Uzasadnienie
Pełnomocnik Skarżącej (działający w jej imieniu mąż A. L.) złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata.
W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i niepełnoletnim synem. Posiada mieszkanie o pow.... m ² oraz działkę o pow.... m², nie posiada przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Skarżąca nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu męża, którego miesięczne dochody ze stosunku pracy wynoszą... zł. Z tych środków opłacane są comiesięczne opłaty komunalne (czynsz, energia) – w granicach do... zł, koszty utrzymania dziecka, kwoty spłacanych rat zaciągniętych kredytów –... zł, koszty związane z pobytem skarżącej i jej dziecka w R. –... zł. Resztę środków pochłania zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości, opłat zajęć edukacyjnych dziecka i inne okazjonalne zakupy.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.
Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 300 zł oraz ewentualne wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika.
Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca nie wykazała iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Po pierwsze zauważyć należy, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dzieckiem, rodzina ta posiada stabilne źródło dochodów - miesięczne dochody z pracy męża wynoszą brutto - zgodnie z oświadczeniem... zł.
Taka wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej, z uwzględnieniem wskazanych i niezbędnych kosztów (opłacenie mieszkania, kosztów pobytu w R., zakup żywności, środków czystości, odzieży) nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż wnioskująca należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Skarżąca nie wskazała w swoim oświadczeniu ile dokładnie wynoszą miesięczne koszty utrzymania rodziny tj. wyżywienie, ubranie i leczenie, jak również ile dokładnie wynoszą koszty utrzymania miejsca zamieszkania.
Ponadto rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32).
Wskazać również należy, iż skarżąca posiada majątek nieruchomy (mieszkanie oraz działkę), zatem nie sposób zaliczyć jej do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają majątku i środków na utrzymanie, a co za tym idzie środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżąca, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.