Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 lutego 2008 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2007 r. o numerze [...].
W dniu 26 lutego 2008 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego – sporządzony na urzędowym formularzu PPF z 21.02.2007 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż zamieszkuje sam, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, natomiast posiada prawo do 1/8 domu rodziców. Wnioskodawca oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 3000 zł brutto z tytułu umowy o pracę. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż posiada zobowiązania wobec banków, które odprowadza, zaś jego wynagrodzenie nie zaspokaja podstawowych potrzeb życiowych.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do tej części wniosku, która dotyczy zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż jest on w tym zakresie bezprzedmiotowy i jako taki podlega oddaleniu. Podniesienia wymaga, iż skargi wnoszone w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są wolne od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.), zatem skarżący nie ma obowiązku ich uiszczania w całym postępowaniu, w tym również występując ze skargą kasacyjną.
Odmawiając natomiast udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu zauważyć należy, iż posiada on stałe źródło dochodów, których wysokość nie daje podstaw do uznania go za osobę, której sytuacja majątkowa nie pozwala na pokrycie kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, zważywszy na to iż nie ciąży na nim obowiązek uiszczenia związanych z tym opłat sądowych.
W tym miejscu podkreślić należy, iż prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie kosztów postępowania przed sądem nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wyjaśnić zatem należy, iż wykazywane przez stronę wydatki związane ze zobowiązaniami wobec banku nie stanowią wydatków niezbędnych dla utrzymania o których mowa w omawianym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie można przyjąć jakoby takie zobowiązanie skarżącego miało charakter priorytetowy przed wydatkami jakie ewentualnie będzie chciał przeznaczyć na zastępstwo procesowe.
Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32)..
Wnioskodawca winien zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sadowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.