Uzasadnienie
W dniu [...].06.2001 r. Agencja Celna "B." w M. działając jako przedstawiciel bezpośredni D. S., na podstawie dokumentu [...], zgłosiła importowany z C. towar do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, deklarując w zgłoszeniu celnym stawkę konwencyjną 18%. Podstawą zastosowania stawki było świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...].05.2001 r. wystawione przez c. władze celne.
W ramach kontroli zgłoszenia celnego dokonanej w trybie art. 83 § 2 Kodeksu celnego organ celny ustalił, iż świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...].05.2001 r. budzi wątpliwości co do jego autentyczności i rzetelności. W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się do Izby Celnej [...] [...] w W., pismem z dnia 23.05.2003r., o dokonanie weryfikacji przedmiotowego świadectwa zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
W dniu [...].06.2003r. Izba Celna [...] [...] w W. skierowała do c. władz celnych wniosek o zweryfikowanie m.in. przedmiotowego świadectwa pochodzenia pod kątem jego autentyczności i rzetelności wystawienia. W piśmie z dnia 24.06.2003r. c. władze celne poinformowały, że nie wystawiły żadnego ze świadectw załączonych do wniosku o weryfikację.
W związku z powyższym, działając w trybie art. 65 §4 pkt 2 lit. b) Kodeksu celnego, Naczelnik Urzędu Celnego w M. wydał decyzję nr [...] z dnia [...].11.2003r., w której uznał zgłoszenie celne nr j.w. za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej podwyższonej o 100%.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. W toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ II instancji świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...].05.2001 r. zostało ponownie przekazane do weryfikacji przez c. władze celne, pod kątem jego autentyczności rzetelności wystawienia przez upoważniony organ – c. Izbę Przemysłowo-Handlową. Pismem z dnia 05,03.2004r. c. władze celne poinformowały, że przedmiotowe świadectwo nie zostało wystawione przez upoważniony organ – C. [...] [...] [...] [...] [...][...][...]; świadectwo to jest fałszywe.
Decyzją nr [...] z dnia [...].07.2004r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i określenia kwoty długu celnego i w tym zakresie orzekł ponownie zastosowanie stawki autonomicznej w wysokości 60%. W pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, iż koce stanowiące przedmiot obrotu towarowego z zagranicą w niniejszej sprawie, jako objęte sekcją XI Taryfy, zostały wymienione w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, i zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 ich pochodzenie dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. W myśl przepisu ust. 10 Części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.
Ponieważ w niniejszej sprawie została zanegowana prawidłowość świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...].05.2001r., nie może ono być przyjęte do stwierdzenia pochodzenia towaru zarówno w celu zastosowania konwencyjnej, jak i autonomicznej stawki celnej. Także na fakturze i innych dokumentach handlowych załączonych do zgłoszenia SAD brak jest zapisu o kraju pochodzenia towaru. Jednak organ odwoławczy uznał, że w toku postępowania strona udowodniła pochodzenie towaru – złożyła wyjaśnienia odnośnie okoliczności zakupu i pochodzenia towaru, a także załączyła oświadczenie c. eksportera, firmy "S. [...] [...] [...]" z dnia [...].04.2004r., w którym eksporter potwierdza, że towar wymieniony w fakturze nr [...] z dnia [...].05.2001 r. – koce akrylowe – został wyprodukowany w C..
Ponadto strona załączyła metkę z jednego koców, jakie są importowane przez stronę z C., z zapisem o c. pochodzeniu towaru. Te dowody zostały uznane za dostateczne do wykazania c. pochodzenia towaru. Z tych względów zastosowana została stawka celna autonomiczna.
Dyrektor Izby Celnej uznał za niewiarygodne twierdzenia D. S., iż do SAD było dołączone Form A, nigdy nie załączał świadectwa niepreferencyjnego pochodzenia, które było przedmiotem weryfikacji i że w takim razie świadectwo Form A zostało "podmienione" przez funkcjonariusza celnego przyjmującego zgłoszenie celne i dołączone do zgłoszenia w miejsce prawidłowego świadectwa Form A o tym samym numerze. Organ odwoławczy stwierdził, iż powyższe wyjaśnienia nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. To obowiązkiem strony było prawidłowe zgłoszenie towaru do odprawy celnej, zgodnie z art. 64 § l, 2 i 2a Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie Strona zadeklarowała w zgłoszeniu SAD nr j w. c. pochodzenie towaru i konwencyjną stawkę celną. Jako dowód c. pochodzenia towaru. Strona przedłożyła świadectwo niepreferencyjnego pochodzenia nr [...] z dnia [...].05.2001r, Wprawdzie świadectwo to nie zostało wymienione przez zgłaszającego wśród załączników w polu 44 dokumentu SAD, jednak kontrola postimportowa dokonana przez funkcjonariuszy celnych Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej [...] [...] W. wykazała, że świadectwo to stanowiło załącznik do zgłoszenia SAD nr [...].
W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia strony odnośnie spornego świadectwa pochodzenia są niespójne i nawzajem się wykluczają. Na poparcie swoich twierdzeń strona przedłożyła kopię niekompletnego świadectwa F. [...] nr [...]. Dyrektor wskazał, że nawet gdyby przyjąć za wiarygodne twierdzenia strony, to należy zauważyć, że również ten dokument nie został przez stronę wymieniony w polu 44 zgłoszenia SAD, co uprawdopodobniłoby, że stanowiło ono rzeczywiście załącznik do zgłoszenia SAD. Strona nie dysponuje również kopią tego świadectwa, co z kolei pozwalałoby uwiarygodnić, że świadectwo takie zostało faktycznie wystawione. Zdaniem organu odwoławczego przedłożone przez stronę trakcie postępowania wyjaśniającego, ksero niekompletnej kopia F. [...] nr [...] nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Przede wszystkim świadectwo to nie posiada cech urzędowego dokumentu, ponieważ nie zostało zalegalizowane przez c. władze celne (brak urzędowej pieczęci w polu 11).
Ponadto jako odbiorca towaru, w polu 2, została wskazana firma P. z W.. Zatem brak jest podstaw twierdzenia, że świadectwo to zostało sporządzone na rzecz firmy "V.", a zwłaszcza że wystawcą świadectwa były c. władze celne. Strona twierdzi, że dokument ten jest kopią oryginalnego świadectwa F. [...] zalegalizowanego przez c. władze celne, którą władze c. załączają do akt urzędowych jako dowód na wystawienie takiego świadectwa. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie jest mu znana taka praktyka władz c.. Natomiast podkreślił, iż dokument ten nie może zastąpić ani świadectwa F. [...], o którym mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, ani świadectwa pochodzenia, o którym mowa w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przepisy obu rozporządzeń nie przewidują takiego dokumentu jako dowodu potwierdzającego pochodzenie towaru dla potrzeb zastosowania określonej stawki celnej.
Organ odwoławczy wskazał, że żądania strony, aby polskie władze celne zwróciły się do władz c., na adres wskazany przez eksportera strony, z zapytaniem czy świadectwo F. [...] nr [...] było wystawione przez c. władze celne są niezasadne. Organy celne nie są bowiem zobligowanego zwracania się do władz zagranicznych z zapytaniem, czy wystawiły dane świadectwo pochodzenia. Dodatkowo Dyrektor podkreślił, że nawet gdyby władze c. potwierdziły, że wystawiły świadectwo F. [...] nr [...], to takie oświadczenie nie może zastąpić samego dowodu pochodzenia, który służy dokumentowaniu pochodzenia towaru dla potrzeb zastosowania określonej stawki celnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w M.. Zarzucił jej:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, materialnego w szczególności:
- - art. 85 § 1 Kodeksu celnego przez błędne ustalenie stanu towaru w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego oraz bezpodstawne założenie, że należności celne przywozowe zostały obliczone w oparciu o świadectwo pochodzenia wystawione przez Izbę Handlową w C., którego strona nie załączyła do zgłoszenia celnego, co wynika wprost z zapisów w polu 44 SAD,
- - 83 § 1 i 3 Kodeksu celnego przez bezpodstawne uznanie, że strona podała nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, gdyż wnioski przeciwne wynikają treści zapisu w polu J SAD (kontrola zgłoszenia przez urząd celny przeznaczenia), gdzie wskazano w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, iż skontrolowano wszystkie dokumenty załączone do zgłoszenia oraz wszystkie pola SAD" – co oznacza, że funkcjonariusz celny przeprowadzający kontrolę potwierdził prawidłowość i kompletność dokumentów załączonych do zgłoszenia,
- - rażące naruszenie art. 217 Konstytucji RP w związku z art. 13 § l, 3, 5 i 6 Kodeksu celnego przez wydanie decyzji na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. z 2000r., Nr 119, poz. 1253 ze zm.), samodzielnie określającego elementy konstrukcyjne cła, które powinny zostać zawarte w ustawie;
- - art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez wydanie decyzji na podstawie przepisów ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, które wobec braku wytycznych co do treści aktu wykonawczego w art. 13 § l, 3, 5 i 6 Kodeksu celnego samodzielnie reguluje kwestie zastrzeżone wyłącznie dla ustawy, ti. elementy konstrukcyjne cła, o których mowa w art. 217 Konstytucji RP
- - art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez wydanie decyzji na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. nr 143, poz. 958 z późn. zm.), w wykonaniu delegacji zawartej w art. 222 § 5 Kodeksu celnego, który nie zawiera wytycznych co do treści aktu wykonawczego.
- 2. naruszenie przepisów o postępowaniu, a w szczególności:
- - rażące naruszenie art. 120 i 233 par. l pkt. 2 lit. a) Ordynacji podatkowej przez wskazanie rozstrzygnięciu, iż decyzja organu I instancji została uchylona w części pomimo, że porównania zakresu rozstrzygnięć organów I i II instancji wynika, iż Dyrektor Izby Celnej uchylił poprzedzającą decyzję w całości, nie mógł zatem "utrzymać zaskarżonej decyzji pozostałej części, gdyż rozstrzygnięcie w zakresie, w jakim organ II instancji uchylił decyzję konsumuje całość przedmiotu sprawy,
- - rażące naruszenie art. 120, 124 i 210 § 4 oraz art. 233 § l pkt. 2 lit. a) Ordynacji podatkowej przez wskazanie w rozstrzygnięciu decyzji, jakoby w polu 16 SAD (kraj pochodzenia) oraz w polu 34 SAD (kod kraju pochodzenia) było,,XP’ podczas gdy odpowiednich polach kwestionowanego zgłoszenia celnego jest "C." oraz "CN";
- - rażące naruszenie art. 121, 122, 124-125, 127, 180, 187 § l, 188, 191, 210 § 4, 222 oraz 229 Ordynacji podatkowej, w szczególności przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, kwitowanie wniosków dowodowych stwierdzeniem, iż "nie miały znaczenia w sprawie" lub że "nie były konstruktywne" bez uzasadnienia powodów.
Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd uznał że, część podniesionych przez skarżącego zarzutów jest zasadna.
W szczególności za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art.122 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienienie wszystkich okoliczności sprawy. Ma rację organ podatkowy twierdząc, iż za prawidłowość zgłoszenia celnego odpowiada importer. Jednak zastrzeżenie to nie może wyłączać sprawdzenia zasadności zarzutów jakie strona ma do działalności samych organów celnych, bowiem na stronę nie można przerzucać skutków ewentualnych nieprawidłowości. W tej konkretnej sprawie D. S. twierdził, iż w wyniku działań funkcjonariuszy Urzędu Celnego w M. doszło do zamiany dowodu pochodzenia F. [...] na fałszywy C. [...] [...]. Oczywiście takie twierdzenie nie poparte żadnymi dowodami organ celny mógłby pominąć i nie podejmować prób weryfikacji, gdyż w polu 44 SAD nie wymieniono F. [...] wśród załączników do zgłoszenia. Jednak jak wynika z dokumentu na karcie 18 akt administracyjnych oryginał SAD nr [...] oraz dokumentów do niego dołączonych został przesłany do Prokuratury Okręgowej w Ł..
Z kolei z dokumentów na kartach od 79 do 82 wynika, że w Urzędzie Celnym w M. była przeprowadzona kontrola, która wykryła szereg nieprawidłowości w czynnościach funkcjonariuszy celnych. Pytana na rozprawie pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w W. nie potrafiła odpowiedzieć czego dotyczyło i jaki miało przebieg prowadzone w Ł. postępowanie karne. W ocenie Sądu kwestia ta winna zostać jednak wyjaśniona i w zależności od ustaleń w tym zakresie podjęte ewentualnie inne czynności zmierzające do ustalenia czy do SAD z [...].06.2001r. było dołączone F. [...].
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż D.S. podnosił te kwestie w toku postępowania administracyjnego i wnioski jego zostały bezzasadnie pominięte. Ale należy jeszcze raz podkreślić, że tylko potwierdzenie się zarzutów w stosunku do funkcjonariuszy celnych może stanowić podstawę do przeprowadzenia pozostałych wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego. W każdym innym przypadku stanowisko organu, że dokument przedstawiony przez stronę nie może zastąpić ani świadectwa F. [...], o którym mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, ani świadectwa pochodzenia, o którym mowa w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
Zasadny jest także zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej art.233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, art. 222 §4 i 5 Kodeksu celnego w zw. z § 3 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych. Ma rację skarżący, iż decyzja organu I instancji nie mogła zostać uchylona w części pomimo, że z porównania rozstrzygnięć organów I i II instancji wynika, że decyzja organu I instancji została zmieniona we wszystkich elementach poza odsetkami wyrównawczymi. Utrzymanie w mocy decyzji w tej części jest nieprawidłowe, gdyż zmieniła się kwota długu celnego., wymieniona przecież w decyzji organu I instancji kwotowo. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w M. stanowiła przecież podstawę do zarejestrowania należności ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z Działu III Kodeksu celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu dot. naruszenia art. 92 i art. 217 Konstytucji RP w związku z art. 13 § l, 3, 5 i 6 Kodeksu celnego przez wydanie decyzji na podstawie przepisów ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, samodzielnie określającego elementy konstrukcyjne cła, które powinny zostać zawarte w ustawie oraz które wobec braku wytycznych co do treści aktu wykonawczego w art. 13 § l, 3, 5 i 6 Kodeksu celnego samodzielnie reguluje kwestie zastrzeżone wyłącznie dla ustawy, tj. elementy konstrukcyjne cła, o których mowa w art. 217 Konstytucji RP (w szczególności stawkę autonomiczną w wys. 60%.
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, iż zgodnie z brzmieniem art. 217 Konstytucji RP obowiązek zachowania drogi ustawowej dotyczy jedynie nakładania podatków i innych danin publicznych, w tym cła. Przepis ten sam wymóg ustala jedynie co do stawek podatkowych, a nie wszystkich danin publicznych. Wobec powyższego należy uznać, że samodzielne ustalenie przez Radę Ministrów w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie, stawek celnych nie jest sprzeczne z Konstytucją RP. Strona nie przedstawiła żadnych innych argumentów dot. niekonstytucyjności ww. rozporządzenia.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z uwagi na brak – w ocenie skarżącej - w art. 222 § 5 Kodeksu celnego wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania, wydane zostało w oparciu o delegację ustawową nakazującą Ministrowi Finansów określenie wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Minister Finansów wykonując delegację nie naruszył granic, jakie przepis delegacyjny zakreślał. Należy zauważyć, iż ustawa Kodeks celny została uchwalona przed wejściem w życie Konstytucji RP, stąd też przepisy delegacyjne określone w tym Kodeksie nie mogły spełniać wymagań nałożonych przez Konstytucję.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając, iż w sprawie niniejszej organy celne dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w W.. Z mocy art. 152 powołanego prawa Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a art. 200 stanowi podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.