art. 20 ust. 2 w zw. z ust 3 ustawy o kombatantach po zmarłym ojcu P. D. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 20 ust 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42 poz. 371) zwanej dalej ustawą o kombatantach, kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługują uprawnienia socjalne, które mają również inne osoby pozostałe po kombatantach i innych osobach uprawnionych.
Do takich osób ustawodawca zaliczył jedynie wdowy lub wdowców - emerytów i rencistów oraz osoby pobierające uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne (art. 20 ust 3 ustawy o kombatantach). Oznacza to, że krąg osób uprawnionych został wyraźnie sprecyzowany i nie są uprawnionymi do świadczeń pochodnych po kombatantach pozostałe po nich inne osoby np. dzieci. Skoro zatem przepisy ustawy o kombatantach nie dają podstaw do przyznania uprawnień pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych dzieciom, zaskarżona decyzja, odmawiająca zainteresowanemu tych uprawnień, w świetle art. 20 ust 3 ustawy odpowiada prawu.
Pismem z dnia [...] grudnia 2004r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i nadanie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał [...], która zdaniem wnioskodawcy, miała związek z przeżyciami ojca w obozach koncentracyjnych.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...]grudnia 2004 r., decyzją z [...] stycznia 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] - dalej: k.p.a., odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] grudnia 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2003 r. Organ administracji podniósł, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich po zmarłym ojcu, jednakże przepisy ustawy o kombatantach nie dają podstaw do przyznania uprawnień określonych w art. 20 ust 2 w zw. z ust 3 ustawy o kombatantach innym osobom niż wdowy lub wdowcy. Organ powołał się również na fakt, iż ze względu na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], dalej - p.p.s.a., organ nie może zaprezentować odmiennej od wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w przedmiotowej sprawie.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] maja 2005r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę wniosku wskazał odbywanie kary pozbawienia wolności mimo, iż u skarżącego stwierdzono [...]. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż w okresie PRL-u był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa, co było powodem znacznego pogorszenia się zdrowia [...]. Na powyższe okoliczności wnioskodawca przedstawił zaświadczenie z Zakładu Karnego w P. dnia [...] marca 2005r., zaświadczenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. o przyznaniu statusu pokrzywdzonego przez Instytut Pamięci Narodowej oraz zaświadczenie nr [...] dotyczące dokumentów znajdujących się w IPN a odnoszących się do H. D. oraz zaświadczenia dotyczące stanu zdrowia i przyczyn nie ukończenia nauki w [... ]oraz [...].
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił na żądanie strony postępowanie zakończone decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2003 r. Organ administracji podniósł, że mimo pojawienia się nowych okoliczności nieznanych organowi orzekającemu, to okoliczności tych nie można uznać za istotne i w związku z tym nie mogą one mieć wpływu na zmianę już wydanych decyzji. Organ wyjaśnił, iż ustawodawca w art. 1-4 ustawy o kombatantach szczegółowo określił jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, za równorzędną z działalnością kombatancką, a także do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż podnoszone przez zainteresowanego okoliczności nie stanowią represji w rozumieniu ww. ustawy i nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędną z działalnością kombatancką.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...] czerwca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzupełnionego pismami z dnia [...]czerwca 2005 r. oraz [...] sierpnia 2005 r. decyzją z [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2005 r. Organ zwrócił uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych, od której można odstąpić w przypadku zaistnienia określonej sytuacji prawnej. Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest wznowienie postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż wnioskodawca swoje żądanie przyznania uprawnień wywodzi z dwóch tytułów: po pierwsze żądał przyznania uprawnień po zmarłym ojcu P. D., a po wtóre wnosi o przyznane uprawnień kombatanckich z uwagi na: [...] będącą wynikiem [...], koniecznością przerwania nauki w [...], skazaniem oraz pobytem w więzieniu, inwigilowaniem ze strony służb specjalnych PRL.
Z pierwszego tytułu organ wskazał, iż przepisy ustawy o kombatantach nie dają podstaw do przyznania uprawnień określonych w art. 20 ust 2 w zw. z ust 3 ustawy o kombatantach innym osobom niż wdowy lub wdowcy. Natomiast odnosząc się do żądania przyznania uprawnień z drugiego tytułu wskazał, iż opisane w tym kształcie przez wnioskodawcę okoliczności nie zostały zaliczone do represji, nie stanowią także działalności kombatanckiej i działalności z nią równorzędnej, o której mowa w art. 1 ust 2 - art. 4 ustawy o kombatantach. Dodatkowo organ wskazał, iż zebrane w sprawie dokumenty wskazują, że względem strony mogą mieć zastosowanie regulacje wynikające z art. 16 ust 1-5 ustawy o kombatantach, o czym strona została poinformowana oddzielnym pismem. Organ w zaskarżonej decyzji powołał się na wskazany wyżej przepis art. 153 p.p.s.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. D. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji W skardze uzupełnionej pismami z dnia [...] października 2005 r., [...] grudnia 2005 r.,[...] grudnia 2005 r. [...] lutego 2006r. skarżący zawarł syntezę wcześniejszych swoich wyjaśnień kierowanych do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniach obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle tych przepisów zbadania przez Sąd wymaga kwestia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami ustawy o kombatantach oraz przepisami procedury administracyjnej.
Oceniając zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Sąd nie stwierdził, aby została ona wydana z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przyszłe postępowanie administracyjne nie może zatem skutkować formułowaniem ocen sprzecznych z wykładnią prawa materialnego i procesowego, przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.
W przedmiotowej sprawie Sąd wyrokiem z 18 maja 2004 r. oddalił skargę, obligując tym samym organ administracji do przyjęcia swej wykładni w ewentualnym późniejszym postępowaniu. Oddalenie skargi przez WSA w Warszawie nie wyłączyło możliwości zmiany decyzji ostatecznej w sprawie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Skarżący żądanie przyznania uprawnień wywodzi jak zauważył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dwóch tytułów:
- 1) przyznania uprawnień po zmarłym ojcu P. D.,
- 2) przyznania uprawnień kombatanckich z uwagi na: [...] będącą wynikiem [...], koniecznością przerwania nauki w [...], skazaniem oraz pobytem w więzieniu, inwigilowaniem ze strony służb specjalnych PRL, pracą w [...]oraz w [...] będąc osobą [...].
Kierownik Urzędu prawidłowo zauważył, co zostało potwierdzone wyrokiem z dnia 18 maja 2004r., że uprawnienia wynikające z art. 20 ust 2 ustawy o kombatantach, przysługują kombatantom i innym osobom uprawnionym - emerytom, rencistom i inwalidom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne. Uprawnienia, o których mowa w ust. 2, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych (art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach). W związku z powyższym ustawa o kombatantach nie daje podstaw do przyznania uprawnień m.in. dzieciom kombatantów, o co wnosił skarżący w przedmiotowej sprawie.
Prawidłowo został również oceniony wniosek dotyczący przyznania uprawnień kombatanckich z uwagi na [...] będącą wynikiem [...], koniecznością przerwania nauki w [...], skazaniem oraz pobytem w więzieniu, inwigilowaniem ze strony służb specjalnych PRL, podjęciem pracy mimo [...] w [...] oraz w [...]. Zaznaczyć przy tym dodatkowo należy, że jeśli chodzi o przywołaną przez skarżącego [...] to na zmianę omawianych decyzji, nie ma również wpływu fakt, na który skarżący wskazuje obecnie - powołując się przy tym na zaświadczenie k. 154 akt administracyjnych, a więc na to, że choroba ta, jego zdaniem, powstała w momencie urodzenia. Z przywołanego zaświadczenia wydanego w dniu [...] stycznia 2004 r. wynika, iż H. D. został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie, trwale niezdolnego do pracy, zaś wspomniana niezdolność do pracy powstała w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym od [...]r.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wiadomo także, że wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. zmieniono decyzję organu rentowego, przyznając zainteresowanemu prawo do renty rodzinnej na stałe. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sąd przyjął, że [...] skarżącego, która miała znaczenie dla rozstrzygnięcia, powstała ok. [...] r. (tj. przed ukończeniem [...] roku życia przez zainteresowanego k 130, 135 akt administracyjnych). Jak już wskazano dla rozważenia możliwości zmiany decyzji przez organ administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, konieczne jest istnienie w dacie wydania decyzji, nieznanych organowi istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych. Taką okolicznością w sprawie, wykazaną przez skarżącego jest [...], która, w jego ocenie, ma m.in. przesądzić o wyniku sprawy. Trzeba w związku z tym stwierdzić, że mimo, iż jest to nowa nieznana organowi w dacie wydania decyzji okoliczność, nie jest to okoliczność istotna i to bez względu na to, kiedy w istocie wnioskodawca, na nią zapadł, a więc czy było to ok. [...]r., czy też w okresie między [...]r.
Nawet bowiem gdyby wnioskodawca cierpiał na nią od daty narodzenia, co obecnie twierdzi, (na co nie ma dowodu, bo treść zaświadczenia z k. 154 nie potwierdza tego stanowczo), to jest to okoliczność bez znaczenia dla sprawy. [...] bowiem bez względu na przyczyny jej powstania, nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich co słusznie stwierdził organ administracyjny.
Rodzaj działalności jaki jest uważany za działalność kombatancką oraz działalność równorzędną z działalnością kombatancką został określony w przepisach art. 1 ust. 2 do art. 4 ustawy o kombatantach. W związku z tym prawidłowo organ ocenił, iż okoliczności podnoszone przez skarżącego nie można zaliczyć do represji, jak również nie stanowią one działalności kombatanckiej i działalności z nią równorzędnej.
Rozpatrując kwestię przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy podkreślić, co zostało zaakcentowane w zaskarżonej decyzji, iż uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Okolicznością faktyczną istotną dla sprawy jest taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (zob. np. wyrok NSA z 8 czerwca 2000 r., V SA 1885/99; wyrok NSA OZ w Łodzi z 29 października 1999 r., I SA/Łd 1440/97 - POP 2001, nr 2, poz. 29; wyrok NSA z 6 stycznia 1998 r., IV SA 1302/97; wyrok NSA z 25 czerwca 1985 r., I SA 198/85 - ONSA 1985, nr 1, poz. 35). W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono żadnych istotnych okoliczności faktycznych i dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.