Uzasadnienie
M. M. wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi na uchwałę Naczelnej Rady Lekarskiej z [...] lipca 2007 r. o numerze [...], wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 26.11.2007 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małżonką oraz dwiema małoletnimi córkami. Małżonkowie posiadają mieszkanie o pow. [...], natomiast nie posiadają oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada źródło dochodu z tytułu świadczenia rentowego w wysokości [...] miesięcznie oraz z tytułu świadczonej pracy w wysokości [...].
Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wskazał, iż wykonuje pracę na stanowisku [...], zaś średni dochód z tego tytułu wynosi [...] zł oraz podał, że z tytułu obowiązku alimentacyjnego łoży na dwie córki [...] zł miesięcznie. Do wniosku załączył zaświadczenie z 23.11.2007 r., wystawione przez U. S. K. Nr 2 [...], z którego wynika, iż w miesiącach od sierpnia do października 2007 r. jego średnie miesięczne wynagrodzenie brutto wyniosło [...]. W rubryce 10 wniosku skarżący wskazał, iż zawarł z małżonką umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 6 grudnia 2007 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W szczególności zapytano go jakie są miesięczne wydatki związane z mieszkaniem i utrzymaniem, czy pozostaje w związku małżeńskim, czy ponosi koszty związane z mieszkaniem wspólnie z małżonką, czy posiada inną rodzinę na pomoc której może liczyć, czy posiada rachunki bankowe i jaka jest ewentualna wysokość zgromadzonych na nich środków pieniężnych. Ponadto wezwano skarżącego do złożenia określonych dokumentów, w tym wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych.
Pismem procesowym z 19 grudnia 2007 r. wnioskodawca wskazał, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem przekraczają jego dochód. Oświadczył, iż zawarł z małżonką – M. M. – umowę majątkową małżeńską dotyczącą rozdzielności majątkowej (której wypis załączył do pisma). Podał, iż posiada dwie córki [...], którym daje miesięcznie po [...] zł. Ponadto oświadczył, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, rachunków bankowych, lokat ani innego majątku ruchomego.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.
Rozpatrując w powyższym świetle złożony wniosek uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki udzielenia prawa pomocy wystąpiły w stosunku do jego osoby.
Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska, wywarła ta okoliczność, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia – w szczególności udzielone w odpowiedzi na zarządzenie z 6 grudnia 2007 r. – nie są wyczerpujące a przez to nie mogą dać pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny. Wobec tego, iż skarżący posiada stałe źródła dochodów koniecznym stało się złożenie oświadczenia co do wysokości ponoszonych przez niego wydatków. Zauważyć zatem należy, iż wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na kluczowe dla oceny wniosku pytania, dotyczące miesięcznych wydatków jego rodziny związanych z mieszkaniem i utrzymaniem, jak również co do ewentualnie posiadanych zasobów pieniężnych przez jego małżonkę. Podniesienia wymaga, iż samo stwierdzenie, że według skarżącego jego miesięczne wydatki przekraczają jego dochód nie jest realizacją obowiązku wykazania sytuacji majątkowej, w szczególności nie może stanowić rzetelnej odpowiedzi na zadane pytanie.
Wnioskodawca – realizując ustawowy obowiązek – winien wskazać wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny, zaś ocenę tego czy przekraczają one posiadane dochody pozostawić uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Nie można również uznać za skuteczne podniesienie zawarcia przez stronę umowy majątkowej wyłączającej ustawową wspólność majątkową małżeńską, bowiem okoliczność ta nie oznacza zniesienia innych obowiązków wynikających z przepisów prawa rodzinnego, w tym w szczególności – obowiązku wzajemnego wspierania się małżonków.
W tym stanie rzeczy brak jest możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Niezależnie od tego, iż powołane wyżej okoliczności przesadziły o odmowie udzielenia stronie prawa pomocy zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, na marginesie już tylko zauważyć należy, iż postanowieniem z 23 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie na kwotę 440 zł. Zgodnie zatem z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – wpis sądowy od skargi złożonej w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wobec tego – dysponując jedynie informacjami o źródłach dochodów skarżącego – nie sposób zaliczyć go do osób dla których poniesienie takiego wydatku spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.